k|]dl;+x wfdLsf ;flxlTos /rgfx¿
;Íng÷;Dkfbg
k'is/ /fh e§
\
s[lt M k|]dl;+x wfdLsf ;flxlTos /rgfx¿
ljwf M ljljw
;Dkfbs M k'is/ /fh e§
k|sfzs M kl/j]z k|sfzg k|f=ln=, sf7df8f}F
;+:s/0f M k|yd, lj=;+= @)^(
;+Vof M %)) k|lt
;jf{lwsf/ M ;Dkfbsdf ;'/lIft
cfj/0f lrq M hgs /l;s
d'b|0f M
d"No M ¿= %)÷– -;fwf/0f_
¿= !))÷– -;+:yfut_
cfj/0f ;Hhf÷sDKo'6/ ;]l6Ë M /fh]Gb| tf/ls0fL
Kathmandu,
ph. 9849560709
z'esfdgf
@ v]d/fh kf08]o
:j= k|]dl;+x wfdLsf ;flxlTos /rgfx¿ k|sflzt ug]{ s'/f o'jf
;flxTosf/ k'is/ /fh e§Ho"af6 hfgsf/L kfp“bf w]/} v'zL nfUof] .
:j= k|]dl;+x wfdLsf] ;Demgf ubf{ lhNnf
lzIff sfof{no s}nfnLdf k|f=lj=lg= e} sfd u/]sf] cjlw / s~rgk'/df xfdLx¿
df=lj=lg=÷k|f=lj=lg= eO{ k'gM ;“u} sfd ubf{ ub}{} ;flxTo;DaGwL ultljlwx¿df klg
;lqmo ;xeflutf, 5nkmn, uf]i7L, n]v–sljtf k|sflzt ug]{ cflb sfo{df :j= wfdLsf]
of]ubfg cd"No /Xof] . ;flxTosf/ jf;'b]j efO;fasf] ;Ët klg /x]sf]n] d}n]
klg pxf“x¿sf] /rgfx¿sf] :jfb rfVg] df}sf kfP“ .
kl5 xfdL b'j} hgfn] lhNnf lzIff sfof{nosf] hfuL/ 5f]8]/ kf6L{ ultljlwdf nfUof}+
. pxf“
dGqL x'g'eof] / d wgu9L gu/kflnsfsf] lgjf{lrt d]o/ eP“ .
To; cjlwdf klg xfdLx¿ aLrdf tyf ;flxTosf/ jf;'b]j efO;fa;“usf]
;DaGw cToGt lgs6 /Xof] .
pxf“x¿ b'j} hgfsf] 8f]6]nL ;flxTonfO{ cufl8 a9fpg]
Pj+ ltj|ult k|bfg ug]{ sfo{df 7"nf] of]ubfg 5 . :j= wfdLhL uf]M/fsf]
ljifodf lgs} hfgsf/ x'g'x'GYof] . hldGbf/L wfs /jfkm, ;fdGtL ;+:sf/, x]kfxf
k|j[ltsf] ;zQm lj/f]wL x'g'x'GYof] / ltvf] snd rnfpg' x'GYof] . lgd'vf / ul/a
hgtfx¿sf] kIfdf h:tf];'s} ;+3if{ ug{ klg kl5 gx6\g] wfdLhLsf] afgLn] ;“u–;f]dtdf
w]/} k|]/0ff k|bfg u/]sf] 5 . clxn] klg dnfO{ cfkm\gf] hLjgsf] ;+3if{zLn 38Ldf
wfdLhLsf] k|]/0ffaf6 sl7g kl/l:ylt klg ;lhn};“u xn ug]{ ;Ifdtf k|fKt u/]sf]
cg'e"t x'G5 . To;}n] ky–k|bz{s dfGb5' pxf“nfO{ .
:j= wfdLsf /rgfx¿, ;flxTok|ltsf] ¿lr /
k|of;nfO{ phfu/ ub}{ s;}n] s]xL n]lvlbP x'GYof] jf cfkm} s]xL n]Vg ;s] x'GYof]
eGg] ;f]lr/x]sf] a]nf wgu9Lsf o'jf ;flxTosf/ >L k'is/ /fh e§hLn] of] sfd
;f]Rg' eP5 / k|sflzt u/fp“b} x'g'x'G5 . d]/f] h:t} efjgf ldNg] >L
e§hLnfO{ d Åbob]lv g} k|z+;f ub}{ o; sfdsf nflu w]/}–w]/} wGojfb lbg rfxG5' .
cfh;Dd e§hLn] h] hlt s[ltx¿ k|sflzt u/L ljleGg If]qaf6 sb/–;Ddfg / k|z+;f kfpg'
ePsf] 5 . eljiodf klg o;n] lg/Gt/tf kfO/xf];\ eGg] z'esfdgf JoQm ub{5' .
–k"j{ d]o/, wgu9L gu/kflnsf
s]xL cfFv/ z'esfdgfsf
@ hgs
/l;s
sf7df08f}FnfO{
sfnfkfgL lsg b'Vb}g <
;'b"/klZrd
cem} g]kfn x'g ;s]g=====
k|v/ /fi6«jfbL g]tf :j= k|]dl;+x wfdLsf cleJolQm x'g\ oL . b[9
Pjd\ /fi6«jfbL g]tfsf ¿kdf ;'kl/lrt wfdL
Ps s'zn /fhgLlt1 dfq geO{ Ps sd{7 lzIfs, a'l4hLjL, Pjd\ s'zn n]vs klg lyP .
hLjgsfndf lzIf0f k]zfb]lv ;8s cfGbf]ng, ;bg x'“b} dGqfno;Dd klg pgn] /fi6«,
/fli6«otf / hgtfsf kIfdf bx|f] cfjfh p7fO/x] . klxnf]kN6 sfnfkfgLsf] d'2f
;+;bdf p7fP/ o;nfO{ ax;sf] ljifo agfpg] sfd klg pg}n] u/]sf lyP . o;sf ;fy}
zf]lift, pTkLl8t hgtfsf kIfdf, ;dfgtf Pjd\ /fli6«otf;DaGwL ljljw d'2fx¿df ;zQm
¿kdf snd klg rnfPsf lyP . oBlk cfh wfdL xfdL dfem 5}gg, pgsf ljrf/k|wfg Pjd\
;flxlTos n]v–/rgf eg] xfdL;“u 5“b} 5g\ . k"j{k|sflzt Pjd\ ck|sflzt 5l/P/ /x]sf
wfdLsf ;flxlTok/s n]v/rgfx¿ ;Íng u/]/ cfd hgdfg;df k'¥ofpg] ultnf] sfd
ug'{ePsf] 5 ;flxTosf/ k'is/ /fh e§n] .
;flxTo n]vgsf] 5f]6f] ;dod}
cfkm"nfO{ kof{Kt ;flat ub}{ g]kfnL ;flxTodf cfˆgf] a]Un} klxrfg
agfO;Sg'ePsf k'is/ /fh e§ kl5Nnf] ;dodf vf]h–cg';Gwfgdf uxgtfsf ;fy nfUg'ePsf]
5 . o;af6 b]jLk|;fb cf]emfn] k|f/De
u/]sf] ;'b"/klZrdsf] efiff ;flxTo Pjd\ snf;+:s[ltsf] vf]h cg';Gwfg
k/Dk/fn] ult lnPsf] dx;'; ePsf] 5 . s[ltut ¿kdf n3'syf– #, syf– !, uhn– !,
lgaGw– ! / sljtf– ! k|sflzt u/fO;Sg' ePsf e§sf] cg';Gwfg s[lt
æ;'b"/klZrddf dft[efiff ;flxToÆ lj=;= @)^% df k|sflzt eO;s]sf] 5 eg] :j=
k|]dl;+x wfdLsf 5l/P/ /x]sf ;flxlTos n]v /rgfx¿sf] vf]h, ;Íng Pjd\ ;Dkfbg u/]/
k|sfzg ug]{ sfd ;d]t pxf“af6 x'“b}5 . of] sfo{n] Psflt/ :j= wfdLsf] ;flxlTos
JolQmTjnfO{ phfu/ u/]sf] 5 eg] csf]{lt/ cf]em]ndf /x]sf ;|i6fsf] of]ubfgsf] kIf
klg k|sfz ePsf] 5 . of] s[lt k9\g] x/]s JolQm :j= wfdLsf ljrf/ / JolQmTjk|lt
k|i6 x'“b} hftLo Pjd\ juL{o ;dfgtf, :jtGqtf /
/fli6«otfsf kIfdf PskN6 uDeL/ aGg]5g\ eGg] ljZjf;sf ;fy ef]lnsf] ;flxlTos Pjd\
vf]hk/Dk/fsf] ljsf;sf nflu ;Dkfbsaf6 cem} w]/} cfzf ug{ ;lsG5 .
– wgu9L, s}nfnL
e"ldsf
jfª\do dem]/L pHofnf] kfg]{ bLk af/]
@ jf;'b]j clwsf/L
Ps ;do
;a} ;flxlTosx¿ /fhgLltdf cfPsf], To;dfly klg cfkm" lqmofzLn kf6L{df cfa4
eO{ dfr{ u/]sf] /dfOnf] nfUYof] . xfdL klg To;} uYof}{F . Psfw qmflGtsf/L
kmnfsf] ;lxtsf] sljtf–uLtdf ;a} hgf x'l/{P/ lxF8\Yof}F . Tof] ;dosf] dfu lyof]
. ;dfhsf] Ps k+lQm To;/L ;dlk{t eP/ gnfu]sf] eP lg/ª\s'ztfsf] g xfFuf] efFlRrGYof]
jf u'af] dYof]{, g h/fh/f g} dlSsP/ hfGYof] . k|]dl;+x wfdL ToxL cleofgsf cu'jf
JolQmTj lyP . ;fyL clUglzvfn] lrgfPsf ldq wfdLdf cu|ufldtf, l;h{gzLntf,
;xgzLntf / g]t[TjzfnL Ifdtfsf r/fx¿ u'F8 nfP/ a:y] . s]xL ;do lzIf0f, s]xL ;do
;/sf/L ;]jf, ;dfgfGt/ ¿kdf l;h{g sd{ tyf hLjgsf] cflv/Llt/ /fhgLltdf xf]ldPsf
wfdL l;h{gfTds, af}l4s / xfFso'Qm r]tgfsf ;fyL lyP eGg] s'/f rflxF kSsf lyof] .
;flxTosf/ ldq k'is/n] 7Ls} pNn]v u/]sf 5g\—
…wfdL g]kfnL ;flxTosf] If]qdf rrf{df gcfO{ cf]em]ndf k/]sf] gfd xf]Ú eg]/ .
pgL;Fu xfd|f] ;flxlTos ldqtf / ;flxlTos ;f+:s[lts ;+:yfdf ;xsfo{ ubf{sf] ;+ut
eP klg pgnfO{ xfdL ;'b"/klZrdsf] pbLodfg /fhgLlts ldqsf] ¿kdf dfq a'‰bYof}F
. pgL s] n]V5g\ < xfdLnfO{ vf;} dtnj x'Fb}gYof] . pgL xfd|f ;fyL x'g\, To}
dxTTjk"0f{ s'/f x'GYof] . pgsf] ;flxlTos ;f+:s[lts ;Ifdtfsf] k/vdf xfdLn]
afSn} ;+ut u/]sf] cjlwdf klg vf;} Wofg k'¥ofPg5f}F eGg] oltv]/ dnfO{ nflu/x]5 .
To;f] t pgn] klg cfkm"nfO{ l;h{g sd{df ;dlk{t u/L k|sfzgsf] pHofnf] vf]Hg
vf;} rf;f] gb]vfPsf] klg csf]{ oyfy{ xf] . oL b'O{ oyfy{sf] aLrdf k|]dl;+x wfdLleqsf]
;Defjgf / ;flxlTos ;f+:s[lts rxs lgvf/sf ;fy aflx/ cfpg g;s]sf] l:ylt b]lvG5 .
wfdL;Fusf] ;f+:s[lts ;xsfo{ pgsf] e"ldsf tyf cfo' ;d]tsf] sf/0f nfdf] x'g
;s]g . o;sf] lglDt wfdL tyf xfdL b'a} kIf bf]ifL 5f}F .
wfdL ;lqmo
/fhgLltdf x]lng' cl3 ;flxlTos–;f+:s[lts /rgfwld{tfdf a]l/Psf lyP . pgL
x'ls{Psf] e"uf]n cfkm}Fdf ;f+:s[lts j}ejsf ;fy cg]s vfnsf k5f}6] r]tgfn]
ufFlhPsf] lyof] . To; sf/0fn] klg wfdLn] ljlzi6 efj tyf r]tgf ;+jxg ug'{
:jfefljs lyof] . ;'b"/klZrd]nL If]qsf ch;| ;f+:s[lts j}ej rfn kfPsf wfdLn]
of]hgfa4 / ;lqmo ;flxlTos /rgf ug{ Tolt rfv glbP klg h] hlt /rgf u/]sf 5g\
To;sf] afGsL x]bf{ pgsf] ;f+:s[lts r]t pGgt :t/s} b]lvG5 . zx/df b]vfl;sL u/L
jf rf]/rf/ u/L n]Vg] n]vssf] t'ngfdf wfdLh:tf k|ltefsf /rgfdf kfOg] df}lnstf /
cf]hl:jtf a]Un} sfF6sf] b]lvG5 . pgL /lrt sljtf, syf, nf]s ;flxTo tyf
;dLIffnfO{ k|f/lDes sfnsf] /rgf dfGg] xf] eg] ;f]sf] k|:yfglaGb'af6 k'lug]
uGtJo lgs} :t/o'Qm x'g ;SYof] . t/ la8Djgf Û pgn] cfkm\gf] ;fdYo{ rfn} kfPgg\,
To; lbzfdf dg c8\ofP/ kfOn} rfn]gg\ . ePsf] /rgfnfO{ rfv dfg]/ k9\g', ltgsf]
ljz]iftfsf] af/]df kl/rrf{ ug'{ Pjd\ pHofnf] ;Defjgo'Qm ;|i6fsf] c;dod} ePsf]
lgwg afkt r'rr'sfpg'sf] s'g} ljsNk xfdL;Fu 5}g . lanfO;s]sf wfdL ;'b"/
klZrd]nL e"uf]nsf rxs lyP eGg] s'/frflxF xfdLn] dfGg} k5{ .
g]kfnsf] ljs6 lhNnf bfr'{nfaf6 pbfPsf
k|]dl;+x wfdL JolQmut kfl/jfl/s ;ª\3if{, k|ultzLn r]tgf, z}lIfs nufj cflbsf]
sf/0f g]kfnL ;+:s[ltsf d"n :j¿k 7Dofpg] x}l;otdf lyP . k]zfdf lzIf0f tyf
ljBfno lg/LIfs ;d]t ePsf sf/0f pgn] g]kfnsf ljleGg lhNnfx¿, vf;u/L dWo tyf
;'b"/klZrdsf clwsf+z ufpF–j:tL rxf/L ToxfFsf :yfgLo ljz]iftf / ;+:s[lt;Fu
cjut x'g] df}sf kfPsf lyP . cfkm";Fu ;flxlTos–;f+:s[lts rf;f] ePs} sf/0f
pgn] ;xofqL tyf ;xsdL{x¿nfO{ klg ;f+:s[lts pTyfgsf nflu dgdf cfuf] emf]:b} /
xf}:ofpFb} uPsf klg lyP . cfkm" afFr]sf] e"uf]ndf /x]sf] ;+:s[ltaf6
g5f]Og] JolQm jf:tjdf ;';+:s[t JolQm g} xf]Og . pgdf Tof] s'/f nfu"
x'GYof] . jf:tjdf k|]dl;+x wfdL ;'b"/klZrd]nL nf]s syf, nf]s jftf{ tyf
pvfg cflbaf6 5f]OP, Ao'FlemP / cN5L dfgLdfgL eP klg ToxL ljwfdf snd rnfP . pgL
sljtf tyf syfsf] cfd l;h{gzLntfdf klg kf]lvP . k'vf{sf] ulj{nf] Oltxf;af6 leh]
/ To; pk/ kl/rrf{ ug{ k'u] . ;flxlTos ;f+:s[lts pGgogsf nflu pgn] …uf]M/fÚh:tf
klqsfsf] ;Dkfbg klg u/] / cfkm\gf] ;f+:s[lts j}ejnfO{ hf]ufpg / pHofnf] b[li6
k|bfg ug{ ;r]t ag] . pgsf ;du| /rgfnfO{ cWoog ubf{ ;kmf b[li6o'Qm ;[li6 k|]dl;+x
wfdLsf] vf; klxrfg xf] eGg ;lsG5 .
k|]dl;+x
wfdLsf 5l/P/ /x]sf ;flxlTos /rgfx¿ em08} k'l/lP/ uPsf Û oL k|sfzgdf Nofpg' lgs}
dxTTjk"0f{ sfo{ xf] . cfkm\gf] ;dosf d]wfjL JolQmTj wfdLn] tTsfnsf] cfjZostf
k"/f ug{ km'6s/ ¿kdf /rgf u/L k|sflzt eO;s]sf /rgfx¿ / s]xL ck|sflzt
/rgfsf] of] ;Íng ;'b"/klZrd]nL jfª\do dfq xf]Og, l;ª\u} g]kfnL jfª\dosf]
dxTTjk"0f{ ;fdu|L xf] . wfdLsf] snd dfkm{t\ cleJoQm ePsf s}of}F /rgfx¿ cGo
;fwssf] sndaf6 klg kfpg xDd]xDd] g} kb{5 . klxnf] t wfdLsf oL /rgfx¿df :yfgLo
;+:s[ltsf] l;ª\uf] tyf ulx/f] 5fk 5, h'g k|uf9tf c¿n] ;+jxg ug{ lgs} sl7g 5 .
bf];|f], pgdf sYo tyf ljifo pk/ ug]{ ;+lIfKt t/ wfl/nf] b[li6sf]0f klg 5 .
;a}h;f] ljwfdf b]lvg] oL b'j} ljz]iftfsf] sf/0f wfdLsf] /rgf cfd/rgfsf/sf] eGbf
km/s 5 . /rgfdf df6f]sf] ;'uGw, n]vgLdf :yfgLo ;+:s[ltsf] k|uf9tf o;} u/L cleJoQm
x'g] xf] . Tof] s'/f wfdLsf] /rgfwld{tfdf :ki6tM cleJoQm ePsf] 5, rl/tfy{ ePsf]
5 .
wfdLsf
;flxlTos /rgfdWo] ;a}eGbf ;zQm / bVvn /rgfwld{tf nf]s ;f+:s[lts cGj]if0f tyf ljj]rgfdf
/x]sf] b]lvG5 . ;'b"/klZrd]nL tyf dWoklZrdL e]udf k|rlnt nf]s ;flxTosf
ljleGg ¿k, /ª, kbrfk / k|efjnfO{ ljljw kf/fn] pgn] k|sfzdf NofPsf 5g\ . To;
qmddf pgn] ltgsf efj, nfIfl0fstf / j}1flgstf ;lxtsf] cy{ut ¿k / ;f] lgs6:y
klGkPsf e|d Pjd\ elGsPsf lemFufnfO{ wkfpg] sfd klg u/]sf 5g\ . Oltxf; r]tgfdf
;kmf b[li6sf]0f / :yfgLo oyfy{k|lt ;'lj1 /x]sf] sf/0f klg wfdLsf] ;f+:s[lts
ljZn]if0f :jflbnf] aGg uPsf] d}n] e]6]F . pgdf zf]wljlwsf] kl/k'i6tf e}lbPsf]
eP / o; k':tsdf ljZn]if0f ul/Ph:tf To; e]usf c¿ nf]s ;flxTosf af/]df pgn] Pskl5
csf]{ cg';Gwfg tyf ljZn]if0f ub}{ hfg ;do lgsfn]sf eP g]kfnL jfª\do emg\ eGbf
emg\ ;d[4 x'Fb} hfGYof] . tyflk pgsf] o; ;Íngdf ;ª\u[lxt nf]s jfª\dlos /rgfx¿
ljifo, k|:t'lt, oyfy{ pb\af]wg, cy{ k|If]k0f tyf e|d lgjf/0fsf] lx;fjn] lgs}
cf]hk"0f{ 5g\ . pgsf] cg';GwfgfTds k|:t'lt ;/n, ;/; / 3gTjk"0f{ cfn]v
xf] . pQm cfn]vdf pgn] u/]sf ;dLIffTds l6Kk0fL lgs} cy{k"0f{ 5g\ .
wfdLsf]
n]vgn] klZrd g]kfnsf] nf]s ;flxTosf] k|f0fnfO{ alnof];Fu kqm]sf] 5 . xfn;Dd
sf7df8f}F cfOgk'u]sf …/f]kf/x¿ kfgL klg dfU5g\, 3fd klgÚ, …8f]6\ofnL nf]s
;flxTodf af3sf] nfIfl0fs k|of]uÚ nf]s ;flxTo cWoogsf] lgs} ultnf ;fdu|L x'g\ .
o;sf nflu lbjª\ut eO;s]kl5 klg pgnfO{ 3Gojfb lbg} k5{ . g]kfnL ls;fg kl/j]zsf
nf]sufyfTds ;fdu|L …/f]kf/x¿ kfgL klg dfU5g\, 3fd klgÚ df wfdLn] p4[t u/]sf
uLt÷ufyf+z no, efj, cnª\sf/ tyf syg eª\ludf ;a} lx;fjn] pTs[i6 5 . af3;DaGwL
cfn]vdf k|o'Qm gf} j6f pvfg tyf bz j6f t'Ssfsf] >[ª\vnfa4 dfnf pg]/ pgn]
ljifonfO{ df}lns tj/n] k|:t't u/]sf 5g\ . n]vdf pNn]v ul/Psf sltko pvfg–t'Ssf d'n'ssf]
cGo e]udf k|rlnteGbf k[ys x'g'sf ;fy} ltgsf] WjGofTds cy{ ld7f;o'Qm b]lvPsf klg
5g\ . pgn] af3nfO{ ;fdGtL tyf x}sdL ;fdflhs dgf]lj1fgsf] ;fb[Zotfdf cYof{Psf
5g\ . o; qmddf pgn] bfr'{nf lhNnfsf] uvf{ n]sdf k|rlnt k'/fsyfsf] ;d]t pkof]u
ug{ EofPsf 5g\ . …:yfgLo af]nLdf afUwf/fÚ tyf …cfOg Ps 5nkmnÚh:tf cWoogdf klg
pgn] cfkm\gf] cWoogzLntf, tfls{stf / ljZn]if0fzLntf b]vfPs} 5g\ . …pvfgdf
jl0f{t a'xf/LÚ ;fdflhs oyfy{sf] :jflbnf] k|:t'lt xf] . o;n] g]kfnL ;dfhsf] ;fdGtsfnLg
dgf]lj1fgnfO{ /fd|/L lr/kmf/ u/]sf] 5 . o;df ;fdGtjfbL ;dfh s;/L 5f]/L / a'xf/L
Pjd\ 5f]/f / a'xf/LnfO{ lje]b u5{ eGg] s'/f pvfgsf] dfWoaf6 k'li6 ul/Psf] 5 .
pgn] ;f] n]vdf pNn]v u/]sf P3f/ pvfgsf] dl;gf] cjnf]sg ubf{ ;'b"/klZrdL
e"uf]ndf cGoqeGbf leGb} t/ ;zQm vfnsf nf]sfleJolQm /x]5 eGg] k|ltt x'G5 .
nf]s ;flxTosf] hËnsf] kftkft rxf/L To;sf u'lnof tyf cldnf kIf hfGg] wfdLsf]
k|ltef pko'{Qm kfFr cfn]vdf k|s6 ePsf] 5 .
o; ;ª\sngsf n]vx¿dWo] …b]psL af/] s]xL wf/0ffM s]xL rrf{Ú
wfdLsf] k|:t'ltsf] dxTTjk"0f{ ;fdu|L xf] .
;fgf] cfofdsf] n]vdf pgn] b]psL k|yfsf] ;jf{ª\utf k]z u/]sf 5g\ . b]psL k|yfdf
;d]n Pp6f hflt wfdL hflt klg xf] . pgL :jod\ wfdL ePsfn] klg To;sf] Oltj[Q
v'6\ofpg pgnfO{ ;lhnf] ePsf] xf] . To; afkt klg xfdLn] pgnfO{ wGojfb lbg} kb{5
. pko'{lNnlvt kfFr / of] Ps u/L 5 cfn]v k9\bf d]/f] dg lbdfudf l5/]sf]
pHofnf]sf] rxsdf wfdLnfO{ :kz{ ubf{ pgL ;fFRr} IfdtfzLn /x]sf] s'/f dnfO{
hFlr/x]sf] 5 . ;fgf] n]vfOd} ljifoj:t' :ki6 kfg]{ ;Ifdtf ;a} n]vsdf kfOb}g .
…afn]/fhf / ljZj zflGtÚ ulj{nf] Oltxf;sf] uf}/j ufog xf] eg] …g]kfnLn] uf}/j
ug{ x'g] j:t'Ú b]jsf]6fsf] ;Ddfgdf n]lvPsf] n]v xf] . tL b'j} n]vdf wfdLn]
;Gt'lnt b[li6sf]0f k]z u/]sf 5g\ .
;flxlTos /rgftkm{ k]|dl;+x wfdLn] yf]/} dfq sljtf /rgf u/]
klg /rgfx¿ ;zQm, ;'Gb/ / cy{k"0f{ aGg uPsf 5g\ . pgsf] sljtfdf /fufTdstf,
:yfgLotf / ;doaf]w 5 . d'lQmk|ltsf] bfloTjn] cg'k|fl0ft 5g\ pgsf sljtfx¿ .
…xftÚ, …cfFvfÚ / …t6:yÚ d'Qms pgsf sljtf /rgfdWo]sf ;fy{s /rgf x'g\ . cfd ¿kdf
pgsf] sfJo r]tgf k|]d, juL{otf / qmflGtr]n] pb\af]lwt b]lvG5 . ;Lldt t/ ;zQm
sljtfn] pgnfO{ cjd"Nog xf]Og, clwd"Nog g} u/]sf] b]lvG5 .
wfdLn]
/rgf u/]sf cfVofg ljwf syf tyf n3' syfsf] ¿kdf b]vf k/]sf 5g\ . syf /rgf
;fdfGotof @)#@ ;fndf u/]sf] b]lvG5 eg] n3'syf rfnL;sf] bzsdf . syf n]vgsf]
;dodf pgsf] j}rfl/s lrGtg l5kl5n] ePsf] sf/0f pgn] cfd ;fdflhs ;d:of, dgf]lj1fgsf
;fdfGo txx¿ Dffq p3fg{ ;s]sf 5g\ . ev{/ ljBfyL{ hLjg ;sL tTsfnLg g]kfnL syf
n]vgsf] 5fk u|x0f ub}{ u/]sf] cjlwdf n]lvPsf] ePsfn] wfdLsf] syfdf efiffut
k|f}9tf, z}nLut k|fHjNtf / syf a'gf}6sf]
eª\ludf k"0f{ ¿k]0f ljsl;t eO;s]sf] kfOFb}g . syf n]vgsf cjlwdf wfdL g'jfsf]6 tyf ;'v]{tdf
k]zfut sfo{df /x]sf] b]lvG5 . clwsf+z syfx¿ @)#@ ;fnlt/} n]lvPsf 5g\ .
syf n]vgsf] ;+/rgf cWoog ubf{ pgsf gf} j6f syfdWo] …ddtf 56\kl6G5 Åboel/Ú rflxF
lgs} dfld{s / pTs[i6 syf b]lvG5 . pgn] ;fdflhs tyf dgf]j}1flgs b'j} ;d:ofnfO{
syfdf pEofPsf 5g\ . n]vgsf] cf/lDes k|x/ ePsfn] syf ;fdfGo :t/d} /dfPsf] 5 .
…ddtf 56kl6G5 Åboel/Ú syfn] pgL x'ls{Psf] ;dfhsf] bf?0f b[Zo ptfg{ lxDdt u/]sf]
5 . k9\b} hfFbf pQm syfn] kf7ssf] dgdf alno} ;+j]u k}bf u/fpF5 .
n3'syftkm{
o; ;ª\sngdf k|sflzt kfFRf n3' syfdf kfFr} n3'syf :t/Lo 5g\ . n3' syf k|]dl;+x
wfdL /fhgLltdf ;lqmo eO{ d'n'snfO{ lbzf lbg] r/0fdf n]lvPsf sf/0f sYo :ki6
b[li6sf]0f ;lxtsf] 5 . ;/sf/L lg0f{oxLgtf, lanDa, ;fdflhs zlQmx¿df b]vf k/]sf
cg]stf, u/LaLsf] k|tf8gf / ljjztfhGo hLjgofkgsf lrqx¿ pgsf n3'syfdf k|ltlalDat
ePsf 5g\ . n3' syfx¿ 5f]Og] vfnsf 5g\ . k9\bf, pgsf] cfVofgdf cljrf/ jf csYo
kfOb}g .
k|efjzfnL
JolQmTj tyf b[li6 ePsf sf/0f wfdL @)$* ;fnsf] cfd lgjf{rgdf k/flht eP tfklg
kf6L{sf] tkm{af6 /fli6«o ;efsf] ;b:o aGg] ;f}efUo kfP . @)%! ;fndf bfr'{nfaf6
k|ltlglw;ef ;b:o ePkl5 ( dlxgf cfjf; tyf ef}lts of]hgf /fHodGqL klg eP . pgn]
;dfhsf] k|ultzLn ¿kfGt/0fsf nflu cfkm" ;Sbf] e"ldsf lgjf{x klg u/] .
pgsf] dfg;df ljBdfg ;':ki6 b[li6sf]0fn] pgnfO{ gofFgofF xfFsx¿ ;fdgf ug{ pmhf{
klg k|bfg u¥of] . tL ;a} pmhf{sf] leqL txdf ;lGglxt ;flxlTos ;f+:s[lts
r]tgfnfO{ k|:t't s[lt …k|]dl;+x wfdLsf ;flxlTos /rfx¿Ún] k|ltlglwTj u/]sf] 5 .
r'sr'sfpFbf] d[To' j/0f u/]sf wfdLdf cGt/lglxt ;flxlTos ;f+:s[lts r]tgfsf] o; lbof]n]
g]kfnL jfªdosf] dem]/L c¿ pHofnf] agfpg] s'/fdf s'g} låljwf 5}g . pgsf]
;f+:s[lts cfn]v lgs} bla{nf 5g\, k|lt:kwL{ 5g\ . pgsf :ki6 / nf]enfUbf n]vg
dfkm{t\ ;'b"/klZrdsf] df6f] af]n]sf] 5, ToxfFsf] nf]s ;+:s[ltsf] oyfy{
k|ltlalDat ePsf] 5 . cGtdf, nf]s ;flxTosf cWo]tf wfdLnfO{ ;nfd, pgL k|Hjlnt 1fgbLknfO{
;nfd . ;dfhsf] kf]N6fdf k]z]j/ ;flxlTos afx]s c¿n] klg nf]s ;flxTosf] pNn]vgLo
/ :jfbo'Qm ;fdn xflnlbg ;S5g\ eGg] s'/fsf] k|df0f x'g\— k|]dl;+x wfdLsf /rgf,
of] s[lt . ldq wfdLsf sltko /rgfsf] dgaf6 x6fpg ;lsFb}g . wfdLl;lh{t rxlsnf] /rgfsf]
d"No ;a} hgfn] u|x0f ug{ ;s"F . cf–cfkm\gf] e]usf] nf]s ;DkbfnfO{
o;/L g} clelnlvt Pjd\ ljZn]if0f ug{ ;do tyf dg lbpmF .
– ljhofbzdL, !( c;f]h @)^*
;flxTosf/ k|]dl;+x wfdLsf] lrgf/L,
;flxToofqf / k|j[lQ
@ k'is/ /fh e§
!=! k|j]z
k|]dl;+x wfdL -@))(–@)%$_ g]kfnL
;flxTosf] If]qdf rrf{df gcfO{ cf]em]ndf k/]sf] gfd xf] . g]kfnL /fhgLltsf
If]qdf rrf{df /x]sf wfdL ;jf/L b'3{6gfdf k/]/ d[To'j/0f ug{ k'u]sf JolQmTj x'g\
. wfdLsf] of]ubfg ;'b"/ klZrd]nL ;flxTo, ;+:s[lt Pj+ nf]s;flxTosf] If]qdf
dxTTjk"0f{ /x]sf] 5 . ;+:yfut of]ubfg, ;flxlTos klqsf ;Dkfbg Pjd\
km"6s/ n]v/rgf k|sfzgsf dfWodaf6 wfdLn] cfkm"nfO{ hLjGt Pjd\ lqmofzLn
t'NofPsf] kfOG5 . b]z / hgtfsf] kIfdf pleP/ /fli6«otfsf kIfdf cfˆgf] cfjfh
a'nGb kfg]{ k|]dl;+x wfdLsf] ;flxTo n]vg klg Tolts} ;zQm 5 . wfdLsf
af/]df xfn;Dd klg s'g} vf]h–cGj]if0f x'g g;Sg' cfkm}df b'Mvb kIf xf] .
!=@ ;flxTosf/ k|]dl;+x
wfdLsf] kl/ro
k|]dl;+x wfdLsf] hGd ;'b"/
klZrdsf] ljs6 kxf8L lhNnf bfr'{nfsf] dlNnsfh'{g uflj;, ef}t8Ldf lj=;= @))( ebf}
@( ut] ePsf] lyof] . lktf axfb'/l;+x wfdL Pjd\ dftf dfofb]jL wfdLsf
Ho]i7 ;'k'q wfdLn] dWodjuL{o kl/jf/df hGd]/ w]/} b'Mv ef]u]sf] kfOG5 . pgn]
uf]s'n]Zj/ dfWolds ljBfno, bfr'{nfaf6 P;=Pn=;L= kf; u/]sf] / lj/u~h lzIffzf:q
cWoog ;+:yfgaf6 cfO{=P= kf; u/]sf] e]l6G5 . ljBfyL{sfndf wfdLn] cg]/f:jljo"sf] sfo{stf{ eO{ sfd
u/]sf] / lj=;= @)$# b]lv g]skf -dfn]_sf] ;lqmo sfo{stf{ eO{ e"ldut
/fhgLltdf ;d]t lqmofzLn /x]sf] kfOG5 . lj=;= @)$& df g]skf -dfn]_ ;Da4
/fli6«o hg;f+:s[lts d~rsf] s]Gb|Lo ;b:o, @)$* ;fndf /fli6«o ;ef ;b:o, @)$(
;fndf g]skf -Pdfn]_ sf] kf“rf}
/fli6«o dxflwj]zgaf6 s]Gb|Lo ;b:o eP/ sfd u/]sf] kfOG5 . lj=;= @)%! df cfjf;
tyf ef}lts of]hgf /fHodGqL -( dlxgf;Dd_ / lj=;= @)%$ df dfcf]jfbL ;d:of ;dfwfg
sfo{bnsf] ;+of]hs eO{ sfd u/]sf] b]lvG5
. lj=;= @)%$ efb| @& ut]sf lbg g'jfsf]6 lhNnfsf] dbgk'/ uflj;, s]p/]gLdf
hLk b'3{6gfdf pgsf] d[To' eof] .
cfˆgf]
hLjgsfndf wfdL lzIf0f k]zfsf ;fy} k|Fljlg eP/ sfd u/]sf] kfOG5 . pgsf] kl/jf/df
xfn pgsL kTgL gGbfb]jL wfdL / 5f]/fx¿ gljgl;+x wfdL / clgnl;+x
wfdL 5g\ . To:t} pgsf efOalxgLx¿df efO u0f]zl;+x wfdL / dbgl;+x
wfdL To:t} alxgLx¿df ;'Gb/L wfdL / hfgsL af]x/f /x]sf 5g\ .
bfr'{nf, dlNnsfh'{g -d8_ af6 s~rgk'/sf ljleGg 7fp“ x'“b} xfn ef;Ldf pgsf] kl/jf/sf] a;f]af; /x]sf] 5 .
k|]dl;+x wfdLsf] ;lqmotfsf] nfdf]
;do /fhg}lts÷;fdflhs If]qdf e]l6P tfklg pgsf] ;flxlTos÷af}l4s If]qdf lqmofzLntf
klg Tolts} ;zQm 5 . lj=;= @)#& df k|yd k6s /rgf k|sfzgdf NofPsf wfdLn]
@)#& df g} ch'{g rGb …ljof]uLÚ;“u ldn]/ …/}af/Ú gfds ;flxlTos klqsf
s~rgk'/af6 k|sfzgdf NofPsf] kfOG5 . To:t} lj=;= @)$^ ;fndf s}nfnLaf6 lg:sg] …uf]/fÚ
;flxlTos å}dfl;sdf klg ;Dkfbs d08ndf /x]/ sfd u/]sf] b]lvG5 . :yfgLo
:t/sf …jftf{Ú ;fKtflxs nufotsf klqsfdf pgsf /fhgLlts Pjd\ ;flxlTos
n]v/rgf k|sfzgdf cfPsf] kfOG5 . pgsf k|lbk If]qL, k|]dl;+x wfdL gfdaf6 /rgfx¿ 5flkPsf kfOG5g\ . sf7df8f}“af6
lg:sg] …hgcf:yfÚ, …gjcfjfhÚ ;fKtflxsx¿df pgsf n]v/rgfx¿ k|sfzgdf
cfPsf] kfOG5 . To;}n] wfdLsf] ;flxlTos lrgf/L ljwfut of]ubfgsf cfwf/df x]g'{
pko'Qm 7x5{ .
!=@=! syfsf/ JolQmTj
k|]dl;+x
wfdLsf] n]vgLsf] ;a}eGbf ;an kIf syfsf/ JolQmTjsf] ¿kdf /x]sf] 5 . pgsf s]xL
syfx¿ …/}af/Ú, …dnfl;gLÚ, …ul/dfÚ, …jftf{Ú ;flxlTos Pjd\ va/
klqsfx¿df k|sflzt kfOG5g\ eg] clwsf+ztM ck|sflzt kf08'lnlksf ¿kdf e]l6G5g\ . d]/f]
syfsf] kfq d"ntM ;fdflhs oyfy{jfbL, c+ztM cfnf]rgfTds oyfy{jfbL lrGtg
af]Sg] syf xf] . o;df Psflt/ lgDgjuL{o xf]6n dflnssf] hLjgsf afWotfnfO{ k|:t't
ul/Psf] 5 eg] csf]{lt/ p;nfO{ b'Mv lbg] dflg;x¿sf] cfnf]rgf klg ul/Psf] 5 . of]
syf …dnfl;gLÚ dfl;s -jif{ ! cÍ !, @)$! j}zfv_ df k|sflzt ePsf] 5 . syf
cfnf]rgfTds 9ª\un] k|:t't ul/Psf] kfOG5 . o;df kfl/jfl/s ¿kdf ul/g] lje]bsf
;fy} ;fdflhs /fhgLlts hLjgsf 36gfnfO{ cfnf]rgfTds 9ª\un] k|:t't ul/Psf] kfOG5 .
of] syf …/}af/Ú q}dfl;s -cª\s #, @)#& sflt{s_ df k|sflzt ePsf] kfOG5
. lj=;= @)#@ ;fndf k|]dl;+x wfdLn] ;ft j6f syfx¿ n]v]sf] kfOG5 . oL syfx¿
kf08'lnlkdf /x]sf 5g\ . oL syfx¿ wfdLn] ;'v]{t / g'jfsf]6df /x“bf,
a:bf n]v]sf] kfOG5 . s6xnsf] df]n ;fdflhs oyfy{jfbL syf xf] . af6f]df ;“u}
lx“l8/x]sf
kfqx¿n] s6xn a]Rb} u/]sL a"9L cfd};“u u/]sf] jftf{nfk / pgsf] hLjgsf si6k|lt
b]vfPsf] ;Dj]bgf syfsf] d"n sYosf] ¿kdf cfPsf] 5 . ck/fw dgf]j}1flgs
oyfy{jfbL syf xf] . o;df cfkm"n] dg k/fPsL s]6L cfkm\g} ;fyLn] lax] u/]kl5
kfun ePsf] x'nfsLsf] dgf]bzfnfO{ b]vfPsf] 5 . 8fo/Ldf o:tf] /x]5 df
afndgf]lj1fgnfO{ bzf{OPsf] 5 . 3/df ePsf] bfh'sf] 5f]/fsf] d[To'df cgle1 afns
alxgL efph"nfO{ nÝLn] xfGg] / ?g] s/fpg] ugf{sf] ;fy} efOsf] -aRrfsf]_ dfu
u/]sf] l:ylt b]vfOPsf] 5 . 5f]/fsf] cg'xf/ dgf]j}1flgs syf xf] . o;df
cfkm\g} kTgLdfly zÍf ug]{ zÍfn' kltsf] syf 5 . c¿sf] nx}nx}df nfu]/ cfˆg} ;Gtfg
klg cfˆgf] x}g ls eg]/ zª\sf ug]{ klt kl5 e|dd'Qm ePsf] cj:yf b]vfOPsf] 5 . P]gf
gf/L dgf]lj1fg;“u ;DalGwt syf xf] . cfkm\gf] 3/df a;]sf] Pp6}
efG;fdf vfgf vfg] k'?if kfqk|lt cfslif{t dlxnfsf] syf 5 . afns;“u
glhs ePsf], af]nrfn u/]sf]df leqleq} e'6e'l6g] dlxnfn] cGTodf cfkm\gf] cfsif{0f
efj k|s6 ubf{ syf /f]rs aGg k'u]sf] 5 . ddtf 56kl6G5 d'6'el/
cl:tTjjfbL–lj;+ultjfbL syf xf] . o; syfdf k|]d u/]/ 5f]l8PsL Pp6L b]psL
dlxnfsf] hLjgk|ltsf] lg/fzf Pjd\ lj;ª\ultaf]w k|:t't 5 . cl:tTjjfbL r]t syfdf
kfOG5 . cfTdxTofdf af“r]sf] d[To'
syfdf cl:tTjjfbL–lj;ª\ultjfbL r]tgf kfOG5 . Pp6L dlxnfsf] hLjgsf] lg/y{stf,
lg:;f/tfsf ;fy} cfTdxTofsf 36gf o; syfdf b]vfOPsf] kfOG5 . lau|]sf] d];f]
syf …cfkmGtÚ dfl;s -jif{ !, cÍ &, @)^!
c;f]h–sflt{s_ df k|sflzt 5 . of] dgf]j}1flgs
syf xf] . 5f]/f kfpg k/k'?ifsf] ;ª\utdf hfg] dlxnf >Ldfg\ cfkm"af6 6f9f
ePkl5 k|flKtsf] lgldQ t8\k]sf] syf 5 . o;df dlxnfsf dgdf cg]s ptf/r9fpnfO{
b]vfOPsf] 5 .
To;/L g} k|]dl;+x
wfdLsf tLg j6f n3'syfx¿ klg ljleGg kqklqsfdf k|sflzt kfOG5g\ . ;dfwfg n3'syf …ul/dfÚ -jif{ &, cª\s
&, k"0ff{ª\s &(, @)$^ c;f/_ df k|sflzt kfOG5 . o; syfdf
cfnf]rgfTds oyfy{jfbL :j/ d'vl/t ePsf] 5 . /f]u nfu]/ w]/} dflg;x¿ dl/;Sbf klg
/f]usf] nIf0f kQf nufpg gkfPsf] eg]/ cNdlng]
k|zf;goGqk|lt s6' Joª\u ul/Psf] kfOG5 . kmf6]sf] vNtL n3'syf …uf]M/fÚ -å}dfl;s jif{ !, cª\s
@–#, @)$^_ df k|sflzt 5 . nf]e /
nfk/jfxLsf sf/0f k};f u'dfpg' k/]sf] cj:yf o;df b]vfOPsf] 5 . syfn]
;fdflhs oyfy{jfbL lrGtg af]s]sf] 5 . nf6f]sf];]/f] / sf]OnL n3'syf …hdsf]{Ú kflIfs -jif{ !, cª\s ^, !–!%
df3, @)$(_ df k|sflzt kfOG5 . ;fdflhs kl/j]zsf] k|efjaf6 sf]xL klg aRg g;Sg]
s'[/f o;df b]vfOPsf] 5 . cfkmGtju{ v/fa eP /fd|f] dflg; klg g/fd|fdf u0fgf
x'gk'Ug] s6' ;To o;df b]vfOPsf] 5 . syf ;fdflhs oyfy{jfbL lrGtg /fVb5 .
o;/L k|]dl;+x
wfdL sf syfx¿ ljz]iftM dgf]j}1flgs oyfy{;“u a9L lgs6tf /fVg] kfOG5g\ eg] c+ztM ;fdflhs
oyfy{jfbL Pjd\ cfnf]rgfTds oyfy{jfbL b[li6sf]0f klg /fv]sf] kfOG5 .
!=@=@ nf]s;flxTo
cGj]ifs JolQmTj
k|]dl;+x wfdLsf] n]vgsf] dxTTjk"0f{
lrgf/L nf]s;flxTo cGj]ifssf] ¿kdf /x]sf] 5 . ljleGg kqklqsfx¿df pgsf nf]s;flxTo
ljifos /rgfx¿ k|sflzt kfOG5g\ . pgn] nf]s;flxTosf ;fdu|Lsf] ;ª\sng, ;j]{If0f
Pjd\ ljZn]if0fdf cfkm\gf] ¿lr b]vfPsf 5g . …dnfl;gLÚ / …uf]/fÚ
klqsfdf pgsf nf]s;flxTosf] ljZn]if0f ul/Psf /rgfx¿ e]l6G5g\ . ;'b"/klZrd]nL
nf]s;flxTo Pjd\ nf]s;+:s[ltsf] ljsf;df pgsf] dxTTjk"0f{ of]ubfg :ki6
b]lvG5 . @)#^ sflt{sdf k|sflzt …/}jf/Ú
cÍ ! df wfdLsf] j} ;'Gg/ gfds
nf]s;flxTo ljifos cg'jfb /rgf e]l6G5 . o; n]vdf nf]suLt;DaGwL ;fdfGo rrf{
ul/Psf] 5 . n]v ljZn]if0fd"ns 5}g . wfdLsf] nf]s;flxTok|ltsf] nufj Pjd\
¿lr o; n]vdf :ki6 k|ltlaDag 5 . /f]kf/x¿ kfgL klg dfU5g, 3fd klg
wfdLsf] klxnf] nf]s;flxTo;DaGwL ljZn]z0ffTds n]v xf] . of] n]v …dnfl;gLÚ dfl;ssf] cÍ !, @)$! j}zfvdf
k|sflzt ePsf] kfOG5 . o;df c;f/–;fpgsf a]nf s[lif sfo{sf nflu ls;fgx¿n] k|s[lt;Fu
kfgL dfUg] / hf8f]n] n'un'u sfDg yfn]kl5 tTsfn} 3fd dfUg] k|;Ë pNn]v ug'{sf
;fy} kfgL3fd dfUg] k|;Ë;“u ;DalGwt lsDjbGtL klg k|:t't u/]sf 5g\ .
:yflgo
af]nLdf jfUwf/f M Ps cWoog, …dnfl;gLÚ dfl;ssf]
cÍ $, @)$! ebf}df k|sflzt 5 . o;df ;'b"/klZrd]nL cfxfg, ltgsf] zflAbs cy{
/ nIofy{ ;d]t k|:t't ul/Psf] 5 . o; If]qsf cfxfgx¿sf] juL{s/0f ug]{ sfo{ ;d]t
u/]sf] kfOG5 . pvfgdf jl0f{t a'xf/L, …dnfl;gLÚ cÍ %–^,
@)$! Dff k|sflzt 5 . ;'b"/klZrd]nL pvfgdf s] s;/L a'xf/Lx¿k|lt ckx]ngf
Pjd\ a]jf:tf ul/Psf] 5, To;sf] af/]df o; n]vdf pbfx/0f;lxt JofVof ul/Psf] kfOG5
. cfOg Ps 5nkmn gfds n]v …dnfl;gLÚ cÍ &, @)$! d+;L/df
k|sflzt 5 . o; n]vdf ;'b"/klZrd]nL ufp“vfg] syfaf/] rrf{ ug'{sf ;fy} ltgsf] juL{s/0f /
pbfx/0f;lxt JofVof u/]sf] kfOG5 . 8f]6]nL
nf]s;flxTodf af3sf] nfIfl0fs k|of]u, …uf]/fÚ å}dfl;s jif{ !, cÍ !,
@)$^ df k|sflzt ePsf] 5 . o; n]vdf af3sf] af/]sf hgtfsf wf/0ffx¿sf ;fy} To;;DaGwL
ldys, lsDjbGtL k|:t't ul/Psf] kfOG5 .
af3;DaGwL pvfgx¿ / ltgsf] ljZn]if0f ug]{ sfo{ ul/Psf] 5 .
o;/L k|]dl;+x
wfdLsf] nf]s;flxTo;DaGwL /rgfx¿df ljleGg laDa / k|tLssf dfWodaf6 k|:t't
nf]s;flxTosf ;fdu|Lx¿sf] ljifout pkfb]otfsf cfwf/df ltgsf] d"No / dxTTj
lg¿k0f ul/Psf] 5 . ;dfhdf k|rlnt wf/0ff, ltgsf] ;fdflhs pkfb]otf / ltgsf] ljZn]if0f
;lxt hgkIfLo :j/nfO{ cufl8 Nofpg] k|of; ul/Psf] 5 . nf]s;flxTo ;Íng u/]/ dfq
k'Ub}g, To;sf ljljw kIfsf] lr/kmf/ u/L d"No lgwf{/0f ug'{k5{ eGg] dfGotf
;zQm 9+un] p7fOPsf] 5 . log} k|flKt / pknlAwsf] hudf pleP/ x]bf{ wfdLsf]
nf]s;flxTo JolQmTj ;an Pjd\ pHjn b]lvG5 .
!=@=# ;dLIfs JolQmTj
k|]dl;+x wfdLdf ;dLIffTds b[li6 k|an
¿kdf kfOG5 . b]psLaf/] s]xL wf/0ff–s]xL rrf{, …dnfl;gLÚ cÍ *,
@)$! kf}if–r}qdf k|sflzt kfOG5 . o;df Bf}sL k|yf, To;sf] af/]df ;dfhdf rn]sf
wf/0ff / ltgsf] oyfy{ kIfnfO{
ljZn]if0ffTds tl/sfn] k|:t't ul/Psf] kfOG5 . s~rgk'/af6 lg:sg] ;fKtflxs …jftf{Údf
pgsf ;flxTo ljifos ;dLIffTds n]vx¿ k|sflzt ePsf kfOG5g\ . …jftf{Ú ;fKtflxssf] @)$^ ebf} !^ sf] c+sdf wfdLsf] afnf] /fhf /
ljZj zflGt gfds ;dLIffTds n]v k|sflzt 5 . o; n]vdf hok[YjLaxfb'/ l;+xsf]
hLjg, pxf“n] u/]sf c;n sfo{x¿sf ;fy} ef]Ug'k/]sf r'gf}tLsf]
af/]df ;dLIffTds b[li6sf]0f k|:t't ul/Psf] kfOG5 . …jftf{Ú ;fKtflxss}
@)$& sflt{s ( sf] c+sdf g]kfnLn] uf}/j ug{ x'g] j:t' gfds n]v
k|sflzt 5 . o; n]vdf dxfslj b]jsf]6fk|lt >4f JoQm ug'{sf ;fy} pxf“sf
n]vgsf ljljw kIfsf af/]df ;dLIffTds b[li6 k|s6 ul/Psf] kfOG5 . o; afx]s klg
ljleGg nf]s;flxTo ljifos /rgfx¿df klg wfdLsf] ;dLIffTds b[li6nfO{ :Ki6tM b]Vg
;lsG5 .
!=@=$ slj JolQmTj
k|]dl;+x
wfdLsf ljleGg kqklqsfx¿df sljtf /rgfx¿ kfOG5g\ . …dnfl;gLÚ jif{ ! c+s !,
@)$! j}zfv c+sdf pgsf] a}+; km'n]sf] bf]af6f] gfds sljtf /rgf k|sflzt
kfOG5 . o; sljtfdf k|tLsfTds ¿kdf Psflt/ gf/L ;f}Gbo{sf] rrf{ ul/Psf] 5 eg]
csf]{lt/ hLjgsf] s6' oyfy{ / ef]ufOnfO{ k|tLsfTds 9Ën] k|:t't ul/Psf] kfOG5 .
nfU5g\, uf“:5g\, ufp“5g\, eGb5g\, u5{g\, a]R5g\, uf“:b5g\h:tf
zAbx¿ k|of]u u/L sljtfdf no pTkGg ul/Psf] 5 . sljtf uB efiffdf n]lvPsf] 5 .
To;/L g} @)#& ;fndf …/}af/Ú df pgsf b'O{ sljtf k|sflzt 5g\ . wgL
/ ul/a sljtfdf juL{o lje]bsf] rrf{
ul/Psf] 5, kl/jt{gsf lgldQ ;+3if{ ug}{k5{ eGg] efj k|:t't ul/Psf] 5 . efiffz}nL
;/n, uB z}nLdf n]lvPsf] 5 . nh vHdlhPsf] 5 . cfTdaf]w df hLjgsf Go'gtd cfjZostf
dfUbf klg gkfOPsfn] ;Dk"0f{ aGb]h tf]8]/ cl3 a9\g tof/ /x]sf] efj cleJoQm
ul/Psf] 5 . …hdsf]{Ú kflIfs jif{ ! c+s %, kf}if !–!%, @)$( df wfdLsf tLg
6'qmf d"n zLif{sdf xft, cf“vf, t6:y gfds tLg ;fgf sljtfx¿ k|sflzt
kfOG5g\ . ;fdfGo j0f{gfTds z}nLsf oL sljtf l;sf¿ lsl;dsf b]lvG5g\ .
o;/L wfdLsf sljtf k"0f{tM kl/is[t,
kl/dflh{t Pjd\ ljwf l;4fGtsf lx;fan] kl/k'i6 geP tfklg o;df cleJoQm efjljrf/
eg] clewfTds Pjd\ k|ltsfTds ¿kn] k|:t't kfOG5 . w]/} /rgfsf] ;f/j:t' k|ultzLn
;f]raf6 clek|]l/t 5 eg] a}+; km'n]sf] bf]af6f]df :jR5GbtfjfbL lrGtg
kfOG5 .
!=@=% ;Dkfbs JolQmTj
k|]dl;+x wfdLn] ;flxlTos klqsfsf]
;Dkfbg u/]sf] kfOG5 . lj=;= @)#& ;fnb]lv k|sflzt …/}af/Ú q}dfl;ssf]
;x;Dkfbssf] ¿kdf sfo{ u/]sf] kfOG5 eg] …dnfl;gLÚ -lj=;=@)$!_ df
;xof]uLsf] e"ldsf lgjf{x u/]sf] kfOG5 . lj=;= @)$^ ;fndf k|sflzt …uf]/fÚ
å}dfl;sdf ;Dkfbssf] ¿kdf sfo{ u/]sf] kfOG5 .
!=@=^ ;Ë7s JolQmTj
k|]dl;+x
wfdLn] ljleGg ;fdflhs, ;flxlTos ;Ë7gdf /xL sfd ug'{sf ;fy} dxsfnL ;flxTo ;Ëdsf]
;+:yfks cWoIfsf] ¿kdf cfˆgf] e"ldsf s'zntfk"j{s lgjf{x u/]sf] kfOG5 .
To;} u/L /fhg}lts ¿kdf klg pgsf] ;Ë7s JolQmTj ;an b]lvG5 .
!=@=& ljljwtfdf
k|]dl;+x wfdL
k|]dl;+x wfdLsf ljleGg kqklqsfx¿df
/fhg}lts, ;fdflhs, ;f+:s[lts ljifodf n]v, ;fdlos l6Kk0fL, cGt{jftf{ k|sflzt
ePsf] kfOG5 . o; lsl;dsf cleJolQmdf wfdLsf ljrf/, lrGtg kIfsf] af/]df hfgsf/L
kfOG5 . wfdL] sf7df8f}Faf6 lg:sg] …hgcf:yfÚ, …gjcfjfhÚ ;fKtflxsdf
:tDesf/ /x]sf lyP .
;flxTosf/ k|]dl;+x
wfdL d"ntM syfsf/, To;kl5 nf]s;flxTo cGj]ifs, To;kl5 slj, To;kl5 ;dLIfssf
¿kdf :d/0fLo 5g\ . pgsf /fhg}lts n]vdf klg nf]s pvfg Pjd\ nf]s syfx¿nfO{
pbfx/0fsf] ¿kdf lnPsf] kfOG5 . …hgcf:yfÚ ;fKtflxs jif{ @ cª\s $^, @)%#
df3 @# df k|sflzt n5'jfsL >LdtL / kf6L{sf g]tfx¿ n]vdf ;'b"/klZrd]nL
nf]ssyfnfO{ tTsfnLg ;Gbe{;“u hf]8]/ k|:t't ul/Psf] kfOG5 . /fhg}lts n]vdf
nf]s;flxTosf] kIfaf/] n]Vg] sd} /fhg}lts g]tfdWo] wfdL klg Ps x'g\ .
@= k|]dl;+x
wfdLsf] ;flxToofqf / n]vgut k|j[lQx¿
k|]dl;+x wfdLn] slxn]b]lv ;flxTo
l;h{gftkm{ xft xfn] < o;af/]df 7f]; k|df0f e]l6Psf] 5}g tfklg wfdLsf k|fKt
ck|sflzt kf08'lnkLsf] cfwf/df x]bf{ pgsf] n]vgsf] ofqf @)#@ af6 k|f/De ePsf]
b]lvG5 . wfdLsf /rgfx¿sf] k|+j[ltsf cfwf/df x]bf{} n]vgofqfnfO{ tLg r/0fdf
ljefhg u/]/ x]g'{ pko'{Qm 7xg{ hfG5 .
@=! k|yd r/0f / n]vg
k|j[lQx¿ -@)#@–@)#^_
o;
r/0fdf k|]dl;+x wfdLn] ;ft j6f syfx¿ n]v]sf] kfOG5 . oL syfx¿sf]
cfwf/df o; r/0fsf] k|j[lQ lg¿k0f ug{ ;lsG5 . kf08'lnkLsf ¿kdf /x]sf oL syfx¿
wfdLn] ;'v]{t / g'jfsf]6df a;]/ n]v]sf] s'/f syfsf] cGTodf pNn]v u/]af6 :ki6
x'G5 . o; r/0fdf pgsf] n]vgsf k|j[lQ o; k|sf/ 5g\ M
– syf
ljwfdf n]vg .
– gf/L
Pjd\ afn dgf]lj1fgsf] pb\3f6g .
– hLjgsf
Joy{tf, b'¿xtf, lg:;f/tfsf] j0f{g .
– cl:tTjjfbL–lj;+ultjfbL
;f]r k|:t't .
– ;fdflhs
oyfy{sf] lrq0f .
– oyfy{k|ltsf]
cfnf]rgfTds :j/ .
– of}g
dgf]lj1fgsf] pb\3f6g .
– c+ztM
lgDgju{k|ltsf] ;Dj]bgfsf] :j/ .
– :yfgLo
af]nLsf] k|efj .
– :yfgLo
kl/j]z Pjd\ hghLjgsf 36gf k|:t't .
@=@ bf];|f] r/0f /
n]vg k|j[lQx¿ -@)#&–@)$!_
o; r/0fdf wfdLn] nf]s ;flxTo;DaGwL n]vx¿
k|sflzt u/fpg'sf ;fy} s]xL sljtf / syf k|sflzt u/fPsf 5g\ . k|sfzgsf b[li6n]
pgsf] of] r/0f ;zQm 5 . …dnfl;gLÚ dfl;sdf % / …uf]/fÚ å}dfl;sdf !
nf]s ;flxTo;DaGwL /rgf e]l6G5g\ . …/}af/Údf ! nf]s;flxTo ljifos /rgf
k|sflzt 5 . …/}af/Údf @ sljtf / ! syf k|sflzt kfOG5g\ . …dnfl;gLÚdf
! sljtf kfOG5 . o; r/0fdf wfdLn] klqsf k|sfzgsf] If]qdf klg xft xfn]sf] kfOG5 .
o; r/0fdf n]vgsf k|j[lQx¿ o; k|sf/ /x]sf 5g\ M
– nf]s;flxTosf]
ljZn]if0f ul/Psf /rgfx¿ n]vg .
– :yfgLo
efiff, ;+:s[lt, hghLjg / nf]s hghLjgnfO{ ljifoj:t'sf] ¿kdf k|:t't .
– k|ultzLn
:j/sf ljZn]if0f k|:t't .
– ljs[lt,
lj;+ultsf] lj/f]w .
– cfnf]rgfTds
:j/ ePsf syf n]vg .
– :jR5GbtfjfbL
/ oyfy{jfbL :j/ ePsf sljtf n]vg .
@=# t];|f] r/0f / n]vg
k|j[lQx¿ -lj=;= @)$@ kl5_
o;
r/0fdf wfdL cfkm}n] k|sflzt u/fPsf / sltko cGo ;xsdL{ ;fyLx¿n] k|sflzt u/fPsf
/rgfx¿ kb{5g\ . /rgf k|sfzgsf b[li6n] of] r/0f klg ;an dfGg ;lsG5 . o; r/0fdf
pgsf n]vg k|j[lQx¿ o; k|sf/ /x]sf 5g\ M
– ljleGg
ljwfdf /rgf k|sfzg .
– cfnf]rgfTds
/ oyfy{jfbL lrGtg klxn]eGbf a9L ;an x'“b} cfPsf] .
– ;dLIffTds
r]t ePsf n]vx¿ k|sflzt ePsf] .
– juL{o
lje]bk|lt c;Gtf]if / ;+3if{ ug'{kg]{ efj JoQm .
– c+ztM
dgf]j}1flgs r]t ePsf syf n]vg .
lj=;=
@)^! ;fndf k|sflzt ePsf] lau|]sf] d];f] syf k|f/lDes r/0fd} n]lvPsf]
h:tf] b]lvG5 . /rgfsf] n]vgsf] ljsf;qmdnfO{ x]bf{ o;sf] af/]df ;xh cg'ej ug{
;lsG5 .
#= lgisif{
;flxTosf/ k|]dl;+x wfdLsf]
n]vgdf ptf/r9fj kfOG5 . k|f/Dedf dgf]j}1flgs wf/sf syf n]Vg] pgL dWolt/
nf]s;flxTosf] ljZn]if0fsf ;fy} oyfy{jfbL / :jR5GbtfjfbL /rgf n]Vg k'Ub5g\ .
t];|f] r/0fdf cfP/ pgsf /rgfdf oyfy{;“usf] pgsf] lgs6tf k|an aGb5 . jfdkGyL /fhgLlt;“usf]
lgs6tfn] pgnfO{ o;tkm{ cl3 a9\g k|]l/t u/]sf] kfOG5 . ;d;fdlos oyfy{k|ltsf]
Joª\Uo–ljb|f]xsf ;fy} ljifoj:t'k|ltsf] ;dLIffTds b[li6 kl5Nnf] r/0fdf kfOG5 .
k|]dl;+x wfdL g]kfnL ;flxTosf]
If]qdf rrf{df gcfPsf ;'b"/klZrd If]qsf Ps xf]gxf/ k|ltef x'g\ . ;flxTo ;Ë7g,
;Dkfbg / l;h{gsf] If]qdf pgn] k'¥ofPsf] of]ubfg pNn]Vo 5 . d"ntM syf Pjd\
nf]s;flxTo If]qsf k|ltef wfdLn] lgaGw, n3'syf, sljtfdf kmf6km'6 snd rnfPsf]
kfOG5 . pgdf ;dLIffTds r]t klg kfOG5 .
/fhgLlts n]v n]Vbf klg nf]s;flxTosf cg]s ;Gbe{ k|:t't ug]{ ;|i6f wfdLsf]
n]vg k|j[lQ /x]sf] kfOG5 . ;'b"/klZrd]nL Pjd\ g]kfnL ;flxTosf] If]qdf
wfdLsf] n]vgsf] rrf{ Pjd\ ljZn]if0f ca cfjZos eO;s]sf] 5 .
– wgu9L, s}nfnL
ljifo ;"rL
v08– ! M nf]s;flxTo
!= pvfgdf jl0f{t a'xf/L
@= cfOg Ps
5nkmn
#= :yfgLo af]nLdf
jfUwf/f Ps cWoog
$= /f]kf/x¿ kfgL klg
dfU5g\, 3fd klg
%= 8f]6]nL
nf]s;flxTodf af3sf] nfIfl0fs k|of]u
v08– @ M sljtf
^= a}F; km'n]sf] bf]af6f]
&= tLg 6'qmf
*= wgL /
ul/a
(=
cfTdaf]w
!)=
dgaf6
v08– # M n3'syf
!!=
;dfwfg
!@= nf6f]sf];]/f] /
sf]OnL
!#= kmf6]sf]
vNtL=
!$= efG;fsf]
/x:o
!%= kmf/fdsf] vfnL
sf]7f
v08– $ M syf
!^= cefj
!&= d]/f] syfsf]
kfq
!*= lau|]sf]
d];f]
!(= s6x/sf]
df]n
@)=
ck/fw
@!= P]gf
@@= 5f]/fsf] cg'xf/
@#= 8fo/Ldf o:tf]
/x]5=
@$= cfTdxTofdf afFr]sf]
d[To'
@%= ddtf 56\kl6G5
d'6'el/
v08– % M n]v
@^= b]psLaf/] s]xL wf/0ff,
s]xL rrf{
@*= afnf]] /fhf / ljZjzflGt
@(= g]kfnLn] uf}/j ug{ x'g] j:t'
v08– ! M nf]s;flxTo
pvfgdf jl0f{t a'xf/L
dfgj;dfhsf]
;'¿jftb]lv g} ;dfhdf Ps ju{n] csf]{ ju{dfly lyrf]ldrf] / zf]if0f ub}{ cfPsf]
kfOG5 . sxL“st} cfly{s, wfld{s, /fhg}lts
/ st} ;fdflhs zf]if0f eO/x]sf] kfOG5 . h'g;'s} ju{df eP klg ;fdflhs zf]if0fsf]
Ps} k|sf/sf] df/ ;fdflhs ;+u7gsf] ;'¿b]lv xfn;Dd} klg s;}n] ;xg' k/]sf] 5 eg]
Tof] xf]— a'xf/L .
a'xf/LnfO{
;'b"/klZrdsf] o; e]udf …Ajf/LÚ eg]/ af]nfOg] ul/G5 . cfkm"eGbf sfG5f]
efO, elthf], efGhf, 5f]/fsL :jf:gLnfO{ a'xf/L elgG5 . 3/df ;a gjcfuGt's ePsfn]
/ cfkm\gf] pd]/sf] s]xL ;fnkl5 dfq k|j]z kfPsf]n] sfd u/fOsf] e]p kfpg ;fx|f]
cg'ej u/]sL x'G5] / 3/df ePsf gGb / b]j/sf] 76\6fsf] df/ ;xg' / ;f] Jojxf/af6
cg's'ntf :yfkgf ug{ ufx|f] kb{5 . ;dosf] cGt/fn;“u
Jaf/L / 3/df cGo ;b:ox¿aLr 7"nf] vfN8f] tof/ eO/x]sf] x'G5 . cfh;Dd
cfkm\gf] sfvdf n'6k'l6g] 5f]/f ca Ajf/Lsf] df]xgLdf tflg“b}
hfg yfn]sf] kfp“bf ;f;' klg Ajf/Lsf] cl:tTj
sd kfg]{ k|of;df Jo:t ePsL kfOlG5g\ .
…gfgfO
al6ls afg, sflt{s al6ls tfgÚ cyjf …jfg ls x]2' tfg x]2'Ú cyjf …s'0f]nL ls x]2' d'0f]nL kf] x]2'Ú
OToflb ctL{ / cfxfgsf e/df …k'/fgf] ldQ'/ u'8sf] sf7Ú eGg] lgb]{zgsf] e/df
Ajf/L 3/ leœofOG5] . 3/leq cfO;s]kl5
a'xf/Lk|lt cg]s k|sf/n] efjJoQm ul/G5g\ . h;sf] s]xL pbfx/0f oxf“
k|:t't ul/G5 .
-!_ …gf}nL Ajf/Lsf gf} k'nf 3f“;Ú -gf}nL
ufO{sf gf} k'nf 3f“;_ Ajf/L ev{/} lelqPsLn]
p;k|lt :jfutsf] efjgf kfOg] x'G5 / p;n] h] sfd ubf{ klg k|z+;f g} ul/G5 . o;}
k|;+udf o:tf] cfxfg k|of]u ul/G5 .
-@_ …se} d]/L Ajf/L d'v'g
w'gL se} wf/fO{ d'vÚ— Ajf/L 3/df cEo:t eO;s]sL x'“b}g
t/ 3/sfx¿ p;af6 w]/} cfzf ug{ yfn]sf x'G5g\ / slxn] v'zL / slxn] a]v'zL eO{
cfkm\gf efjgf p;sf] sfddf yf]Kg rfxG5g\ / eG5g\, …slxn] t a'xf/L d'v;Dd gw'g]
t/ slxn] eg] lbgel/ wf/fd} d'v nfpg] .Ú
-#_ …lgR5nL Ajf/L laNnfsf 3f“;Ú—
ca Ajf/Lsf] h'g;'s} sfddf klg vf]6 nfUg yflnG5 / p;nfO{ sfd gePsL cN5L eGg]
wf/0ff agfpg yflnG5 . o;} efjgfsf] cfwf/df of] pvfg k|of]u ul/G5 . sfd 5}g
a'xf/L kf8fsf] rfs sGof eGg] cy{df .
-$_ …xf“;L xf“;L
Ajf/Ln] gf} /f]6f vfofÚ— ca t Ajf/L sfd ulb{g, t/ vfgf dfq w]/} vfG5] eGg]
efjgf ljsf; eO;s]sf] x'G5 / a'xf/L klg 3/sf] efjgf cfkm"k|lt k|lts"n
ePsf]n] cN5L / sfdk|lt a]jf:tf ug]{ x'G5] / vfOdfq /xG5] .
-%_ …Ajf/Lsf d'QfO a6]x}
hfl0fof]Ú— ca Ajf/Lsf] Jojxf/df cju'0f klg nfpg yflnG5 . s“xLst}
Ajf/Ln] e"n u/L cyjf uNtL u/L eg] Tof] uNtL ck/fw ;flat u/fpg p;sf] d'Tg]
tl/sf;d]t k|df0fsf] ¿kdf k]z ul/G5 . o;/L d'Tof] / p;/L d'Tof] OToflb .
-^_ …Ajf/Lsf 8/f}gfsL r]nL
xf08'Ú— 3/df ;f;' / a'xf/Lsf] dgd'6fj a9\g yfn]kl5 a"9Ln] 5f]/LnfO{ ;d]t
ufnL ug{ yfN5] h;af6 a'xf/LnfO{ dfgl;s ¿kdf sdhf]/ kfg{ ;lsG5 .
-&_ …r]nf] kfNof] Ajf/L
b'Mv, aNn kfNof] e}+;f b'MvÚ— ;ft ;d'Gb| kfl/sf] gGb kL8f x'G5 eg] olb gGb 3/d}
5 eg] a'xf/Ln] a:g} g;Sg] x'G5] . o;/L g} 3/df e}F;L kfn]sf] /x]5 eg] uf]?n]
/fd|/L vfg gkfpg] x'G5 .
-*_ …Ajf/Ln] kfNof] ;;'/f], af}/n] kfNof] aNnÚ— a'9L d/L af“r]sf]
a'9fnfO{ ck]Iffs[t sd ;'ljwf k|fKt x'G5 / pm cfkm\gf] PSnf]kgfaf6 56\kl6/xG5 t/
bf]if Ajf/Lsf] ;]jfnfO{ lbOG5, h;/L HofdLn] uf]?sf] x]/ljrf/ cfˆgf] h:t} ug{
;s] eg]/ .
-(_ …sf]O lbg ;f;'sf sf]O lbg
Ajf/LsfÚ— xd]zf Ps} lbg s;}sf] /x“b}g .
cfhsL a'xf/L ef]ln ;f;' x'G5], t/ cfhsf]
a'xf/Ln] klg Aof/Lsf lbg ef]Ug'kg]{ x'G5 . t}klg ef]lnsf] cfzfdf
cfh latfpg] cfZjf;g t k|fKt x'G5 g} .
-!)_ …dL7f] vfg kNs]sL Ajf/L uL7f sL vfGyLÚ— a'xf/L 3/df sd lhDd]jf/ JolQm ePsLn]
p;n] 3/sf] ;'v–b'Mvdf ck]Iffs[t sDtL ;fd]n x'G5] eg] p;sf] ;'v–b'Mvsf]
;xefunfO{ klg 3/sfx¿n] xr'jf d"Nofª\sg ul/lbG5g\ .
-!!_ …uf]a/ Nof Ajf/L afR5f]O
kf0fÚ— 3/sfx¿n] s'g} sfd cx|fp“bf Ajf/Ln] clnslt r's u/L eg] klg p;dfly
bf]ifsf] 3}F6f] g} la;fOlbG5g\ .
o;/L
;dfhdf cfly{s lge{/tfsf] jt{dfg kl/kf6L
/lx/x];Dd k|To]s Ajf/Ln] o; lsl;dsf k|tf8gf ;xL/xg' kg]{5 .
– dnfl;gL c+s %–^, sflt{s @)$!
cfOg M Ps 5nkmn
/fi6«efiff g]kfnLsf] n]Vo If]qdf …ufpFvfg] syfÚ gfdn] hflgg] ax't} nf]slk|o ;flxlTos ljwfnfO{ g]kfnLsf] k/klZrdf zfvfdf cfOg gfdn] k'sfl/G5 . dxfsfnL c~rnsf] pQ/lt/ a:g] Jof;L hfltx¿ …kmfnf]Ú eGb5g\ eg] blIf0flt/ a:g] yf¿x¿ …sGx}Ú eGb5g\ . ;]tL c~rnsf] kxf8L lhNnfdf o; ljwfnfO{ …l5§fÚ elgG5 eg] st} …/fpg] aftÚ eGb5g\ . h'g n]Vo g]kfnLsf] गाउँvfg] syfl;t ldNg vf]Hb5 .
;+:s[tdf o; ljwfnfO{ k|jlngsf, k|x]lnsf,
lxGbLdf kx]nL / c+u|]hLdf Riddle elgG5 . c+u|]hL Riddle sf] dgzfo pkb]z jf gLltk"0f{ syfl;t
x'G5 eg] ;+:s[tsf] sNk;"qdf k|jlnsfnfO{ :jf:gLdfG5]sf] Ps snfnfO{ elgPsf]
5 / k|x]lnsfsf] tfTko{ uf]Ko s'/fl;t 5 . cjwLdf o; ljwfnfO{ …a'emf]cnÚ elgG5 /
o;} tfTko{df …lxofnLÚ zAbsf] klg k|of]u ul/G5 . oL t eP ljleGg efiffdf o;
ljwfsf] gfd;DaGwL rrf{ .
lxpFbsf] nfdf–nfdf /ftdf vfg vfOj/L 6f]nel/sf a'9fa'9L hjfg t¿gL tGg]/Lx¿ Ps} 3/sf] cu]gfsf] jl/kl/ a;L cfOg xfNg] u5{g\ . o;df st} b'O{ 6f]nL x'G5g\ eg] st} cfOg xfNg] Ps / cy{ km'sfpg] बाँकी ;a} x'G5g\ . cfOg eGg] 6f]nL jf JolQmn] Pp6f cfOg eG5, h:t} …;"o{sL /fgL d'vaf6 AofgLÚ ls xf] < afFsL ;xefuLx¿ ;f]Rg yfN5g\ . of] xf] ls < egL ;f]4f gldn]kl5 /f7kft atfpm eG5g\ . /f7kft o;/L atfOG5– hLljt cyjf lghL{j, dfG5]n] agfPsf] jf cfkm} ag]sf], dfG5]nfO{ rflxg] jf grflxg], 3/df x'g] jf jgdf x'g], vfg x'g] jf gx'g], OToflb .
o; k|sf/sf] jlu{s/0fcg';f/ cfOg xfNg]n]
lghL{j, vfg x'g], v]taf/Ldf x'g] / dfG5]n] agfPsf] eg]kl5 clg km]l/ cy{
km'sfpg] ;d"xdf pT;'stf cfpF5 / pQ/ vf]Hg] lbzf k|i6 x'G5 / pgLx¿dWo]
Pp6fn] hjfkm lbG5— s]/f .
clg cfOg xfNg] eG5— xf] .
o;k|sf/ dfG5]sf] ;'v–b'Mv, xif{–lj:dft,
/fu–å}if / cfkt–ljktdf dfgj ;d'bfodf ;xof]u / ;lxi0f'tfsf] efjgfsf] ljsf; u/fpg
k'/} 6f]nsf ;a} pd]/sf JolQmx¿ Ps} 7fp“df hDdf eO{ cfOg xfNg] / cfOg
hfGg] ub{5g\ . o;af6 Psflt/ cfkm\gf] ;'v–b'Mv cfk;df afFl8G5g\ eg] csf]{ kIfdf
hLjg / hut\sf] hl6ntfaf/] cfOkg]{ ;d:of ;fd"lxs ¿kdf ;dfwfg ug'{kg]{ kf7
l;lsG5 / dfgj a'l4 k|jt{/ xF'b} hfG5 .
o:tf] nf]slk|o ljwf xfd|f] j}lbs
;flxTob]lv g} k|rngdf cfO/x]sf] kfOG5 . dxfef/tdf o'lwli7/–oIf ;Djfb cfhsf]
cfOgsf] k"j{h xf] .
o:tf] nf]slk|o / ax'k|rlnt ;flxlTos
ljwfsf] g]kfnLdf eg] plt ;fx|f] vf]hlag / ljsf; x'g ;s]sf] 5}g . g]kfnsf] n]s–aF];L,
t/fO{ / lxdfnlt/ ufO{uf]7fnf e}F;L vsf{nf ls;fg / cGo ju{sf k];fsf ¿kdf /x]sf
;DkltnfO{ ljåt ;dfhaf6 k'Ug'kg]{ hlt Wofg k'Ug ;s]sf] 5}g / @)!$ ;fndf ;Todf]xg
hf]zLsf] …xfd|f] nf]s;+:s[ltÚ gfds k':tsdf ufpFvfg] syfaf/] ;fgf] rrf{;lxt
kGw|j6f ufpFvfg] syfsf gd'gf k]z u/]sf 5g\ . o;kl5 $÷% j6f k':ts afx]s vf;
k|ult x'g ;s]g . g]kfn /fhsLo k|1f k|lti7fgsf] ;Dkfbgdf em08} *)) j6f ufpFvfg]
syf ;+slnt k':ts k|sflzt ePsf] 5 h'g o; ljwfsf] k|efjsf/L JofVof;lxt ufpFvfg]
syfsf] jlu{s/0f ul/Psf] kl5Nnf] k':ts
xf] .
x'g t b]z / ;do cg';f/ dfgj efjgf
kl/jt{g eO/xg] x'gfn] PskN6 u/]sf] juL{s/0f / Ps} ;dfhdf u/]sf] juL{s/0f clGtd
/ ;jf]{Qd x'g ;Sb}g t}klg cfkm\gf] ;do / ;dfhsf] ljrf/ ubf{ ljleGg ljåfg\x¿n]
ufpFvfg] syfsf] juL{s/0f cnu–cnu k|sf/n] u/]sf 5g\, h:t}–
ah| k|b]zdf elgg] cfOgnfO{ 8f= ;To]Gb|n]
o;/L juL{s/0f u/]sf 5g\ .
!– v]tL;DaGwL .
@– ef]hg;DaGwL .
#– 3/]n' j:t';DaGwL .
$– k|f0fL;DaGwL .
%– k|s[lt;DaGwL .
^– c+uk|To+u;DaGwL .
&– cGo .
o;} juL{s/0fdf cln x]/km]/ u/L 8f=
s'Gbgnfn pk|]tLn] o;/L juL{s/0f u/]sf 5g\ M
!– k|s[lt;DaGwL . @– ef]hg;DaGwL . #– 3/]n';DaGwL
. $– vfglkg . %– ljljw .
g]kfnLdf xfn;Dd e/kbf]{ / lrQa'‰bf]
juL{s/0f u/]sf 5g\, >L s[i0fk|;fb k/fh'nLn], h'g o;k|sf/ 5 M
!– 3/]n' hLjg;DaGwL . @– z/L/;DaGwL . #–
s[lif–Joj;fo;DaGwL . $– k|s[lt–hut\;DaGwL . %– ljljw ljifo;DaGwL .
dfly g} rrf{ ul/;lsof] ls ;dfhdf JofKt
cfOgsf] e/df ljåfgx¿n] JofVof / juL{s/0f u/]sf x'G5g\ . Ps ;do / ;dfhdf ul/Psf]
JofVof csf]{ ;do / ;dfhdf ldNg}k5{ eGg] 5}g .
ca k'gM PskN6 dxfsfnL c~rnsf cfOg;DaGwL
5nkmn yfnf}F . …cfOgÚ syf xf]Og . syf x'gsf] nflu h'g tŒj cfjZos k5{, tL tŒjx¿ oxfF cfjZos kb{}g . syfdf n]vs jf syfjfrs dfq ;lqmo /xG5 / c¿
>f]tfx¿ Psbd lgl:qmo /xG5g\ . tL cfOgdf b'j}y/L a? >f]tfju{ a9L ;lqmo
/xG5 . g]kfnLsf] ufpFvfg] sydf h'g;'s} efj jf p2]Zo /x] klg of] t a? ;+:s[tsf]
k|x]lnsfsf] glhs 5 . o;y{ of] ljwfnfO{ ufpFvfg] syf gegL cfOg eg]/ n]Vg] kIfdf
5' . o;df 5nkmnsf] nflu ljåfg\x¿sf] ljrf/sf] ;fb/ lgdGq0ff ub{5' . of] …ufpFvfg]
syf xf]Og, cfOg dfq xf]Ú .
cfOg xfNg]n] cfOg eG5 / cy{ km'sfpg]x¿n]
eGg g;s]kl5 ghfGg] ;d"xsf] l;/fgdf /ftL a:g cfpF5 /] / /ftL t;f{pF5 eGg]
sfNklgs qf;sf] e/df of] sfo{qmd c¿ /f]rs aGg k'Ub5 . of] ;dfhdf k|rlnt
cfOgx¿nfO{ o;/L juL{s[t ug{ ;lsG5, /f7kftsf] cfwf/df .
!– hLj cyjf lghL{j .
@– dfgj lgld{t cyjf k|s[lt lgld{t .
#– 3/df x'g] jf jgdf x'g] .
$– vfg x'g] jf vfg gx'g] .
%– cGo .
ca of] juL{s/0fsf] cfwf/df s]xL pbfx/0f–
!= -s_ lag v'§] ls xf]nf] < ls xf]nf]
lag d'08Øf < lag cg8of]Wof ls a¥oft cf}g k}/}5 < ls xf]nf] <
pQ/– :ofFk, u/s5\of, bdf} .
@= -s_ v/5of 3/sf efO/} 80f]nf, ls xf]
<
pQ/– vf]rf]
#= -s_ rf/ dfG;f}g l87 k8lG5 le6 gfO
x'gL, ls xf] <
pQ/– vf6sf v'§f .
-v_ /fhfsf] aNn tLg l;ªsf], ls xf] <
pQ/– ls/d8f] -sfF8f_ .
$= -s_ vfF8 xft cfO{ lsnf] jfO{ /of], ls
xf] <
pQ/– P]F;]n' .
-v_ d'v uf]n] sfFs8L w]SbfdfO{ /fd8L vfgfdfO rfd8L, ls xf] <
pQ/– O{Gb|fgL .
%= -s_ cfO{ uof g rfOGof vf]Hh' uof
gkfOGof, ls xf] <
pQ/–
e}F;fnf]
-v_ cfO{ cfO{ k e0of gfcfO{ kf5f cfO/] df}
df/L u}, ls xf] <
pQ/– gLg .
of] ;fgf] n]vdf cfOgsf] Oltj[Q nfpg kf/ gkfOg] ePsf] / यहाँको ;'if'Kt nf]s;flxTosf] nf]slk|o ljwfnfO{ rrf{ kl/rrf{ vf]hlag / ;Dkfbgsf nflu ljåtju{df ;fgf] 3r3r dfq xf] . x]¿F s:tf] k|ltlqmof x'G5 Û
– dnfl;gL c+s &,
d+;L/, @)$!
:yfgLo af]nLdf jfUwf/f M Ps cWoog
dxfsfnL c~rnsf] a}t8L, bfr'{nf, / 88]Nw'/f If]qdf af]lng] efiffnfO{ d}n] oxfF j0f{gsf] ;'udtfn] :yfgLo af]nL eg]sf] 5' .
v; efiff kl/is[t eO{ cfhsf] g]kfnL ¿kdf n]Vo k|of]u eO/x]sf] efiffsf] Pp6f ;zQm eflifsfnfO{ g]kfnL efiffsf] k/klZrdf zfvf egL :jLsf/ ul/Psf] 5 . -afns[i0f kf]v/]n, /fi6« efiff_ eg]/ o;nfO{ eJo efiff elg kl/eflift klg ul/Psf] kfOG5 . -k"0f{k|sfz ofqL, dxfsfnL c~rn lbUbz{g_
Oltxf;
sfndf of] efiff h'g;'s} gfddf / ¿kdf /x]sf eP klg cfhsf] /fi6«efiff g]kfnLsf]
n]Vo ¿kl;t cg'xf/ ldNbf] / sYodf :yfgfGt/ cg';f/ km/s b]lvPsf] eP klg of]
g]kfnLsf] eflifsf xf], af]nL xf], o;y{ klg d}n] o;nfO{ :yfgLo af]nL egL rrf{
ug{ yfn]sf] 5' . h'g;'s} efiffdf klg cfkm\gf cg'ej JoQm ug]{, ctL{ pk]b]z
k':tf}k':tf;Dd ;/fO /fVg] syf lsDjbGtL, >'lt, :d[lt ePemF} lglZrt Pp6f
jfSof+z ljwf klg x'G5, h;nfO{ g]kfnLdf xfn pvfg 6'Ssf elgG5 . pvfg / 6'SsfnfO{
cnu–cnu ljwf egL cWoog u/]sf] klg kfOG5
. ;+:s[t efiffdf pkfVofg / jfUwf/f Pj+ jfSo k4lt elgPsf] 5 eg] c+u|]hLdf (Proverb / Idiom) elgPsf] lxGbLdf sxfjt /
d'xfj/f elgG5 . n]Vo g]kfnLdf b'O{ j6f cnucnu zAbaf6 kl/eflift eO/x]sf]
nf]s;flxTosf] of] cgdf]n kmfF6nfO{ :yfgLo af]nLdf …cfxfgÚ dfq egL b'j} ljwfnfO{
k|i6ØfOG5 .
:yfgLo
af]nLsf cfxfgnfO{ b'O{ If]qdf ljeflht ug{ ;lsG5 .
-s_ tL pbuf/ h:n] syf, ctL{
pkb]zsf] JofVofg u5{g\ .
-v_ jfSof+zsf] zflAbs cy{
vl08t eO a]Un} nIffy{ hfx]/ ug{] pb\uf/ .
oxL
kl5Nnf] vfnsf] jfSof+znfO{ ;+:s[tdf jfUwf/f Pj+ jfSok4lt / g]kfnLdf 6'Ssf elgG5
.
efiff
cf]lhnf] t km'lt{nf] kfg{ jStfsf] dg;fo klRr;} cfgf JoQm x'g] >f]tfn]
s'/fsf] ufF7L dg;fo yfxf kfpg] xF'bf efiffsf] n]Vo / sYo ¿kdf oL 6'Ssfx¿sf]
k|of]u ul/G5 . pvfg / 6'Ssfsf] cefjdf efiff ;'8f}n, ulj{nf] / bL3f{o';d]t x'g
kfpFb}g . ha;Dd cfhsf] sYo ¿kdf oL cfxfgx¿sf] 5Øfk5ØfKtL k|of]u xF'b}g, n]Vo
¿kdf dfq tL 6'Ssfx¿ b]lvG5 . To:tf jfSof+zx¿ ef]nL laxfg cy{xLg eP/ hfG5g\ .
h:t}M– rf]/L ug]{sf] dg;fo hfx]/ ug{ nfdf] xft b]v]sf] kfOG5, t/ lg/If/ JolQmn]
of] cfxfg k|of]u u/]sf] s“xL
klg b]lvFb}g / c¿af6 ePsf] o:tf] cfxfgsf] ufF7L s'/f] kQf] nfpg klg pm c;lhnf]
7fGb5 .
cfxfgsf] ;Dk"0f{ gfnLa]nL gs]nfO{ juL{s[t u/]sf
cfxfgsf] bf]>f] v08 cyf{t jfUwf/f Pj+ 6'Ssfx¿sf] :yfgLo af]nLdf ePsf] k|of]u
dfq oxfF ;fgf] rrf{ ul/G5 . of] af]nL xfn;Dd klg n]Vo If]qdf bl/O g;s]sf] /
n]Vo k|of]u z'Gok|foM /x]sf]n] oL cfxfgx¿sf] sYo k|of]usf] dfq cWoog ug{
yflnPsf] 5 .
:yfgLo
af]nLsf tL jfSof+zx¿ ;fwf/0f cy{ afx]s jf tL cy{ g} 5f8]/ gofF / leGg} cy{df
k|of]u ul/G5g\ . oL cfxfgsf] ;fy{stf
zAbsf] df}lns cy{ eGbf k|of]udf x'G5 / k|of]un] g} cy{ 1fg klg ug{ ;lsG5 . h:t}–
…xfQLsf sfgdfOÚ o;sf] zflAbs cy{ xfQLsf] sfgdf eGg] hgfpF5 t/ of] cfxfgnfO{
o;/L k|of]u ul/G5 M
…tNnf
3/ k|dNof t e};f lbGof 5g\ . b'w a]rG5, wfgn} d:t x'gfg\, sb sfFs8f a]rG5,
k'tf/LsL n]vf km"nL a"nfsL agfO{ xfNof], ls 5 k cRofn t pm xfQLsf
sfgdfO 5 ÛÚ
o; फाँटका cfxfg klg b'O{ y/Lsf x'G5g\ .
-s_ Ps kbLo -v_
cg]s kbLo
-s_ Ps kbLo cfxfg Ps kbaf6
dfq ag]sf x'G5g\, h:t} M–
cfxfg zfAbLs
cy{ nIffy{
km"ndfn la¿jfdf km"n nfUg' . cfkm"n] ug'{kg]{ sfd ul/;Sg' .
v]ndfn s]6fs]6L
v]ln/x]sf] cj:yf . ladf/L t+lu|P/ la;]s ePsf], b'nxf–b'nxL cfk;L s'/f ul//x]sf]
.
w+sf k'/fgf] n'uf . ;fx|} ul/a t/ cN5L .
snLg pleg' . b'w
glbP klg b'w b'xg] efF8f] lnP/ cfpg]
dflnSgLnfO{ b'xg ;xg] hftL j:t'sf]
cj:yf .
le;'Nnf] crDdsf] . z'l4a'l4 gePsf] .
kwf]8 kft–kft ePsf] ¿v . ;f/} cN5L .
-v_ cg]s kbLo cfxfgdf b'O{ jf ;f]eGbf a9L kbx¿
x'G5g\ / oL klg b'O{ k|sf/sf x'G5g\ .
-c_ lqmof;lxt -cf_ lqmof/lxt
-c_ kbdf lqmofsf] k|of]u ePsf cfxfgnfO{ o; 7fpFdf
/fvL cWoog ul/Psf] 5 . h:t}–
cfxfg ;fwf/0f cy{ nIffy{
7"nL vfk
tfGof] d'v
afpg' . w]/} OR5f /fVg' .
efO/ ;/L leq
lyO{, clxn] aflx/ uO{ . g5'g]
eO{ .
x'gL vfgL 5 wgL 5 . ue{jtL
5 .
bfFtL lhe lng' bfFtn] lhe|f] 6f]Sg' . cfTdxTof ug'{ .
xs vfg' efu vfg' . cfTdxTof ug'{ .
rfgL km'6L lgwf/ km'6\of] . ;Tofgf; eof] .
-cf_ lqmof/lxt
cg]s kbLo cfxfgx¿df PseGbf a9L kb x'G5g\ t/ lqmof eg] xF'b}g . o:tf
cfxfgx¿nfO{ lqmof/lxt gfdaf6 cWoog ug{ vf]h]sf] 5 . h:t} M–
cfxfg ;fwf/0f cy{ nIofy{
w'/L Wj' 3/sf] w'/Ldf w'Fjf . a;L a;fO{ .
u'gfsf] 9f]nËf 9]8'sf]
5fnfaf6 ag]sf] . xb} a]sDdf .
h'8f xGb/L 6'kLsf] /f}F kf]Ng' . ;a} b'Mv lbg' .
lu7f sf}n lu7f / sf}nf -¿v_ . hLljsf rnfpg' .
¿8L ef8L cgfj[li6sf] cj:yf . cefju|:t cj:yf .
w'Onf] ;]nf] 5xf/L . alnof]
;xf/f .
o; k|sf/ xfn;Dd klg n]Vo k|of]usf] cefj / ca b'/;+rf/ / kf/:kl/s 3'dlkm/sf] sf/0faf6 hgtfsf oL 9's'6L vf]tn vftneGbf n]v]sf Ps b'O{ k':tsaf6 XofFs d]6fpg] cj:yf / efiffdf qmlds x|f;sf] sf/0faf6 oL ;DklQ s;/L afFRg ;Snfg\ < Ps b'O{n] ;f]r]/ k'Ub}g . olb xfdLn] g]kfnL /fi6«efiffsf] 9's'6L alnof] kfg'{kg]{ xf] eg] of] af]nLrfnLsf cfxfg 5Øf]6fx¿nfO{ ;ª\u|x, k|sfzg / k|of]u ug}{kg]{ a]nf r'Sb} 5 . cfxfg / 5Øf}6fsf] k|of]ulagf efiffsf] 5l/tf]kg आँटिलो eP/ / nlnt cg'xf/ arfO{ /fVg ;lsG5 .
– dnfl;gL jif{ ! c+s $, @)$! ebf}
/f]kf/x¿ kfgL klg dfU5g\, 3fd klg
b'O{
38L /ft afFsL 5Fb} 3/sL a'9L dfp /f]6L ksfO tof/ kfl5{g\ . 3/sf] d'nL xnf] uf]¿
lnP/ v]tdf uO;s]sf] x'G5 . s]6fs]6Lx¿ p7b}5g sf]xL, p7L ;s] em'sd's x'g] a]nf
eof] . dfp a'9L 38L cfsfzlt/ x]l5{g\ . cfFugsf] ¿vaf6 9's'/ s/fpg nfu]sf] 5,
kfgL gkg]{ ;Gb]z af]s]/ . sdL{x¿ 5df5d cfpg yfn]sf 5g\ . kd{ k|yfn] /f]kfOF
x'g] ePsf]n] ufpF el/sg nf7] / /f]kf/x¿ Ps} hgfsf] v]tdf e]nf ug{ cfpg] u5{g\ .
/f]6L
ksfO{ ;s]/ dfp a'9L cfkm\gf] gftgL xfF;fnfO{ a'emfP/ sdL{x¿sf] nflu v]tdf /f]6L
n}hfg cx|fpFl5g\, :yfgLo efiffsf] uLtdf o;/L–
æemfg' emfg' xfF;f zfnLv]t emfg'
af/la;f] /f]kgf/ b; la;L xn af}:of
ef]s ef]sfof ;f;f ef]s ef]sfofÆ
b;
la;L xnL / af/ la;L /f]kgf/Lx¿ ef]s nflu ;Sof] xfF;f . /f]6L lnP/ hfg' eGg]
dfpsf] cfb]z ;'g]kl5 gftgL xfF;f elG5g\, nf]suLtd}–
æd'On] gfO w]Sof cfdf zfnLsf] af6f]
cfdf zfnLsf] af6f]Æ
cfkm"n]
gb]v]sf] af6f] cfkm\gf] a'jfl;t l;sfO dfu eGb} dfp a'9L, km]l/ nf]snod}–
æt}OFn]
gfO w]s] t]/f a'jf ;f]w xfF;f
t]/f
a'jf ;f]wÆ
xfF;f
km]l/ nf]sefiffdf hjfkm lbG5]–
æa'jfsL
anfofN8'nf] d'O emf}nf],
cfdf d'O emf}nf]Æ
o;/L
xfF;f sdL{x¿nfO{ sNof}, cfg -laxfgsf] vfhf_ lnP/ uO;s]kl5 ;a}hgf v]td} a;]/
/f]6L vfG5g\ . cfsfz ;kmf ePsf]n] kf]Ng] 3fd nflu;s]sf] 5 . xnLx¿ cfkm\gf]
sfddf nflu;s]sf 5g . cfnL nfP/ tof/ eO;s]sf] 5 . olts}df afx|la;L /f]kgf/L -of]
;+Vof tndfly klg x'g;S5_ Ps} efsfdf nf]s nx/sf] emGsf ;';]N5g, o;/L–
æs;'sL v]tfnL ;fO{ 5 /f]kfO{ 5 s;'sf 5f]l8of an 5 <Æ
pQ/ klg ;fd"lxs ¿kdf
o;/L ufpF5g\–
æe'ld/fh b]jfsL ;fFO{ 5 /f]kfFO{ 5
/fgLsf] 5f]8Lof an 5Æ
o;kl5
;fd'lxs ¿kdf klxn]s} k|Zg ul/G5 / pQ/df d'nLsf] gfd /fvL nf]suLtd}–
ækmnfgfsL
;fO{ 5 p;sL /f]kfO{ 5
p;sL
/fgLsf] 5f]l8of an 5Æ
sfd ug]{ a]nf ef], a'xf/L cfpm eGg]
cfkm\gf] uLtdf o;/L lblG5g\–
æefO/
lgsn k'tg a'xf/L v]td} 5
klt
;fg]{ a]nfÆ
a'xf/L
;f]lW5g\ sfd ug]{ 9+u gk'u]/–
æs]
af}nL ;df}nL l;Gg'Gof lk7fof] s}
af}nL
klta ;f/L BF'nf] ;f;'/] dfof sf] af}nf] klt ;f/L B'Fnf]Æ
;f;' km]l/ atfpFl5g\ plrt
tl/sf–
æjf} af]nL ;dfNg' l;Gg'df lk7fof] bfgf} af}nf] klt ;f/L lbPÆ
olt eO;s]kl5 ;fd'lxs ¿kdf
/f]kfxf gf/Lx¿ jftfj/0fsf] JofVof o;/L u5{g\–
æP]lt/ /fgL klt /] ;f/GgL k}lt/ 3f]8L
k'5 afnf], kfog 3f]8Lsf rf]u/ vfs/ z/L/
3f]8L df]tLsL xf/Æ
o;/L
jftfj/0fsf] JofVof eO;s]kl5 /f]Kg] sfo{ yflnG5 . nf]suLt–
æe'ld/fh b]jf cVofg rNyf uf}n k8L
3df;fg
uf}n k8L 3df;fg 5'/LsL
5Dd5of6
5'/LsL 5Dd5df6 l8nf
;}gL
aGb's kx8f6 l8nf
;gL
rf}nL k8L emgLsf/Æ
o;/L b]jtfkl5
cfkm\gf s'nb]jtf, u|fdb]jtfx¿sf] ufd eGb} k'/} uLt ufOG5 .
oxL
/Ltn] lbgel/ /f]kfOF ul/G5, s'g} jL/ k'?ifsf] r}t, h'g ljof]ufGt x'G5 ToxL
e}gsf] ¿kdf ufOG5 . w'Tof{OF, kf]NofO / s'6gLlts / kfl/jfl/s if8oGqsf] ljeT;
syf x'G5 e}gdf, e}g ufpgdf tGdo, /f]Kgfdf Jo:t /f]kgf/L ;d"xnfO{ ha 3fdn]
kf]N5, pgL j¿0fl;t kfgL dfUg nf]suLtsf emGsfx¿ emGsfpF5g\, oL syfx¿ ;fx|} s?0f
x'G5g\ . OGb|j¿0f ;"o{sf] dg kUn]/ cfpF5, uLt yflnG5–
æ;/s
nf]u n]lvof sfuh eGbf nf]s cfof
eGbf nf]s
cfof sfuhsf] t /fgLn] afRof
kxf8L
zfxLn] n]Vof sfuh ¿kf /fgLn] afRof
kxf8L
zfxLsf] ¿kf /fgLl;t Aofx eof]
kxf8L
zfxLsf] 5f]/f hGdL uof]
5f]/f
hGDof] Gjf/g eof] axfb'/ zfxL gpF 5f]l8of]
kxf8L
zfxLn] wd}{ kfTof] hf]uL
b'w
kfTof] afb'/ zfxL pgL af8 nfUof]
5frL
kfTof] hf]Uofnf] pjL af8 nfUof]
e}/L
kfTof] hf]Uofnf] pjL af8 nfUof]
td'
xd' afb'/ zfxL uf}8L r/f}gf}F
td'
xd' afb'/ zfxL u'n]nL v]nf}gf}F
wd{
afa' kxf8L zfxL xf] sf/tf]; vf]h
x]/
x]/ afb'/ zfxL ;/u hlt x]/
Olt
;Dd /ftL tf/f x'GYof cfh lbp; tf/f nfUof
afb'/
zfxL t sf6f} k/ lvTof]
wd{
olt hf]Uofnf] t sf]6 k'lu uof]
¿kf/fgL
;f]wg nfuL
hf]uL
hlt wfs8f afb'/ zfxL sy uof]
wd{
hlt dfof d]/f ef]n cf}5
¿kf/fgL
9fn t/jf/ x]/g nfuL
9fn
t/jf/ nf]O ef}hL /}5
afb'/
zfxLsf] afu] t nf]; lehL /}5
dfy
ls ;fy nf]O lehL /}5
kfp
h'tg nf]x lehL /}5
h+un
afb|f sfun] vfO
h;L
r}tsf] rf}nL em'/ t;f] afb'/sf] dfof em'/
h;f]
c;f]h w'w'tL w'/ t;L afb'/sf] e}gL em'/
nfzsf]
xfyL nfz em'/
vf]8df
3f]8f vf]8 em'/
kmfusf]
ef}/L kmfu em'/Æ
of] uLt ufO;Sbf g;Sb} /f]kgf/L x'n af}:of, j¿0f,
OGb| ;"o{ ;asf ;a ¿G5g\ . jftfj/0f s?0ffn] nafna el/G5 . Ps}l5gdf cfsfzdf
afbn cfO{ kfgL k5{ . of] kfgL kfg{ syf o;/L z'¿ ePsf] 5—:ju{nf]saf6 kxf8L
zfxLn] d[To'nf]s;Dd ¿kf gfds ;'Gb/LnfO{ k|]dkq k7fpF5, ¿kfn] pQm kq kfPkl5 k|]dsf]
cfbfg–k|bfgkl5 ljjfx x'G5, 5f]/f hlGdG5, afb'/ zfxL gfd /flvG5, kxf8L zfxLn]
Pp6f hf]uL afns wd{k'q kfn]sf] x'G5 . ck]Iffs[t gdL7f] vfP/ klg afb'/ zfxLeGbf
hf]uL afn Hofb} alnof] eP/ l56l56} a9\5 . Pslbg hf]uL afns / afb'/ zfxL lzsf/
v]Ng hfG5g\ . hf]uLn] em'SofP/ afb'/ zfxLnfO{ df5{, of] b'vfGt syf ufO{;s]kl5
/f]kgf/Lx¿ ljnfk u5{g\ / kfgL k5{ . of] b'Mv ;'Gg g;sL o;/L lgs}a]/ kfgL
kl/;s]kl5 cfiff9d} eP klg hf8f] x'G5 . /f]kgf/Lx¿ n'un'u sfFK5g\, hf8f]n] sfddf
afwf k5{ . clg /f]kgf/Lx¿ cfkm"nfO{ k/]sf] dsf{ cfsfzdf p8\g] r/f dfk{mt\
OGb| sxfF k'¥ofpg k7fpF5g\, o;/L uLt z'¿ ul/G5–
æcf3fg
;/u lkofnf] r8L lbP r8L l;ofnf] lagf]
;]8nf
ljbf ls aft' n}g hf08f] labf] lbGgf e'ld/fh b]jf
ljbf]
lbGgf e'ld/fh b]jf
;]8nf
ljbfls aft'n}g aft'n}g hf0of]Æ
o;kl5
cf–cfkm\gf] s'nb]jtf, u|fdb]jtf cflbsf] gfdl;t} uLt ufOG5–
ækrg
b]jfsL ;]jf k'/L e}5,
lbo
u';fO l;ofnf] labf]Æ
nf]sefsfdf
OGb|sf] d'6'df k|efj kfg]{ zlQm eP/ xf] jf cfiff9sf] df};d g} c:yfoL eP/ xf]
cyjf /f]kgf/Lx¿sf] ;Eotf, cf/fwgf, ljZjf;, cfsfzn], k|s[ltn] xf/ dfg]/ xf] kfgL
k5{ . dfu] ;]nf] labf] x'G5 . o;/L t ljZjf; u/]sf 5g\, oltsf hgtfn] oL k/Dk/fut
nf]snx/Lx¿df kfgL kg'{ / labf] x'g' k|s[ltsf] wd{ / sd{ xf] . kfgL h'/] kfgL k5{, 3fd nfU5 . uLtl;t
3fd kfgLsf] ;DaGw gxf]; gfklg of] uLtsf] hghLjgdf ljlzi6 dxŒj /lx/xG5 . of] 9's'6L
hgtfdf cfkm\gf ;'v ;Demfpg], b'Mv ;Demfpg], /Lt hufpg], d]nfkft, kj{, rf8df
cfkm" /dfO–/dfO afFRg] .
– dnfl;gL dfl;s, j}zfv @)$!, jif{ !Mc+s !
8f]6]nL nf]s;flxTodf af3sf] nfIfl0fs k|of]u
JolQmx¿n]
h'g j:t'nfO{ h] h:tf] ¿kdf :jLsfb{5g\, To;sf] k|ltR5fofF tTsfnLg ;flxTodf
ptfl/Psf] x'G5 . ;f+s]lts ¿kdf s'g} j:t'nfO{ klg ;flxTosf/n] cfkm\gf] nIofg's'n
k|:t't ub{5, t/ To:tf] k|:t'lt Tof] j:t'k|lt nf]shLjgsf] wf/0ff geO{ s'g} j:t'k|lt Ps hgfsf] wf/0ff /
k|:t't ug]{ snf eGg ;lsG5 . To:tf ;+s]tx¿n] klg cf+lzs ¿kd} ePklg ;dfhsf]
wf/0ff O+lut u/]sf] 7xb{5 / sfnfGt/df tL wf/0ff / sYox¿ tT;dfhsf ;femf efjgfsf
¿kdf cfFSg'kg]{ x'G5 . oxL s'/f k~rtGqsf tL syfj:t'sf af/]df eGg ;lsG5 .
nfIfl0fs / g}lts ¿kdf JoQm ul/Psf tL syfx¿df af3sf] lrq0f cljj]sL -af3 /
v/fof]sf] syf_ d'v{ / ;'wf] -af3 / :ofnsf] syf_ sf] ¿kdf ul/Psf] 5 . t}klg oL
syfx¿df af3nfO{ jgsf] /fhf dflgPsf] 5 .
;flxTo n]Vo xf];\ of sYo, To;df laDa, k|tLs, nf]shLjgaf6 5flgPsf x'G5g\ . tL
laDa dWo] …af3ÚnfO{ 8f]6]nL nf]s;flxTodf ljleGg ¿kdf k|:t't ul/Psf s]xL gd'gf
lbg] k|oTg ub}{5' . k|ydtM Pp6f ufyfdf af3sf] laDafTds pkl:yltnfO{ k|:t't ub{5'
.
sTo'/Lu9af6 ceo/fh kf08]o, eo/fh e§, gLdgfy
afhL / ;'/bf; cf}hL cfkm";fy /fHo ;+rfngfy{ 7s'/L j+zsf s'df/, k"hf
ug{ dflnsfh'{gsf] lnË;d]t NofPsf] xfnsf] bfr'{nf lhNnf cGt{ut /L7f eGg] 7fpFdf
cfP/ a:g yfn] . Pslbg laxfg ceo/fh kf08]on] lgToqmdkl5 k"hf ug{ dlNnsfh'g{
lnË emf]nfdf ge]§fP/ k"hf ug{ kfPgg .
;fx|} lbSbf/L efjdf lbge/L emf]qmfP/ a;],
vfglkg s]xL ePg . /ftL tGb|fdf dlnsfh'{gn]
bz{g lbP / eg] æltdLn] ;'tf{ dfGg' kb{}g, d Totflt/ df+;fxf/L -/L7flt/_
jftfj/0fdf a:g g;s]/ cfkm"nfO{ cg's'n x'g] :yfg vf]hL a;]sf] 5' . ef]ln
laxfg v'§fdf sfF8f laem]sf] af3 cfpg] 5, 8/ gdfgL To;sf] sfF8f lemlslbg' /
To;}sf] kl5 nfu]/ cfpg', To;n] ltdLnfO{ d sxfF k'¥ofOlbg]5 .Æ of] ;kgfkl5
ceo/fh cfZj:t eP . ef]lnkN6 laxfg} af3 cfP/ ceo/fhsf] cufl8 cfˆgf] bfOg] v'§f k;f5{, pgn] af3sf] pkrf/ u/]kl5 To;sf] kl5 nfu]/ uP .
af3 ;/f;/ uP/ xfnsf] dlnsfh'{g yfg ePsf] !!,%)) lkm6 cUnf] 6fs'/fdf k'Uof] .
o;/L ceo/fhn] cfkm\gf] b]jtfsf] kQf nufP .
pQm ufyf Oltxf;sf sltko 36gfl;t d]n
vfPsf] b]lvG5, t/ k|:t't n]vdf Oltxf;sf 36gfsf] kQf] nfpg' geP/ nf]s;flxTodf
af3sf] k|tLsfTds k|of]usf] rrf{ ug'{ dfq /x]sf]n] Tolts}df ;Lldt /xg' pko'Qm
/xg]5 . tTsfnLg k|rlnt cGo k|;+ux¿df klg af3nfO{ jgsf] /fhfsf] ¿kdf JoQm
ul/Psf], o:tf] /fh;L kbnfO{ kyk|bz{s ¿kdf lrq0f ug'{ ;dfgtfsf] k|tLs klg xf] .
jt{dfg ;dodf klg dlnsfh'{gsf] lzv/df
k'Ug Hofb} 3gf h+un kf/ ug'{k5{ eg] tTsfnLg ;dodf h+unsf b'n{Eotf cGbfh ug{
;lsG5 . To:tf] cgsG6f/ jg l5rf]Ng' lgZro g} klg n/t/f] xfpn] Eofpg] sfo{ xf]Og
. o;y{ s'g} ;fx;L, kf}/vL / ljrf/jfg\, kyk|bz{s geO{ s'g} klg JolQm PSn} hfg
g;Sg] s'/fnfO{ Wofgdf /fvL To:tf] 6fs'/fdf dflnsfh'{gsf] yfg /xg' / Tof] s'/f
dflg;åf/f kQf nfUg'nfO{ kTofl/nf] kfg{ o; ufyfdf af3nfO{ 5fGg' k/]sf] xf] .
o;/L af3nfO{ ;fx;L, e/ kg{ ;lsg], sfd kmQ] ug{ ;Sg] ldqsf] ¿kdf rrf{ ul/Psf] 5
.
bfr'{nf lhNnfsf] n]sd uvf{df k|rlnt Pp6f
ldysdf klg af3sf] rrf{ ul/Psf] 5 . sTo'/ glhs} /df}nL u9df zf;g ug]{ ;fdGt
3fª'sf 5f]/f gePsf x'gfn] >Ls[i0fsf] pkf;gf u/]kl5 l;b'jf / ljb'jf gfdsf
b'O{ 5f]/f k}bf eP . l;b'jfsf] jf;'sL gfusL 5f]/L lahdxLl;t ljjfx x'G5 .
jf;'sL gfusf 5f]/fn] uf]/vgfyaf6 bLIff
u|x0f u/]sf]n] u'¿blIf0ffsf ¿kdf gfusGof dfu] / k|fKt klg u/] . t/ ¿b|fsL cfdf kb\dfjtLn]
cfkm\gL 5f]/L lkmtf{ NofOlbg /df}nL u9sf /fhf l;b'jfnfO{ u'xf/L / l;b'jfn]
af3sf] e]if wf/0f u/L lgh gfusGof lkmtf{ NofP/ af6fdf lrlgofF /fhs'df/L
;'/LdnnfO{ ;d]t lgh /fhfsf c;+Vo e]8fafv|f NofP/ cfP . kl5 uf]/vgfyn] yfxf kfP/
>fk lbFbf l;b'jfn] 7"nf] b'Mv kfP .
h'g;'s} sf/0fn] eP klg laxf u/L ;s]kl5
sGof lkmtf{ Nofpg] rng cfo{v08df ePsf] b]lvFb}g . o:tf] ck|rlnt sd{ s'g} ljj]sL
hLjn] ug{ grfxg] x'gfn] /fhf l;b'jfn] dbd:t eP/ u/]sf] o:tf] sfdnfO{ nf]shLjgn]
af3sf e]ifdf u/]sf] syf tof/ kf/] . o;/L hyfefjL sfo{ ug]{ l;b'jfsf] zf;gk|lt
ljb|f]x hgfpg l;b'jfnfO{ kz' t/ ;fx;L elg JoQmfPsf x'g\ . oxfF af3 ljb|'ksf
¿kdf alnofn] h] u/] klg x'g] eGg] k|ltssf ¿kdf k|:t't ePsf] 5 . o;/L hg;d'bfon]
af3 / l;b'jfk|lt 3[0ff JoQm ug{ o:tf] ldys tof/ kf/] .
af3 ;dfhsf] k|To]s Jojxf/df c;/ ug]{
Pp6f lx+;|s hGt' xf] . cfkm\gf] jl/kl/ eO/xg] ;dfhsf gldNbf sfo{x¿sf] eT;gf{
ug{ o:tf lx+;|s hLjnfO{ k|tLssf] ¿kdf k|of]u ug]{ u/]sf] pbfx/0f o; If]qdf
k|of]u x'g] jfUwf/faf6 k|i6 ¿kdf 1ft ug{ ;lsG5 . af3 jgsf] /fhf dflgP tfklg
af3nfO{ l;+x, zlQm, an, ;fx;sf] k|tLssf ¿kdf cfxfgdf JoQmfP/ af3k|lt nfIfl0fs
lj/f]w u/]sf 5g\ . af3 dfg]{ lzsf/LnfO{ ku/L u'yfOlbg], ;Ddfg ug]{ / tfDbfgdf
af]Sg] rng zflGt sfod x'g] ef] eGg] cfzf / v'zLsf] pT;j xf] . xfn o:tf] rng 5}g
. af3sf] lrq0f ePsf s]xL cfxfg oxfF lbOG5g\ .
!– vfofsf af3sf] d'v /ftf]O{ gvfof af3sf] d'v /ftf]O{– af3 vfPsf]
xf];\ cyjf ef]s} xf];\, d'v t /ft} x'G5 lg Û af3 df;'
dfq vfg] hLj xf], o;y{ o;sf] d'v hlxn] klg /ft} /xG5 eGg] dg;fo o; egfOsf] xf]
. t/ nfIfl0fs ¿kdf 7"nfa8fx¿df b'Mv cfOkbf{ klg b'Mv gePsf] h:tf] s[lqd
v'zL eO{ g} /xG5g\ . ;dfhdf To:tf ju{, h;sf] cfo;|f]t cg]s / cgGt 5g\ .
To:tfx¿sf] ;|f]t ;+of]un] 5'6]klg cfo t eO/x]sf] x'G5 . cfkm\gf] :jefj t /x]s}
x'G5 eGg] ;Gbe{df of] cfxfg k|of]u x'G5 .
@– af3f 3/ lgdf{;L sf] xf]nf] <– af3sf] 3/df df;' vfnL slxn] x'G5
/ < af3 df;' dfq vfg] ePsf]n] hlxn] klg af3sf] 3/df df;' eO/xG5g\ eGg]
;fdfGo cy{ x'G5, ufpFsf lgd'vfx¿ Aofh vfg] ;fx'sf] 3/df l/g sf9\g hfFbf ;fx'
eG5, æk};f 5Fb} 5}g . aLpnfO{ klg 5}g .Æ o:tf] a]nfdf eG5g\ tL cf;]x¿, af3sf]
3/ lgdf{;L sfF xf]nf] < ck/fwL k|j[ltsf] JolQmn] hlt;'s} wfld{s cf8Da/ u/]
klg cflv/ pm ck/fwL g} xf] eGg] dg;fodf klg of] cfxfg k|of]u ul/G5 . ;dfhn]
p;sf] Jojxf/af6 d'Nofª\sg ul//xG5, nf]sfrf/af6 x}g .
#– af3 lsn} ls lbGof ls Aof}gf– af3 b'w lbg] / Aofpg] hfFr]/ lzsf/
ub}{g . af3n] df;' g} vfg'kg]{ ePsf]n] b'w lbg] cyjf Aofpg] df/L5f85\ eGg]
dg;fo xf] of] cfxfgsf] . t/ b'i6, Jolerf/L / nf]eL JolQmn] uDofuDo, eIffeIfsf]
ljrf/ gu/]/ hyfefjL Jojxf/af6 ug]{ nIf0fdf of] cfxfg k|of]u ul/G5 .
$– af3 h;f] j}/L 3f0ff] nfPsf]– a}/L af3 h:tf] lx+;|s 5, t/ em\ofnL
lk6]/ cfpF5 . af3 j}/L ePkl5 o;} d[To' lglZrt 5, To;df em\ofnL lk6]/ cfpF5 eg]
d[To'sf] k'jf{ef;n] emg\ cft+lst eOG5 .
%– af3n] w]Sof] jg, jgn] w]Sof] af3– jg / af3n] Ps csf]{nfO{ /fd|/L
lrg]sf] x'G5 . af3 cfkm" a;]sf] h+undf hlt;'s} a]nf lgw{Ssl;t hfg;S5, Tof]
jgsf] af/]df k|i6 hfgsf/L 5 eGg] dg;fo of] cfxfgsf] xf] . s'g} cTofrf/L, em'/,
3d08L JolQm 1fgu'gsf s'/f u¥of] eg] p;n] ;f]emf] l;wf JolQmnfO{ em'Sofpg
vf]Hb}5 eGg] ;Gbe{df klg of] cfxfg k|of]u ul/G5 .
^– af3 n} lzsf/L n} a/fa/L 8/– lzsf/L / af3nfO{ Ps csf{k|lt plQs} 8/
x'G5 . ha ;+3if{ x'g hfG5 . ToxfF b'j} dWo] sf]xL klg xfg{ ;S5 . b'j}nfO{ a/fa/
8/ x'G5 eGg] dg;fo xf] of] cfxfgsf] .
&– af3 gw]Sbofn] laNnf] w]Sb'– af3 gb]Vg]n] la/fnf] x]g'{ . af3 /
la/fnf]sf] :j¿kut ;dfgtf / 3ft ug{;Sg] k|lqmofut PSo ;d]t k|i6 x'G5 . of]
cfxfgsf] csf]{ kbdf …j}/L gw]Sbofn] efO{ w]Sb'Ú eGb5g . a}/L gb]v]sf]n] efO
x]g]{ . k5f}6] ;dfhdf cfkm\g} efOn] klg csf]{ sfdrf]/ ;f]emf] efOsf] zf]if0f u/]sf]
x'gfn] To:tf efOnfO{ la/fnf]sf] ¿kdf /x]sf] af3em} cfkm\g} 3/df, ufpFdf /x]sf]
b'Zdg 7fGg' kb{5 . cfkm\gf] zf]if0f ug]{ ;xf]b/ efO ePklg af3h:t} j}/L x'G5g\
eGg] k|i6 x'G5 .
*– af3 3fF; gfO vfgf]– af3n] 3fF; vfGg . s:t} ljifd kl/l:yltdf klg cfkm\gf] k|s[lt k|lts'n sfo{
ug{ xF'b}g eGg] dg;fo xf] of] cfxfgsf] . ;dfhsf a'h'{s JolQmx¿af6 cfkm\gf] wfs
/jfkm sfo{df /fVg cfhsf] l:ylt cfkm\gf] cg's'n eP klg cfkm" ;d'bfosf cg]s
JolQmx¿n] ul/cfPsf] sfo{ gug]{, To:tf] vfgf gvfg], ;'s'nu'08] /jfkm JoQm ug]{
tl/sf xf] . kl/l:ylt cg's'n ;dfof]hg x'g g;Sg] ;d'bfosf] cl:tTj ;dfhaf6 nf]k
ePsf] 5 eGg] j}1flgs wf/0ff lj¿4 ;dfhsf] k/Dk/fut l9kL ug]{, a'h'{jf /jfkm JoQm
ug]{ k/Dk/f 5 of] cfxfgdf .
(– af3sL h;L 5sfn– af3sf] 5fs– Ps 5fsdf af3n] Ps v;L;Dd -Hofb}_ vfg
;Sb5 eg] w]/} lbg;Dd ef]s} a:g klg ;S5 . o;y{ kfPsf] a]nf w]/} vfG5 . oxfF;DdsL
…d'6'sf] JoyfÚ sf] Pp6f egfO{ cl3 ;fg'{ pko'Qm nfU5–æwgL JolQm 3/df cfof] eg]
dL7f–dL7f k|z:t vfg]s'/f 6qm\ofpg] t/ duGt] ul/a cfof] eg] d} ul/a 5', sxfFaf6
lbpF <Æ eGg] h:tf] dg;fo 5 o;df . ;dfhdf ;DkGg ju{n] dL7f] dl;gf] vfO{ /xg]
ePsf]n] ltgsf] 5fsnfO{ af3sf] 5fsl;t
t'ngf u/L ck|ToIf ¿kdf To:tf JolQm af3 h:t} x'g eGg] ul/G5 . t/ sfdsfh u/]/
yfs]sf] / To;kl5 vfg]s'/fsf] 6'+uf] gnfu]sf] HofdLn] Ps} 5fsdf cln a9\tf
vfOxfn] klg Joª\usf] ¿kdf of] cfxfg k|of]u ul/G5 .
o;/L g} 6'Ssfx¿df af3sf] nfIfl0fs k|of]u
ePsf] kfOG5 . h;sf] s]xL gd'gf tn lbOG5–
!– cfF;sf af3– af3n] hGt'sf]
xTof ul/;s]kl5 vfg g;ls pa|]sf] df;' ToxLF 5f8\5 / ef]lnkN6 lglZrt ;dodf ToxL
7fpFdf df;' vfg cfO{k'U5 . o:tf] af3nfO{ cfF;Lsf af3 eGb5g\, of] Hofb} qm'/
lx+;s / cfqmds x'G5 . s'g} ;/sf/L sfl/Gbf, bf}8fxf ug{ cfpg] JolQm tyf ufpFsf
d'lvof tyf k6jf/L ;fx' / To:tfsf cx|f}6]x¿ ;fx|} l/;fPsf 5g\ egL atfpg' kbf{ cfF;sf]
af3h:tf] eg]/ t'ngf u/]sf] x'G5 .
@– kNs]sf] af3–Pskn vfg kfPkl5
af3 xQklt Tof] 7fpF 5f8\b}g . 3'; vfg] sd{rf/L tyf hfnem]n u/L cft+s ul//xg] km6fxfx¿n]
xd]zf ToxL 7fpFdf ToxL sfd bf]x¥ofO /xG5g\ eGg] / ck/fw zf:qsf cg';f/ ck/fw
ug]{ tl/sf Ps}gf; x'G5 eGg] wf/0ffsf] u|fdL0f cleJolQm kfOG5 of] 6'Ssfdf .
#– a3fO{ xf]O/}5– af3sf] h:tf] sfd eO/x]5, ufpF3/df ;fgfltgf / df}sf
cg';f/ 7'N7'n} klg d'2f ldnfP/ v;L afv|f vfg] u/]sf sfo{nfO{ a3fO{ xf]O/}5 eGg]
JoËfTds cy{df k|of]u ul/G5 .
$– af/ af3 cf3f af/ af3 kf5f– afx| af3 cl3 / afx| af3 kl5 kl5 nfP/ lxF8\g]
. ufpF3/df rln/x]sf] bGTosyfdf :jfledfgL o'jsnfO{ ufpFsf /hf}6fn] al3gLsf] b'w
rflxof], lnP/ cfOh -k|foM c;+ej sfo{, h;df p;sf] d[To' lglZrt 5, dfg{ eg]/ g} _
eg]/ cx|fpF5 . t/ Tof] o'js afx| af3 cl3 clg afx| kl5 nfP/ lardf g} al3gLd}
r9]/ cfpF5, ;fx|} jL/tfk"0f{ sfo{sf] k|z+;fdf of] 6'Ssf k|of]u ul/G5 .
%– a3]gLsf] b'w– dfly $ g+ df
JoQm ul/Psf] 5 .
^– af3 n8f] nf}g– af3nfO{
8f]¥ofpg', of] klg jL/tfk'0f{ sfo{sf] k|;+udf k|of]u ul/G5 .
&– af3sf] nfO{– af3sf] /ut, of] b'n{e j:t'sf]
cy{df k|of]u ul/G5 .
*– u'8Sof af3– u8u8 ug]{ af3, of] af3 xf]Og, afbn af]n]sf] cfjfhn]
s]6fs]6L 8/fpg u'8Sof af3 cfof] eg]/ 8/fpg] ul/G5 .
(– r'ns'07of af3 – r'nfsf] s'gfdf x'g] af3, cfuf] an]sf] afx]s r'nfdf अँWof/f] eO{ /xg] / ToxfF s]6fs]6L ghfpg eg]/ 8/fpg] jfSo .
!)– u'gf af3nfO{– ;]tf] afFb/sf] kl5 af3 k/]sf], ;]tf] बाँb/ :jefj}n] cflQg] vfnsf] x'G5 . pm a;]sf] ¿v km]bsf] af3 a;]sf] /x]5 eg] pm cflQP/ efUg vf]H5, t'/Gt yfs]/ ¿vaf6 v:5 / af3sf] cfxf/ aG5 . ;fgfltgf cfkltdf cflQg] JolQmnfO{ u'gf af3 nfUbf h;f] eGg] ul/G5, JoË ul/G5 .
oL syfsf cltl/Qm /ftL ;kgfdf af3 b]lvof] eg] eujtLsf] bz{g ePsf], /fhfsf] bz{g ePsf] cYof{pg] hgljZjf; klg 5 . dlGb/df, rf}tf/fdf, 3/sf] 6'G8fndf af3sf] d'lt{ agfpg] rng 5 . h'g b]jtfsf k|tLssf] ¿kdf ;'/Iffsf efjgfsf] k|lts b]lvG5 . s]6fs]6LnfO{ e'tk|]t gnfuf];\ eg]/ hGt/ agfpg], ;f] hGt/df af3sf gfªu|f tyf दाँt /fVg] rng 5, h'g ;'/Iffsf] k|tLs xf] . ufpFdf hf]uLx¿n] af3sf] 5fnf cf]9]sf] / j|taGwdf af3sf] 5fnfsf] cf;g tyf d]vnf agfOG5, h'g kljqtfsf] k|lts xf] . ljleGg ;dosf cf–cfkm\gf efjgf af3k|lt JoQm o;/L x'g cfPsf 5g\ t/ s'g ;dodf s'g efjgfsf] ljsf; ePsf] xf] eGg] olsg eof] eg] af3k|lt tTsfnLg wf/0ffsf] olsg ug{ ;lsGYof] .
h]
xf];\, cfkm\gf dgsf efjgfnfO{ o;/L ufyf, syf, cfxfgdf k|tLsfTds ¿kdf JoQm u/]/
xfdLnfO{ ;Gt'li6 lbg] dfWod tof/ ePsf] 5 .
dfly rrf{ ul/Psf pvfg v08df af3 k|ToIf ¿kdf gfos eP/ slyPsf] eg] 6'Ssf v08df af3 uf}0f ¿kdf /x]sf] / k|d'v gfos cs}{ j:t' /x]sf], af3 vfln t'No j:t'sf] ¿kdf k]z x'g cfPsf] 5 . of] cGt/n] tyf ljleGg efjgfn] af3sf] :j¿k k|:t't ul/Psf]n] b'O{ s'/f k|i6 x'G5 . ;dfhdf juL{o c;dfgtf h;n] ubf{ k|To]s j:t'k|lt wf/0ff cnu–cnu x'g uof] / of] pvfg 6'Ssfsf] /rgfsfn Hofb} nfdf] sfn x'gfn] Tof] cjlwdf af3k|ltsf] ;dflhs wf/0ffdf kl/jt{g, ljsf;sf] qmdut cWoogaf6 of] syfx¿sf] /rgfsfn kQf nufpg ;lsG5 .
– uf}/f å}dfl;s jif{ ! c+s !, @)$^
v08– @ M sljtf
a}+; km'n]sf] bf]af6f]]
ltdLn] r'NofP/ prfn]sf 8f“8fx¿
;'s]sf ;okqL km"nsf
dfnfh:tf nfU5g\ .
t/ g cflQpm, g l/;fpm
ltdLn] km':NofP/ /fv]sf kmf“6x¿
a}F; km'nfpg] ufnfh:tf
nfU5g\ .
ltd|f c;f]hx¿ gf8Ldf ;'gsf
afnf nfp“5g\ .
ltd|f] r}t / j}zfvx¿ 3f“6Ldf Hjf“tL km"nsf] dfnf uf“:5g\ .
ltd|f] ;]tL / jf}nLuf8x¿
8\of}8f uLt ufp“5g\ .
ltd|f j}Fzx¿ a6'jfnfO{
lk/tL nfp“ eGb5g\ .
ltd|f ;fpg, ebf}, df3,
kmfu'g ef]sfP/ a];fxf lng d]nf eg{] u5{g\ .
ltd|f] s:t'/L zfjs lxdkmf“6df ;fu l;:g' r5{g\ .
ltd|f] tGg]/L Aofª\nf]/df
k};f sdfpg wfp“5g\ .
ltd|f] dfpsL d'nfd'nL lx“pb jvf{ lu7f Eofs'/ vfG5g\ .
af]bnfsf km]6f, ufbf],
kmQ', ;'tg nfp“5g\
slxn]sf“xL cQ/ kf/L n'sL rf]/L a]R5g\ .
– dnfl;gL jif{ ! c+s !, j}zfv @)$!
tLg 6'qmf M
xft
w/tLnfO{ h'¿Ss prfNg ;Sg]
oL alnof af“uf xftx¿
slxn]sf“xL nfh} gdfgL
eLv dfUg csf{sf] ;fd'
kl;|lbG5g\ .
cf“vf
cf“vfn] ljZj b]Vg ;lsG5
t/ sqf] lj8Dagf
cfkm\g} cg'xf/ b]Vg ;ls“b}g .
t6:y
ltd|f] cf“vfn] dft nfOlbG5 / kf] Û
6f9f hfg ;lsg“,
b'lgof“n] aft nufOlbG5 / kf] Û
glhs cfpg ;lsg“ .
– hdsf]{, jif{ ! c+s
%, kf}if @)$(
wgL / ul/a
wgL / ul/a slxn] ldq x'g ;Sb}gg\ <
s;/L a9L sdfp“ eGg] :jfy{ wgLsf]
s;/L af“r' eGg] :Jffy{
ul/asf]
s“xL
st}af6 grf]/L, gn'sfO{
csf]{sf] xs gdf/L a9L sdfpg g;lsg]
wgLn] a9L hdf ub}{, nf“bf ul/an]
af“Rgs} NFflu klg
vfg;Dd gkfpg],
wgLn] hfn df]n u5{
efUosf] kmn egL ;+:s[tdf Znf]s eG5
cfkm\gf] :jfy{ sfod /fVg cfsif{s gf/f lbG5,
ul/an] d]xgt u5{, ;+3if{ u5{
cGTodf qmflGt u5{ ..
– /}af/ ;flxlTos klqsf -jif{ !, c+s @, @)#^_
cfTdaf]w
/f]6L dfu] uf]nL kfOg] .
cf}ifwL vf]h] ljif kfOg]
;'ljwf vf]h] wDsL kfOg]
xs vf]h] d[To' kfOg]
d'lQm vf]h] h]n kfOg]
hfGbf hfGb} klg
/f]6L / xssf] j]bLdf
cfkm"l;t ePsf
;Dk"0f{
aGb]h kmfNg nfnflot 5' .
– /}af/ ;flxlTos klqsf -jif{ !, c+s @, @)#^_
dgaf6
sf6] klg b'V5,
kf]n] klg b'V5,
olt dfq sxf“ xf] / <
gld7f] af]n] klg b'V5 .
sf]zL aUbf b'Vg] dg,
u08sL aUbf klg b'V5 .
d]rL / sfnLsf] snsn d]/f]
xf] egL km'Ng] of] dg
d]/f] lz/sf] zf]ef
lxdfnnfO{ k/fO{n]
cfkm\gf] ;'/Iff 3]/f egL bf“of af“of ubf{ emg\ b'V5 .
gbLsf] kfgL efUbf b]Vg],
kmf}hsf] l;kfxL efUbf b'Vg]
dg
lbbL alxgLsf] ;'Gb/ hjfgL /
gfgLx¿sf] slnnf] laxfgL
efUbf b]Vg] of] dg
d]/f] 9fsf 6f]kL dnfO{ g}
k/fOn] g} pkxf/ lb“bf emg\ b'V5 .
b'vfO{ dfq b'Mvsf] cGTo
xf]Og,
s'/f dfq hLjgsf] kIf xf]Og,
o;y{,
x/]s b'vsf] cGt ug{
hLjgsf] j}1flgs nIo vf]Hg
cfp ldqx¿ cfcfkm\gf aGb]h फालौँ .
of] b]zsf] ;'Gb/ zfGt eljio सँगालौँ ।
– jftf{ ;fKtflxs, @)$& ebf} *
v08– # M n3'syf
;dfwfg
ufpFdf Pp6f gf}nf] /f]un] dfG5] dg{ yfn]sf 5g\, /f]u lrGg]
sf]xL 5}g . lhd, xlsd j}Bvfgf tyf x]=c=x¿n] x]/], pkrf/ u/] t/ dflg;x¿
k"j{jt\ dl/g} /x] .
pQm a]xf]/f /fvL lhNnf ;b/d'sfddf va/ k7fOof], ToxfF klg
vnanL dlRrof] . /f]usf] nIf0f x]/]/ clt;f/ eGg] gfd lbOof] . clt;f/sf]
cf}iflwsf] nflu s]Gb|af6 dfu ul/of] .
s]Gb|df pQm cf}iflwsf] dfu k'u]kl5 /f]usf] nIf0fdf k'gM s8f
ax; eof] . b'O{ ltxfO{ 8fS6/x¿sf] /fodf pQm /f]u clt;f/ gePsf] 7x/ ul/of],
;f]xL Joxf]/fsf] va/ ufpFlt/ k7fpg] lg0f{o ul/of] .
of] lg0f{o va/ ufpFdf cfOk'Ubf pQm /f]un] dfG5] d/]/ cfwf ufpF
z"Go eO;s]sf] lyof] . afFr]sfx¿ dWo] s]xL
/f]ufpFb} lyP, s]xL clt;f/ xf]Og egL k|rf/ ub}{ lyP .
– ul/df, jif{ &, c+s &, k"0ff{ª\s &(, @)$^ c;f/
nf6f]sf];]/f] / sf]OnL
d:t nf7] eO;Sbf klg do"/sf] ljjfx x'g ;s]sf] lyPg .
3/l5d]sx¿n] ;/;Nnfx u/L sGof vf]Hg hfg] lgwf] u/] . Oi6ldq ;Dk"0f{ hDdf eP
. sfu, sf]OnL, k/]jf, xfF;, nf6f]sf];]/f] / :jod\ do"/;d]t ndL eO{ hfg]
dfG5] 5fGg yfn] . nf6f]sf];]/f] do"/sf] dfdf ePsf]n] ndL x'g] xs 7fgL
cfkm" hfg] xs ;'gfof] . c¿n] lj/f]w u/]gg\ .
Ps jif{;Dd ;f/f ;+;f/ 3'Dbf klg sGGofsf] hf]xf] ug{ ;s]g
nf6f]sf];]/f]n] . sf/0f s] k/]5 eg] …dfdf t o:tf] s'¿k 5 eg] efGhf s:tf] xf]nf
<Ú eGg] sGof kIfsf] wf/0ff .
3/ l5d]sLsf] k'gM hd36 eof] . o;kfnL ndL x'g hfg]df sf]OnLn]
klg nf6f]sf];]/f]sf] lj¿4 pDd]bjf/L k|:tfj u¥of] / ndL 5flgof] klg . p;sf]
k|d'v sfo{ sGof vf]Hg' eGbf klg nf6f]sf];]/f]sf] a}u'g avfg ug'{ x'g
yfNof] . nf6f]sf];]/f] klg df}sf x]/]/
a;]sf] lyof] . sf]OnLn] klg lglZrt cjlwleq sGofsf] rfFhf] ldnfpg ;s]g . k'gM ndLsf]
5gf}6 x'g] eof] t/ k+IfL ;d'bfo cfk;df o;/L ljeflht eO;s]sf lyP ls k'gM slxn]
klg Psdt x'g ;s]gg\ .
– hdsf]{, jif{ !, c+s ^, df3 @)$(
kmf6]sf] vNtL
lbgel/sf] sdfO{ ;fFem lx;fa u/L p;n] rflxg] ;/;fdfg lsgd]n u/L बाँकी /x]sf] /sd cfkm\gf] sdLhsf] vNtLdf yGSofof] .
cfh klg o;/L g} afFsL /sd 5'6\ofof], vNtLdf /fVof] / 3/lt/ हिँड्यो . af6fdf s] ;f]r]/ xf] s'GgL b'j} vNtL 5fDof], Pp6f vNtL l/Qf] kfP/ pm pbf; eof], ;Demg vf]Hof], कहिँ st} ;f] k};f vr{ ePsf] olsg ug{ ;s]g .
æzfob
Oi6sf]6sf] vNtLdf /fvF] ls < of] rlDsnf] cfzf p;sf] duhdf PSsf;L pbfof], pm
;Gt'i6 eof] t/ Oi6sf]6sf] vNtL 5fd]/ 9'Ss x'g eg] rfx]g, ;+efljt k|flKtsf]
dftaf6 plDsg rfFxb}gYof] .
kl5
s'g} lbg p;sf] hf]On] ;f] Oi6sf]6 w'g 7Ls kf/L, vNtLdf s]xL 5 ls eg]/ 5fd5'd
u/L, Oi6sf]6sf] vNtL kmf6]sf] b]v]kl5 9'Ss eP/ n'uf wf]O{ .
pm
3/ cfP/ Oi6sf]6sf] vNtL 5fDof], vNtL kmf6]sf] yfxf kfP/ lbSs eof] .
– uf}/f å|}dfl;s, jif{ !, c+s @–#, ;+o'Qmf+s @)$^
efG;fsf] /x:o
d'lvof
afh]nfO{ ufpFdf ;a}eGbf 7"nf] 3/ agfpg] cfjZostf cg'ej eof] . HofdL
dhb'/x¿ hDdf u/]/ sfdsf] yfngL u/] . sfdbf/x¿ sfddf h'6] . d'lvof afh] vfgf
ksfpg efG;flt/ k;] .
lgs}
a/]kl5 efG;f tof/ eof] . HofdLx¿nfO{ vfg eg]/ 8flsof] . aflx/ 3fdsf] k|sfzdf
sfd ul//x]sfx¿ leq efG;fsf] cFWof/f] sf]7fdf k:bf ToxfFsf] l:ylt 7Dofpg ;Sg]
s'/} ePg .
vfg
vfg yfn]kl5 Pshgfn] efG5] afh]lt/ kms]{/ eGof], æafh], bfndf g'g sd, lk/f] a9L,
eft lunf] eof] .Æ efG;] afh] af]Ng gkfpFb} csf{n] eGof], ælsg x'GYof] eft cln gkfs]sf] 5, bfndf lk/f] 5Fb}5}g . g'g
a9L eP/ vfg} g;lsg] 5 .Æ
o;/L
km/s–km/s s'/fdf HofdL afem\g yfn]sf] b]v]/ efG;]afh] udSs a;L /x] . HofdLx¿
cf–cfkm\gf] ts{df emg\–emg\ s/fpg yfn] . efG5f cnu–cnu efF8f]df tof/ kf/]sf]
x'g ;S5 eGg] ;f]Rb} g;f]rL Psn] csf{sf] a'l4xLgtfnfO{ lwsf{g yfn] . efG;f ;s]/
klg Pscfk;df lkF7\o' kmsf{P/ sfddf h'l6/x] .
– hdsf]{ kflIfs, jif{ !, c+s !@, ciff9 !%,@)%)
kmf/fdsf] vfnL sf]7f
gfd– kmnfgf
hGd]sf]
:yfg– cd's cd's
pd]/– olt
lzIff– P;=Pn=;L
af]8{df b'O{k6s km]n,
k]zf– =====================
.
pm
csdlsG5, xftd'v hf]g{ p;n] ul//fv]sf] sfdnfO{ s'g k]zf eGb5g\ < olt k]zfsf]
gfd yfxf lyof] p;nfO{, t/ cfkm"n] ul//fv]sf] sfd of] k]zfleq kb}{gYof] clg
cfkm"n] ug'{ kl//x]sf] sfdsf] a]nLlj:tf/ pm tYofª\s ;+sng ug{ cfPsf]
JolQmnfO{ o;/L atfpF5–kxf8af6 k]6 kfNg gf}nf] ;x/df em/]kl5 cfh;Dd p;n] ;/sf/L
hfuL/ kfpg ;s]sf] 5}g . sfn klv{g] cfzfdf pm cfhef]ln ;8sdf d/]sf a]jfl/;] nfz
kmfNg], s;}sf] 3/df d/]sf ufO{uf]¿ uf8g] / gu/ k+rfotsf] cleofg cg';f/ e':ofxf
s's'/ dfg]{ sfd uYof]{ .
o;
k|sf/sf] sfo{ s'g} klg k]zfdf btf{ gePsf]n]
u0fsn] eg{ NofPsf]] kmf/fdsf] Tof] sf]7f vfnL 5f]8\of] .
c¿
cfjZos sf]7fx¿ cfkm} e¥of], u0fsn] p;nfO{ cGo k|Zg u/]g .
– ul/df,
jif{ &, c+s %, k"0ff{ª\s &&, j}zfv @)$^
v08– $ M syf
cefj
sf7} sf7n] af/]sf] 6fonsf] 5fgf ePsf] 3/sf] cf“ugdf d;'/fsf] 9f]O{ ;'sfOPsf] lyof] . cf“ugsf] 5]p5fplt/ b'O{ rf/ s]/fsf] yfd, cDaf / klatf -d]jf_
5 . ;ft ¿v, Ps 5]pdf kfgL tfGg] xft]sn, csf]{ If]qdf uf]7, Tof] uf]7df
ufO{ b'x'g yfn]sL cfO{dfO{nfO{ # jif]{ s]6f] …OhfÚ eg]/ af]nfp“b} / ¿“b} u/]sf] avt ;fOsn
cf“ug}sf]
5]pdf /fv]/ pm leq k:5 . leq cf7 dlxgfsf] 5f]/f cf]8g]n] d'v 5f]k]/ /f]O/x]sf]
5 . cf]8g]af6 ;6]/ Ps 5]plt/ k'lu;s]sf] 5 . 3/5]p af/Ldf b'O{hgf o'jsx¿ ax8
bfpg yfn]sf 5g\ . pm leq k;]sf] yfxf kfP/ uf]7sL cfOdfO{ # jif]{ 5f]/fl;t
ems{G5] . p;n] ;fgf] 5f]/fnfO{ cf]5\ofgdf ldnfP/ ;'tfp“5 . b/fhdf /fv]sf]
/]l8of] vf]N5 . ;dfrf/ cfpg s]xL ;do af“sL h:tf] 7fg]/ xftd'v w'g wf/fdf hfG5 . afN6Ldf
kfgL e/]/ kfgL /fVg eg]/ agfPsf] ;fgf] emf]k8Ldf yGsfP/ glhs}sf] vf6df nDk;f/
k5{ .
efG;fdf
a;fn]sf] t/sf/L 89]/ Xjf:; uGxfp“5 . cfOdfO{ s/fp“l5g\ . # jif]{ 5f]/f] ?~r] nfu] h:tf] 5
. ugug ul//xG5 . ;fgf] 5f]/fnfO{ p;n] cfkm}l;t ;'tfPsf] 5 .
$#%÷– dfq tna 5 . lbgel/ xf8 3f]6]/ &÷&
3G6f k9fpg' k5{ . ahf/df uof], hgdtsf] rxn kxndf @÷$ ukm ug}{k¥of] . 3/df
cfof], ;a}n] cf]7 kmsf{Psf] b]v]sf] 5 . pm 3f]l/g yfN5, 3/ ls gf]s/L 5fGgsf
nflu < To;df klg x8tfnsf] cjlwsf] tna gkfOg] eGg] ;'g]kl5 t pm emg\
lg:;fl;Psf] 5 .
j}zfv
@ ut]b]lv ljBfno v'N5
. ;a} x8\tfnL lzIfsx¿nfO{ s]Gb|Lo lzIfs ;+u7g c:yfoL ;ldltsf] clkn egL
/]l8of]n] ;dfrf/ ;'gfPkl5 pm Psl5g v'zL b]lvG5 . ef]ln t ljBfnosf] rxnkxndf of]
lg/; jftfj/0f e'Ng ;lsg] ;f]Rof] xf]nf clg t'/Gt kf7 of]hgf agfpg', lbgel/
s/fpg', ar]sf] ;dodf cfGtl/s d"Nofª\sg u/, b'O{ jrg af]Ng kfOg] 5}g . st}
;fyLefOl;t ukm ug]{ ;do kfOg] 5}g OToflb ;Dem]/ pm emg\ lg/fz b]lvG5 a¿ x8\tfn
ePs} /fd|f] eGg] sNkgf u5{ . x8tfnsf] cjlwsf] tna klg kfOg] ePsf] 5 eGg]
;dfrf/n] p;nfO{ s'/f sf6g] ljifo kfOPsf] 5 . dg'{ k/] v'§} tfg]/ dg'{ lg eg]/ o:tf] clglZrt jftfj/0fdf s] x'g] xf], 6'Ëf] ug}{ g;lsg]
x'G5 eGg] z+sf u5{ .
ælbgel/
ahf/ 8'Ng', ;f“em
laxfg To} /]l8of] ;'g]/ a:g'–s;/L rN5 u'hf/f
. d t ;lSb“g af o:tf s]6fs]6L 5g\, ;fgf]sf] 3f“6Ldf 3fp ePsf] lgs} lbg eO;Sof] . cf]vtL s;n] NofOlbG5
< cfkm\gfn] g;'g] c¿n] lsg ;'lglbG5g\ .Æ :jf:gLn] efG;faf6} s/fPsf]
;'g]/ pm 3/]n' kl/l:yltlt/ tflgG5 . p;n] kfPsf] tna, g'g, t]n, u'8, ;fa'g
OToflbd} ;lsG5 . rf]g{' ePg . bfg s;}n] lb“b}g . k};f 3/d} kfg{ ;lsGg . ;/sf/sf] lgodl;t
klg pm l/;fp“5 .
;/sf/L 8fS6/n] k|fOe]6 lSnlgs vf]Ng x'g], Pp6f lzIfsn] 6\o';g k9fpg gx'g],
s:tf] crDd t/ pm 6\o'zg ;Demg] lalQs}
dgdf s'/f v]nfpg yfN5 . rf/ dlxgf;Dd kf“r 7fp“df 6\o'zg k9fP/ cGtdf ædf:;fa lng'xf];, lrofkfg
ug'{xf]nf .Æ eg]/ !%÷– dfq lbPsf] ;Dem]/ lkm:; xf“:5 . yKg'kg]{ 6\o'zg u/]/ k};f sdfpg]
s'/f ;Dem]/ p;sf] dg Pstdf;n] b'V5 . ljBfyL{x¿ nfO{ l;sfP afkt g} ;/sf/af6 tna
kfOG5 . t}klg ljBfyL{af6 lsg 6\o'zg afkt k};f lng] < o;/L pm 6o'zg k9fpg]
lzIfsnfO{ sldzg vfg] 7]s]bf/ / Gofo lbnfO{ lbG5' eg]/ b'O{rf/ ukm ug]{ jlsn
h:t} t'R5 ;DemG5 .
æafa' cf7 k9]sf] kmflni6/ afh]n] d}gfel/ k};f
NofO/xG5, ltdLnfO{ !@ k9fP/ s] kmfObf eof] < k};f sdfpg ;Sb}gf}, 3/df klg
sfd ug{ ;Sb}gf} . ltd|f bfh'x¿n] dfq slt sfd ul/b]nfg\ / <Æ eGg] cfdfsf]
s'/f ;DemG5 . pm s]xL ;DemGg . pm s]xL ;f]Rg ;Sb}g, cfkm'l;t ;'t]sf] 5f]/f
/f]O/x]5 . pm kQ} kfp“b}g .
pm
cfkm\gf] s'/f :jf:gLnfO{ eGg kfP x'GYof] eG7fG5 . æclg x]/ 3/sf] dnfO{ klg lrGtf 5 . 5f]/f5f]/L /fd|f
xf]pmg\ . /fd|f] 3/af/L xf];\ eGg] d}n] klg grfx]sf] xf]Og t/ lbgel/ k'/} d]xgt
;fy sfd u/]/ klg hDdf $#%÷– dfq kfOG5 . Toltn] To:t} eO/x]5 . 3/df sfd ug{ klg
k'/} ;do :s'ndf k9fpg' k5{ . af“sL ;dodf k9fpg] t}of/L sfd hlt ;S5, xflsdaf6
n]cf];\ t/ vfg nfpg k'Ug] k};f t lbg'k5{ . s;}nfO{ dg nflu k};f sdfpg 5'6 5 .
o:t} xf] b]z . o;/L yfs]/ cfP/ klg ltdLn] af]Nbf dg ;fx|} b'V5 .Æ
of]
;'g]/ :jf:gL klg ;'“Ss–;'“Ss ub}{ eGg yfnL,
æcfkm" sfd ug'{x'Gg clg h]7fh' / ;f;'n] klg dnfO{ g} eGg'x'G5, 5f]/fx¿
/f]O/xG5g\ . dnfO{ klg lbSs nfU5 . 7"nf] srf}/fdf b'w t/sf/L / Ps yfndf
s]xL /f]6L NofP/ p;nfO{ vfg af]nfO{ . b'j} ;“u} vfg yfn] . Toltv]/ aGb's k8sfPsf] h:tf] cfjfh
cfof] . cfOdfO{ em:sL / ;f]wL æs] ePsf] <Æ
æs] x'GYof] < ;fOsnn] k};f vf]Hof] . rSsf km'l:sof] . ef]ln lx“8]/ hfg' kg]{ ef] . o:t} xf] oxf“ klg k};f rflxof] .Æ
– /}jf/ -jif{ !,c+s !,@)#& sflt{s_
d]/f] syfsf] kfq
xf], pm d]/f] syfsf] kfq . pm Pp6f xf]6n] . pm ldgL ahf/sf]
xf]6]n yfk]/ a;]sf] 5 . lrof ksfp“5 . eft
ksfp“5 . dlxgfjf/L v'jfp“5 / km'6s/ klg v'jfp“5 .
ahf/ 6]l/s6 / kf]lni6/n] hudufPsf] /
6n\lsPsf] a]nf pm cfkm\gf] hLp gfOngsf] alnof] sldhn] 5f]K5 . Pp6f s§' nufp“5 ;'tL . sf“wdf /ftf] ¿dfn em'G8ofP/ pm
ufxsL vf]Hg 8'N5 ahf/lt/ slxn]sf“xL . p;n]
xf]6n yfk]sf] 5 eGg' eGbf xf]6nsf] kl/efiff 5 pm eGg' j]z .
dlxgfjf/L ufxsL eP/ p;sxf“ vfg yfn]sf] Ps jif{ eP/ klg p;nfO{ lrGg g;s]sf]df ysysL nfU5 dnfO{ . dnfO{ 6f9}af6 af]nfp“5 c¿nfO{ eGbf a]Un} 5f“6n] .
cfTdLotfsf] 5gs 5'6\5 p;sf] af]nfOdf . ufxsLn] dfu ugf{;fy …NofP“ ;faÚ eg]/ pm 56kl6G5 , cflQG5 / ;fdfg xflh/ u5{ t'?Gt} .
x'nfssf]
hfuL/ 5f8\bf kfPsf] pgL sf]6 / k]G6 nfPsf] x'G5 cfh p;n] . c¿ lbgeGbf leGg
b]lvPsf] 5 . ahf/ g} cfh hf8f]n] cfkm}df v'lDrPsf] 5 .
æeflgh, d]/L >LdtL ;'Ts]/L x'g]
Joyfn] 56\kl6PsL 5 . clg 5f]/f] kfO{ eg] t“kfO{nfO{
ld7fO{ Vjfp“5' .Æ pm Hofb|} v'zL b]lvG5 cfh .
æ5f]/f] kfpg' klg Pp6f rng} xf] xuL
eflgh < xfd|f cfdfafa'n] xfdLnfO{ kfP b'Mv v]k]/ ;'v kfpg . xfd|f] nflu b'v g} t kfP gL dnfO{ yfxf 5, 5f]/fn] ;'v lbg ;Sb}g eg]/
t}klg dnfO{ v'zL 5, 5f]/f] kfpg nfu]sf]df=========== .Æ pm jQmJo u5{ .
æd]/L >LdtLsf] sNsnfp“bf] a};, larf/Ln] slxn] ;'v kfO{g a¿ lxhf] 5f]/f] kfPsL lyO{ t/ d¥of]
.Æ ;fob pm /S;Ln] w't 5 . b}lgs 36gf dnfO{ ;'gfpg' p;sf] st{Jo h:t} ag]sf] 5 .
cufl8 xf]6nnjfnfsL t¿gL 5f]/L b]v]/
lxGbL lkmNdL uLt ufpg ;'¿ u5{ . ;fob ;fx'gL yfxf kfp“5] Sof/], l/;fp“5] pml;t . pm u'gf;f] u5{
s'l07t jftfj/0f, lg/fz hLjg / Pp6f ;Ldfa4tfsf] . pm :jtGqtf rfxG5, of] lg:;f/
p/f7nfUbf] hLjg af]em ;DemG5 . ha of] ahf/sf pTs[i6 kfOtfnfx¿ p;sf] xf]6naf6
otfptf u5{g, pm Ps lsl;dsf] /ftf]lk/f] x'G5 .
ærf/–kf“r
sk lrof k7fOb]pmÆ glhs}sf] k;ndf k;]kl5 cfb]z em5{ eGg] sNkgfn] pm /lGsG5 .
lrof k'¥ofp“5 .
æeflgh
oL Sof ;fx]ax¿ rf]/]/ NofPsf] ;Dklt ;DemG5g xfd|f] . k};f lbg' 5}g, lrof
dflu k7fp“5g .Æ
k};f lbg'
5}g, lrof dflu k7fp“5g\ . Æ
JoË / s6' ;To 5 p;sf] egfO{df . cflTdo
9+un] s'/f ug{ la5§ l;kfn' 5 . hLjgnfO{ /fd|/L a'em]sf] uf}/j ub{5 pm .
pwf/f] vfPsf ufxsL] k};f ltg{sf] ufx|f]n] lx;fadf km/s kf/]sf] bf]if nufP eGg] u'gf;f] u5{ . tL JolQmx¿sf s'/f klg xh'/ xh'/, eg]/ 6fg{ rfxG5 . PsfGtdf u'gf;f] u5{, æg vfg' lg ÛÆ eg]/ .
pm ;f“Rr} g}
;+j]bgzLn x'G5 slxn] . dnfO{ Ps lsl;dsf] ckgTj nfU5 p;sf s'/fdf .
ufp“sf
cJojl:yt s'/fx¿df b'Mv k|s6 ub{5 . pm ufp“nfO{
Jojl:yt agfpg] of]hgf agfp“5 km';{bsf] a]nf . kf“r xhf/ 3/ lwtf] /fv]/ Pp6f /fd|f] xf]6n /fVg] sNkgf ub{5 . ;f“em p;sf] xf]6ndf /S;L vfg]x¿sf]
3'“Orf] /xG5 . lsgsL dflg;x¿sf] b[li6df pm
Pp6f xf]6n] . t/ pm t d]/f] syfsf] ;fIfft kfq xf] .
– dnfl;gL, jif{ ! c+s
!, j}zfv @)$!
lau|]sf] d];f]
tF/f d eGg ;lSbgF s'g cb[Zo zlQmn] dnfO{
3R3RofO/x]5, Tof] clGtd If0fdf ltdLnfO{ cfkm\gf] dgsf] pkmfg la;fg{ ljjz eP“ . ljjz dfq xf]Og tTk/ klg eP“, ltdLnfO{
of] s'/f n]Vg .
zfob lal;{of} Sof/] t/ ltd|f] Ps jrg,
h;n] d]/f] Åbo 8fdL
/xG5, dg lryf]/L /xG5, d sbfkL la;{Gg, la;{g rfxGgF Û ltdL ;DemG5f} < ;Demg] klg s;/L,
ltd|f] sfd eGg' xf], eg]sf] s'/f ;Demg' xf]Og .
s'/f ;'Gg rfxG5Øf} xf}nL Û ;'G5', ltdL 8fS6/ eof} /] Û 8fS6/ Ps oGq, lbn, To;nfO{ s] yfxf
< dflg;sf] Åbo klg
x'G5 .
ltdL slt ;lhn} elGbG5f}, ætkfO{n] g} cf}ifwL lbg'
ef] Sof/] ue{kft u/fpg ÛÆ
k|bLk
s]xL af]Nb}g, xf“:5
dfq Sof/ Û d af]Ng klg ;lSbgF, xf“:g klg ;lSbgF .
dnfO{ ljZjf; 5, d]/f] k|bLk slDtdf o:tf] ck/fw ub}{g, ug{ ;Sb}g, p;nfO{ 5f]/f kfpg cft'/L 5 . tf/f ltdLnfO{ s] yfxf, k|lbk slt v'zL ePYof] . d]/f] hLp ef/L ePsf] yfxf kfP/ . olb ;+;f/df
sf]xL v'zL 5 eg] Tof] k|bLk xf] h:tf]–h:tf] ePYof] .
d]/f] ljgfz x'g] lbg b'lb{g cfp“5 .
cf7 dlxgfsf] ue{ t'lxG5 . 5f]/f x'G5,
d/]sf] .
yfxf
5 tf/f Û k|bLk slt b'MvL efÚYof], ltdLnfO{ s] yfxf <
5f]/f kfpg' / gkfpg' cyjf kfP/ dg'{sf] cGt/ .
s'g}
lbg ltdL cfp“Yof}
xfd|f]df . ;“w}
cfp“Yof}
Sof/ Û
xfdL tLg hgf a;]sf] a]nf ltdL 3f]if0ff
u5Øf}{ z+sfsf] t/ ltd|f] z+sf d]/f] hLjgdf eP/ v:5, d]/f] Åbodf kxf8 eP/ hD5, t}klg d k|bLkdfly
z+sf ug{ ;lSbgF .
t/======
Û dnfO{ 5f]/f kfpg] clenfiff x'G5 . k|bLk 5f]/f]
d/]sf]df lvGg /xG5 . cfhef]ln ltd|f] z+sf d]/f] ljZjf; aGg k'U5, ;]/f]km]/f]df
.
d]/f]
dgdf eoª\s/ ljs[lt pAhG5 . d d]/f] k|lbkdf z+sf ug{ z'¿ u5'{ . p;n]
NofPsf] k|To]s s'/f d /fd|/L ljrf/ u/]/ dfq vfG5' .
of]
Jojxf/ k|bLkn] yfxf gkfcf];\ eg]/ d n'sLn'sL rf]/L u5'{ . o;/L xfd|f] aLrsf]
o'usf] cfsfz pleG5 . d]/f] cf“vfdf dfq k|bLksf] cg'xf/df Pp6f ljiffQm xf“;f] p7]sf] b]V5' .
k|bLk :jefjtM dnfO{ plts} dfof u5{ Sof/ Û
slxn]sf“xL
k|bLk l9nf] cfOk'U5 t/ d p;sf] ;ftf]k'Tnf] lnG5' . ;Dk"0f{ ¿kdf k|lbk
dnfO{ dfof gug]{ JolQm 7x/fp“5' .
xfdL b'O{df z+sfsf] afSnf] kbf{ pleG5,
ha xfd|f] s'/f klg rflxg] hlt dfq u5f{}+ . o;} lardf k|bLk ltdL sxf“ hfg yfNof} /] eGg] dl;gf] ufO“u'“O klg d]/f] sfgdf kg{ yfNof] . dnfO{ ;GttLsf] d'v x]g]{ pkb|f] cft'/L
x'g yfN5, d]/f] of] kfzljs OR5f t cjZo klg xf]Og . k|To]s gf/L cfdf x'g rfxG5]
. ;fob xfd|f dflg;x¿ klg gf/L cfdf ePsf] x]g{ rfxG5g Sof/ Û
dnfO{ k|bLksf] dfof nfU5 . p;nfO{ afa'
x'g] clwsf/af6 jl~rt /fVg] ck/fwLsf] ¿kdf cfkm'nfO{ kfp“5' . t/ d]/f] ue{ktgsf] eg] k'/f lhDd]jf/ k|bLk eGbf csf]{ sf]xL 7fGg
;lSbgF, nf]Ug] 5f]/fsf] ;GtfgeGbf klg t?gf] z/L/af6 cfgGb / ;Gt'li6 kfOG5 . pm
:jf:gLnfO{ cfdf agfpg lb“b}g . ha;Dd pm ef]ufOaf6
t[Kt x'“b}g eGg] s'/fx¿sf] e'd/L kl//xG5 d]/f] dgdf .
d]/f] Åbo k|bLknfO{ t?gL z/L/ ;'v lbg k6Ss c:jLsf/ u/LlbG5 . t/ z/L/ o;nfO{
s]6L rflxG5 . ha ;fldKo a9\b} hfG5, Åbosf] ;+sNk tf;sf] dxn e} n8\5 . nfxfsf] 3/em} eTetL 89\5 . xfdL
:jefljs ¿kn] /lt/+lht x'G5f}+, t/ zfob ;Gt'i6 x'g ;Sb}gf} Sof/ Û dnfO{ nfU5, o;af6 s] / olb ue{ /lxxfn]
klg km]/L xfn t xf]nf .
dnfO{ Pp6f ljrf/ cfp“5, k|bLknfO{ afa' agfOlbg /x/ nfU5 . uf8L lnu 5f]8]/ kfvf bf}8G5 .
Pp6f ;kgf x'G5 dnfO{ t/ Tolta]nf d b]j/sf] sfvdf ;Gt'i6 eO/x]sL x'G5' . dnfO{
Pp6f ofb r9\5, d]/f] Tof] k|bLk cfh Pp6f sf“6f eP/
d]/f] Åbodf
laemfpg yfN5 . Tof] k|bLk dlagf Ps If0f klg latfpg ;Sb}g / ;fob d klg 7fGy]“ . sL/f ePsf] d]/f] d'6' rkfpg yfNof] . ca d PsfGt vf]Hg yfn]“ b]j/l;t . s'/f s] / slt ug]{ < o:t}df k|bLkn] b]V5, cfkm\gL
k|f0fKof/L >LdtLnfO{ s] ;f]R5 pm < d eGg ;lSbgF, t/ d p;nfO{ a'jf agfOlbg
c;dy{ g} /xG5' .
d]/f] dgdf e'O“rfnf] cfpg yfN5, cfkm\gf] hfGg' klg csf]{sf] emf]nfdf vGofO ;s]“ . ca k|bLk d;“u af]Nb}g st} klg . d
rfxG5', pm d]/f] Åbodf pn]{sf] j]bgf a'emf];\ . dnfO{ b'O{ zAb ;xfg'e"lt ldnf];\,
slDtdf æd]/L b]jLÆ eg]/ cFufnf] s;f];\ . d]/f ;a t'kmfgx¿ /km'rSs/ x'Gy], t/
To;f] x'“b} ePg .
tf/f Û d ladf/L k/]sf] ;ft lbg eO;Sof] . Ps jif{leq d]/f] ;'Gb/ ;+;f/df
7"nf] kl/jt{g eof] . kms]{/ x]bf{ oL s'/fx¿ rnlrqem}F cf“vfaf6 v:5g\ . lar/f]
k|bLk daf6 ?i6 eP/ ltd|f]df k'U5 . zfob
Ps d'7L eP klg ;Gt'li6 kfpg . pm ;Gt'i6 x'G5, x'“b}g,
dnfO{ yfxf 5}g . oL ;a s'/fdf dnfO{ s]xL u'gf;f] 5}g . x'g klg s] / sf] l;t
< xf], ltdLl;t b'O6f s'/f 5 . clGtd a]nfdf dfu]/, s'/f eg]/ ltdL gfO{ eGg]
5}gf}, dnfO{ ljZjf; 5 . Pp6f o:tf] s'/f s;}l;t gug'{ tf/f Û h;n] p;sf] 3/ ;+;f/df e'“Orfnf] cfcf];\, csf]{ clGtd a]nf zfob d[To' z}ofaf6, Ps l5gsf] nflu
eP klg d]/f] k|bLknfO{ kmsf{Ob]pm . d lgl:kmlqm dfof ug{ ;s'“ / eGg ;s'“–æk|lbk dnfO{ dfkm u/, d}n] e'n u/]“ .Æ
ptf pm 5f]/fsf] e|'0f xTof ePsf] xf] Sof/
Û ljlIfKt 5 . p;nfO{ 5f]/f] kfpg] r'gf}tL ljkmn
ePsf] nfU5 . p;nfO{ ;dfhsf] ¿9LjfbLn] ;tfp“5 .
zfob ælogL b'O{sf] ;Gtfg x'“b}g .Æ eGg] Hof]ltifsf] jrg ;To ePsf] b]V5 pm Û
–cfkmGt dfl;s, jif{ !
c+s &, @)^! c;f]h–sflt{s
s6x/sf] df]n
o;/L Pp6f syf aGb5 xfd|f] ofqf Û tLg bf]af6f]sf] e]6 x'G5 oxf“ . oxL“ cfOk'u]/ xfdL klg
e]l6G5f}+ . zfob syf aGg, x'gt k|Zg o;/L klg p7fpg ;lsG5 sL ltg bf]af6f] hxf“ klg x'G5 . cyf{t\ h] klg t/ oxf“ e]6 x'G5,
8f]sf] af]s]sL, c“wa};] cfO{dfO{ ;“u xfd|f] . tL cfOdfO{ klg
ljkl/t lbzfaf6 cfOk'lU5g\ . xfdLl;t} xfd|f] ef]s}
ofqf, s]xL vfg kfpg] cfzfn] ;f]lwlbG5 :jf:gLdfG5]nfO{ æx}g, s] xf] 8f]sf] e/L
<Æ Ps hgfn] k|Zg u5{ . a? xfdLx¿ cufl8 eP To;sf] cf“vfdf kN6]sf] lstfasf] wldnf] kfgf kfp“Yof},
t/ kl5 kl/Psf]n] lx“8fOsf] rfnaf6 dgsf] s'/f
kQf nufpg' lyof] . Psl5g t dnfO{ Tof] ;fyLl;t emf]Fs klg rNof] t/ k|Zg u/L
;lsPsf] lyof] . xfdL cfzf u5f}+{ o:tf] pQ/sf] æ8f]sfdf ;'Gtnf 5, lsg <Æ cyjf
pQ/ o:tf] klg x'g ;SYof], …d]/f] nf]Ug] la/fdL 5, clnslt d}n] ahf/df a]r]/
cf}ifwL lsGg lx“8]sf] gfgL Û s] ug'{, cfkm\gf] eGg' nf]Ug] xf], pxL
la/fdL k/]kl5 cfkm\gf] t ;+;f/ g} dfl;G5 . s] ug'{ afa', cfOdfO{ eP/ hGd]kl5,
cfdfafa' klg s:tf x'G5g\ xsL < klxn] 5f]/f5f]/L kfpg' xtf/ 5f]/L kfP ljjfx
ul/lbg'kg]{, s] ljlw ;+;f/ ÛÆ t/ Ps l5g;Dd pQ/ gkfp“bf 8/ nfU5
.
pQ/ xfd|f] cfzfsf] cg's'n alglbG5, æs6x/
xf], lsGg] <Æ t'?Gt elglbg dg nfU5 ækfP lsg gvfg' <Æ t/ Tof] pQ/n] d]/f]
;Demgf kmls{lbG5 ctLtlt/ . xf], d]/f] cfdf klg o:t} t xf] Û ;'Gtnf a]r]/ k};f hDdf uly{g\, dnfO{
lkm; ltg{ xtf/ uly{g\ . lkm; ltg{ kfP cfdf v'zL b]lvlGyg\ .Æ d]/f] dg To;}
/dfpg yfNof] . cfdfsf] kl5kl5 lx“l8/x]sf]
kfP“ . æx}g cfdf Û ca d hfGgF tkfO{nfO{ 5f]8]/ . cfdf Û d gf]s/L u/]/ k};f sdfp“5', kSsf
7]ufgf ePkl5 pt} hfpm“ . n x} cfdf Û dnfO{ klg 3/ 5f]8]/ hfg dg t lyPg cfdf
Û Æ
æn 5fGg';Æ Tof] cfOdfO{, h;n] 8f]sf]
af]s]sL lyOg\, 8f]sf] la;fP/, dfgf}F hLjgsf] ef/L g} la;fPh:tf] v'zL b]lvG5]
.
æx}g, t“kfO{
g} lbgf];\ ÛÆ
æs;}sf] 5fGg] afgL x'G5, eg]sL ÛÆ
æ5fg]sf]
sxf“
kfOG5 / <Æ ;fyL lh:sfOlbG5 . cfOdfO{sf] xfF;f] km'6\5 lunf;sf] lkmsf lrofh:t}
. zfob xf]nf, tLg hgfn] k|z:t s6x/ lsgLb]cf];\ ÛÆ
ltgsf cf“vfdf
cfkm\gf] ;+;f/sf] nflu dfd h'6fpg] cfzf cfOa:5 . ltgsf] v'§f km'6]sf], xftleq
klg sfnf], dnfO{ nfU5 ltgn] gg'xfPsf] rf/ dlxgf ePsf] lyof] ls < Psl5g eP
klg 3[0ff hfu]/ cfp“5 hLjgk|lt / af“Rg'k|lt . ltgsf] cf“vfdf cfzfn] lj>fd
ln“b}g . cf“vfaf6 Pp6f cfjfh af]N5,
æcfdf e/] l56f] cfpg'; x} ÛÆ oL cfjfh ltgsf] la/fdL 5f]/fsf] xf];\,
h;nfO{ ev{/ dfq Hj/f]n] 5f]8]sf] 5 / pm cfdfaf6 6f9f x'g rf“xb}g . o;f] eg'“, 6f9f a:g ;Sb}g .
æcfdf cfh t Pp6f kml/of NofOlbg' x}Æ
cfjfh cfp“5 la/fdL x]g{ a;]sL h]7L 5f]/Lsf] . xf]
klg, 5f]/LnfO{ p;n] kml/of glsgL lbPsf] w]/} t eof] gL . 5f]/Lsf] ljjfx ug]{ a]nf klg eof] . a]nf x'g]
lalQs} ljjfx x'gnfO{ e}+;L xf] / < d]/L 5f]/L eGg] k|Zg p75 p;sf] r]tgfel/ .
d]/f] 5f]/Lsf] ljjfx x'g ;Sb}g cfh} . slDtdf klg rf/ jif{leq ;Dd . oxf“ t s]6Lsf] ljjfx ug{ hUuf a]Rg'k5{, h'g cfkm"l;t 5}g . s6x/
a]r]/ slt k};f aG5 / 5f]/Lsf] ljjfx ug'{
ÛÆ cf“vfdf efj kl/jt{g x'g] gfd ln“b}g .
ækfOG5, 5fGgf];\ ÛÆ ToxL cj:yfdf hjfkm em5{ sfgdf .
æxfdL 8f]s} lsG5f}F slt k};f <Æ cgfof;
k|Zg em5{ sfgdf .
ltgsf] d'v Ps}l5gsf] nflu pHofnf] b]lvG5 . zfob ltgn] 5f]/Lsf] ljjfx x'g] sNkgf k'/f ePsf] kfOg ls < cyjf ladf/L 5f]/f] t+lu|P/ cfdf eGg cfOk'u]sf] ;lDemg t/ ltgn] s6x/sf] d]fn eGg ;lsgg\ . 8f]sf] af]s]/ ;/f;/ af6f] nflug\ .
– @)#@÷(÷@$
;fd/L, g'jfsf]6
ck/fw
s'/f u/L ;s]kl5 Psl5g r'k nfU5 pm . s]xL
;Demg] sf]lz; u/]em“} . jt{dfgnfO{ t kl/efiff
lbg ;Sb}g pm . ctLtx¿af6 eg] PsfPs a8a8fP/ l/lQg rfxG5 . …/ldtfÚ eg]/ ha pm
s/fpg yfN5, jl/kl/sfx¿ sfg yfK5g\, lh:SofO/xg] s]6fx¿ Wofg lbP/ ;'Gb5g\ p;sf]
efif0f .
pm s'g} lbg ;4] lyof] eGg] s'/fdf ljZjf;
ug]{ k|z:t 7fp“ 5 . To;sf] ctLt pbfËf] kfl/lbG5g\
lrg]sfn], p;nfO{ glrGg] klg zfob} sf]xL xf]nf o; zx/df .
Pp6f
x'nfsL cfp“5, s]6fx¿ x'nfsL bfO eg]/ c;fWo dfof u5{g\ . k|f}9x¿df klg Tof] dfofsf]
kfq 5 . x'nfsdf cfPsf kqx¿ t'¿Gt a'emfOlbg uf}/j ;DemGYof] Tof] . kqdf n]v]sf]
7]ufgf bf]x¥ofO t]x¥ofO k9\g] afgL eO;s]sf] lyof] p;sf] . kl/lrt x/kmx¿n] cw}o{
agfp“5g\
p;nfO{, st{Josf] ;Ldf gf£5 pm . vfddf n]lv/fv]sf] ;f9] &$ n] r'gf}tL u5{g\ p;nfO{ .
k/Dk/fk|lt ljb|f]x ug{ rfxG5 pm . d';ndfgn] ef/t ljhokl5 a|fDx0fx¿ vf]hL–vf]hL
hg]p lems]/ ;f9] &$ uf]+¿uf8fdf nfb]/ cUgLxf]d ug{ nufPsf] Oltxf;nfO{ em'§f
;flat ug{ tD;G5 Tof] . csf{sf] lr6\7L vf]n] ;f9] &$ ufO{ df/]sf] kfk nfU5
eGg] lsDjbGtLnfO{ sf]/f sNkgf b]V5 pm . () ;fnsf] sf7df8f}+ h:t} aG5 p;sf] Xbo
. xflsdsf lgb]{zgx¿ afwf aG5g\ p;sf nflu . Tof] /ldtfnfO{ klg s]xL sfd 5}g
ls k|To]s lbg gla/fP/ lr6\7L n]lv/xG5] .
/ldtfsf] sNkgf u5{ dgel/ . Ps}l5gdf /ldtf b'nxL ag]/ luHofpg cfOk'lU5g\ p;nfO{
. d'v /ftf] x'G5, hLpel/ kl;gf cfp“5 . slxn] gb]v]sf] /ldtf b'nxL eP/ cfkm\gf] ;Gd'v
kfp“bf crDd
dfG5, b'nxf ljgf]bnfO{ b]Vbf slG;/Lsf] /f}+ tfT5, tf]/Lsf] km"n b]V5 .
arkgb]lvsf] ;fyLk|lt O{iof{ hGdG5 . olt
;a x'“bf kq
kl9;s]sf] x'G5 p;n] .
kq kl9;s]kl5 cljZjf;sf 3fpx¿n] 8fDg
yfN5g\, ;f9] &$ sf] e'tn] t;f{p“5, kqnfO{
h:tfsf] t:t} u/L aGb u5{ . ljgf]bnfO{ kq a'emfPkl5 cfZj:t x'G5 . ljgf]b
z+sf;d]t ub}{g . To;df / k'/:sf/ lbG5 k|]ldsfsf] kq kfPsf]df . ljgf]b p;sf]
arkgsf] ;fyL eP klg pRr cf]xbfdf 5 cfhef]ln .
s'g} o'jtLsf] gfd kqdf b]Vg] lalQs} kq
vf]Ng] afgL kl/hfG5 p;sf] . kqsf dL7f–dL7f ;Djfbn] clw/ agfp“5 p;nfO{ . alnof k|lt1fx¿n] cfZj:t kf5{g\, cfk;L 76\6fsf s'/fn]
pQ]lht kf5{g\ . x'nfsL ePsf]df uf}/j u5{ pm .
cfkm\g} gfp“sf] kq kfp“bf Tof] k|km'lNnt x'G5
Pslbg, x:tfIf/ kl/lrt h:tf nfU5g\ . ljgf]bn] lgDtf u/]sf] /x]5 ljjfxsf] nflu .
gof“ n'uf h'Qf nufP/ hfG5
lgDtf]df . cfh Psbd v'zL b]lvG5 eG5g\ . To;kl5
s;}n] klg ;4] b]v]g p;nfO{ .
– @)#@÷!)÷@(
l;¿kf6f, ;'v]{t
P]gf
xfdLx¿
Ps 3/df a;]sf] cyjf Ps efG;fdf vfg yfn]sf] ef]ln cfwf jif{ k"/f x'G5 .
xfdL b'O{ hgfdf klg s'/fsfgL, x]nd]n eO;Sg' kg]{ ;+ejtM t/ To;f] x'“b}g, ePsf] 5}g .
dl;t of] s'/fdf dfofk|]d ug]{, lbn vf]n/ s'/f ug]{ /fh' 5, pgsf] ;ft jif]{
5f]/f] . pgL ljwjf . of] s'/f d]/f] hfgsf/Lleq k5{ .
æcfh
xfd|L cfdfn] /ftf] 6Lsf nfpg' eof], ufhn nfpg' ef] clg kf]t] nfpg' ef] . P]gfdf
x]/]/ lsg–lsg xf“l;/xg'
efÚYof], PSsfl; ;a} wf]P/ ;fkm ul/lbg' eof] .Æ /fh' bf}8]/ cfp“5 d]/f] sf]7fdf /
cfdfsf] lqmofsnfkdfly l6sfl6Kk0fL u5{ .
æl5M s] efÚsf] xf]nf cfdfnfO{, slt /fd|L b]lvg'
efÚYof], lsg w'g'k/]sf] xf]nf <Æ d s]xL af]lNbg“ .
/fh' xfdLx¿sf lqmofsnfk Ps–csf{;Dd k'¥ofpg] alnof] ;fwg ePsf] 5, of] pd]/df k|To]s aRrf ;fob o:t} s'/f ug{ /dfp“5g\ xf]nf . d ;s];Dd ;ts{ /xG5', /fh'sf] ;Gd'v cfkm\gf sdhf]/Lx¿ s'g} ¿kdf klg k|s6 x'g glbg] sf]lz; u5'{ . /fh' ljleGg lsl;dsf k|Zgx¿ u/]/ d]/f] hf“r lnG5 cyjf cfdfnfO{ ;'gfpg lbgel/sf d;nf tof/ kf5{ Sof/ Û
æcfdf Û lg/h bfh'l;t Pp6f y}nL 5, lbg–lbg ls/0f bfh' To;df ePsf] cfOdfO{sf] t:jL/ x]/]/ dL7f] cg'e"lt ug{'x'G5 .Æ /fh'n] cfdfnfO{ oL s'/fx¿ ;'gfPem}“ nfU5 dnfO{ / To;n] gb]Vg] u/L a]u n'sfp“5' afs;df .
æbfh' Û tkfO“{sf] :jf:gL vf]O lg <Æ /fh' d]/f] dgsf] PS;/] u5{ . dnfO{ pQ/ lbg km';{b ldNb}g . nfU5 of] k|Zg /fh'sL cfdfn] ;f]w]sL x'g\ . æltdLnfO{ lsg rflxPsf] lg d]/L :jf:gL <Æ k|ZgnfO{ k|Zgd} kmsf{pg tof/ x'G5', cufl8 ;ftjif]{ afnssf] lg:sk6 xf“;f] / sf}tx'nk"0f{ cg'xf/ b]v]/ cfkm}F nhfp“5' .
/fh' dnfO{ o:t} k|Zg ;f]lw/xG5 . Pslbg d bfx|L
kmfNg a;]sf] x'G5' . s'lGg s;/L d]/f] xftaf6 P]gf v:5, 6'6\5, 6'qmf–6'qmf eP/
5l/G5 jftfj/0fel/ .
æbfh'
xfd|f] 3/df 5 P]gf, d lnP/ cfp“m x}
<Æ kms]{/ km'Q lg:sG5 /fh' .
;f“em sf]7fdf kms{g]
a]nf /fh' k|tLIff ul//x]sf] x'G5 d]/f] 9f]sfdf . dnfO{ b]v]/ p;sf] cf“vfaf6 cf“;' aU5g\ . d'vaf6
jfSox¿ p8\5g\, æbfh' cfdfn] P]gf
km'6flnlbg' ef] .Æ
dnfO{ Psdg nfU5, ufnL ul/lbp“m, d]/f] /fh'sf] lrQ b'vfpg]nfO{ t/ /fh' t p;s} xf], h;n] lrQ b'vfof] . olt eGg eg]/ cfkm\gf] st{Jo k"/f u5'{ . æcsf]{ P]gf Nofp“nf x} afa' ÛÆ
…nÚ eg]/ ;'“Ss–;“'Ss d]/f] v'§f ;dft]/ /fh' klg lelqG5, a:5f}+, s'/f u5f}{+ .
æbfh' eft vfg cfpgf];\ /] ÛÆ
d
efG;fdf k:bf eft k:s]/ a;]sL lyOg\, ck]Iffs[t uDeL/ eP/ . 6fpsf] Pp6f 3'“8fdf /fv]/ 5]:sf]n]
e'“O
sf]6\ofO/x]sL lyOg\ .
æPs
yf]s dfq t/sf/L vfg t s] dL7f] x'“bf] xf] afa'nfO{ .Æ gfssf] 6'Kkf;Dd cfOk'u]sf]
cf“;'
/ l;“ufg
k'5\b} ;“w}sf]
y]uf] bf]x¥ofOg\ .
ædL7f] 5 .Æ 5f]6f] pQ/
kms{G5 daf6, h;sf] pgnfO{ cEof; eO;s]sf] 5 .
æ/fh'n]
tkfO“{nfO{
b'Mv lbO/xG5 xuL afa' <Æ
æcfhb]lv afa'sf] sf]7fdf guP;\ lg ÛÆ dnfO{ k|Zg / /fh'nfO{ cfb]z Ps}rf]l6 lg:sG5 xfd|f] cfzfsf] ljk/Lt .
/fh' d]/f] d'vdf x]5{ / cfdfsf] d'vdf klg kfn}kfnf] . nfU5 elg/x]5–æbfh' Û eGgf];\ cfdfnfO{, d tkfO“{sf] sf]7fdf hfG5' a¿ pt} ;'T5' .Æ clg cfdflt/ eG5g\ p;sf cf“vfx¿, ælsg cfdf Û s] ef] / tkfO“{nfO{, bfh'sf] df d}n] uP/ <Æ pm eft vfg 5f]l8lbG5 / r'7\5 s]xL gaf]nL .
ælsg lg Û /fh' geP sf]l;t s'/f ug]{ < Tof] eP/ dnfO{ lbg latfpg ;lhnf] ePsf] 5 .Æ d cfu|x u5'{ /fh'dflysf] k|ltaGw x6fpg / dnfO{ b'Mv gePsf] s'/f klg k|i6 kf5'{ .
æs'/f ug'{ < slt s'/f ug'{x'G5 afnsl;t, To;n] s] s'/f a'em\5 / < c¿ 5}gg\ / pml;t s'/f ug'{, vfgf vf“bf Ps jfSo;Dd xfdLl;t s'/f gug]{ dflg;n] lbgel/ s'/f ug{ s;/L ;Sg' Tof] afnsl;t < To} t:jL/ x]/]/ To;}nfO{ DjfO vfg', To;}l;t s'/f u/] t eOxfNof] lg ÛÆ cf“;' /f]lsO;s]sf] lyof] . d'v /ftf] / uDeL/ b]lvGYof] .
@)#@÷!@÷!#
lkmgLsf8f -;'v]{t_
5f]/fsf] cg'xf/
æof] tkfO“{sf] 5f]/f xf] k|]dhL, cg'xf/ t ldNb}g lg slQ klg .Æ oL jfSo x'g\
lgn'n] eg]sf . d]/f] 5f]/fnfO{ b]v]/ æ5f]/fsf]
cg'xf/ a'jfsf] h:tf] x'g'k5{ / < d}n] eg] x'“nf,
To;kl5 lgn'n] s] elgg\, dnfO{ /fd|/L yfxf 5}g . clg Hof]ltif lj1fgsf] t pgnfO{
klg yfxf 5}g . cf}+;L / k"l0f{df 5'§Øfpg cfp“b}g
pgnfO{ . t}klg s'g ljåtfsf] uf}/jn] pgL d]/f] 5f]/fsf] cg'xf/sf] vf]hL ul5{g
s'lGg cfkm"n] s]xL ghflgsg elglbg' ;+;f/sf] ;fIfft kl/efiff xf] Sof/ / Û
h] xf];\, dnfO{ pgn] eg]sf] s'/fx¿n] st}
k|efj kf/]sf] eg] xf]Og, pgsf] z+sfdf dnfO{ s]xL ;Tosf] emns b]lvg yfNof] . xf]
t lg Û of] gfgLsL cfdf oxL t eGG5] lg, æd]/f] 5f]/f
tkfO“{ h:tf] sfnf] / s'¿k gxf];\ x} Û Æ oL s'/fx¿ Toltv]/ xf“;f]sf]
ljifo eg] klg cfh dnfO{ ;'O/fn] 3f]lr/xG5, æd]/f] 5f]/f t lsdfy{ tkfO“{h:tf] x'ltxf/f x'g lbg]5}g . To;df tkfO“{sf] 5fofF;Dd gk/f];\ ÛÆ oL r'gf}tLx¿ ;fob Toltv]/ dnfO{ ;fwf/0f nfUy] Sof/ Û log} s'/fx¿ lsg clxn] d]/f]
dgdf d]/f] sfgdf ad k8sfO /x]5g\, lsg pdfn]sf] l;;f vGofO/x]5g\ < To;f] eP
d]/f] ÅbosL /fgL, k/d Kof/L :jf:gLn] ;fljqLn] wf]sf lbO{ t < of] k|Zg
cgfo; d]/f] lbdfudf k}bf x'G5 .
lgn'nfO{ ;f]Wg dg nfU5, æltdLn] s;/L
yfxf kfof} lgn", olb 5f]/fsf] cg'xf/ afa'sf] h:tf] geP Tof] cfO{dfO{df
z+sf ug]{ k|z:t 7fp“ /xG5 eg]/ .Æ
cfkm\gf] cg'xf/ g} afa'sf] h:tf] geP
To;nfO{ cfˆgf] 5f]/f xf] eGg] g} s] k|df0f 5 / Û eGg] pQ/ lbO{ ;fob lgn'n] .
of] lgn' klg s:tL ;f]emL 5 . To;nfO{ s]
yfxf, cg'xf/ ldNb}g, To;sf] afa'sf] 6'Ëf] nfpg oy]i6 k|df0f x'G5 / <
æd]/f]
5f]/f b]Vg' ef], d}n] eg]s} xf] lg, tkfO{“h:tf] ¿k t lgZro x'“b}g eg]/ ÛÆ 5f]/fnfO{ DjfO{ vf“b} Ps /ft d]/L :jf:gL kf]
gdL7f] :jfb ;'gfp“5] dnfO{ .
æ;f“Rr} of]
5f]/f d]/} xf] t <Æ d]/L :jf:gLnfO{ ;f]Wg dg nfU5 .
d]/L :jf:gL, hf] arkgsf pQ/f4{b]lv daf6
Pslbg klg cnu a;]sL 5}g, d}n] gvf“bf;Dd kfgL
klg grfVg], d]/f] v'§fsf] kfgL cd[t 7fgL laxfg–laxfg vfg], To:tL wdf{Gw
:jf:gLnfO{ s;/L of] ljifsf] y}nf] h:tf] s'/f ;'gfpm“ < d To;}–To;} cNdlnG5' .
æcr]n 5f]/fnfO{ lsg Nofpg' x'Gg k|]dhL
<Æ lgn' dnfO{ o;/L JoËØ ul5{g\ s'g} lbg . zfob ;f]RbL xf] ælar/f], s;}sf]
gefsf] 5f]/f], cem cfkm\gf] efÚt slt dfof uYof}{ Û dnfO{ t lsglsg Tof] k|]dsf]
5f]/} x}g h:tf] nfU5 . lar/f], To;sf] s] bf]if, :jf:gL abdfz ePkl5 ÛÆ
æ5f]/fnfO{ ;~r} 5 afa' <Æ cfdf ;f]Wg'x'G5,
æcr]n lsg 5f8\5;\ lg 3/df ;~rf] 5}g /
xf] ls <Æ
æ;Gr} 5, dl;t lx“8\g} dfGb}g cfhef]lnÆ crDd kg'{x'G5 cfdf d]/f] pQ/ ;'g]/ .
æ5f]/fsf] n'uf kmf6]sf] slt eO;Sof],
dfof ;'Gg] ef kf] <Æ :jf:gL JoËØ u5]{ .
æNofOb] g t]/f] kf]OnfO{ ÛÆ eGg dg nfU5 . clk;af6 kms{“bf cfdf
5f]/f s]–s] vf;v'; s'/f ul//xG5g, Tof] Kof/f] 5f]/f klg æaf–kfkfÆ eg]/ gcfPsf]
slt lbg eO;S5 .
dnfO{ hLjgdf oltsf s'/f k'u]/ klg s] xf]
gk'u] h:tf] nfU5 . oL cefjx¿ k"lt{ ug{ :jf:gL 5f]/fl;t ldl;g rfxG5' . æafa'
s:sf] < 5f]/f lg, cfdfsf] ls afsf] <Æ 5f]/fnfO{ b]v]/ k|Zg u5'{ .
æcfdfsf] eg afa'Æ cfdf k7fp“5] 5f]/fnfO{ .
æ;f“RrL of]
5f]/f s:sf] x“ <Æ d k|Zg u5'{ :jf:gLnfO{ .
æd]/f] ls Û Æ s]xL ga'em] h:tf] u/]/ xf“;]/ pQ/
kmsf{p“5] pm .
æof] 5f]/f t d]/f] xf]Og ls h:tf] nfU5
.Æ d]/f] z+sf kf]lvG5 .
ælsg x'GYof] tÆ nf8] :j/df pQ/ kmls{G5
.
æs:tf] dft]sf] lg, oxf“ DjfO vfpm /fhf ÛÆ
clkm;af6 kmlsF{bf :jf:gLsf] cfjfh k:5
d]/f sfgdf . /ft kl/;s]sf] x'G5 . leqsf] pHofnf] aflx/ b]lv“b}g, cf]5\ofgdf b'O{ j6f 5fof“ v]n]sf]
h:tf] nfU5 . 6'sL ev{/ lge]sf] h:tf] nfU5 . ev{/ af]ln/x]sf] dflg;x¿sf] cfjfh
/f]lsG5 . d leq k'U5', 5fof“x¿ k"j{jt\
rln/x]sf x'G5g\, cfjfh cfp“b}g . dnfO{ nfU5, d
d;fgleq k'u]“, ;fob d[To'sf] 9f]sfleq . oL 5fof“x¿ odb'th:tf eo+s/ nfUg yfN5g\ . cf]5\ofgaf6 b'j} 5fof“ p7]/ d glhs cfOk'U5g . Pp6fn] d]/f] 3f“6L
c7\ofp“5, csf{n] 9f]sf aGb u5{ . zfob sf]7fdf cGwsf/ olt a9]sf] 5 ls c“Wof/f];d]t b]Vg ;ls“b}g .
æcln otf cfpm g ÛÆ cf]5\ofgaf6 gf/L :j/ cfp“5, ;fob d]/f] :jf:gLsf] x'g ;S5 . d ePsf] yfxf 5}g pgLx¿nfO{ . dnfO{ nfU5, t'¿Gt कहिँ hfpm“ . t/ sxf“, lsg < oL k|Zgx¿ klg t'?Gt cfp“5g\ dgdf . egL ;f]W5', cfuf] emf]l;lbpm“ / hfpm“ hf]uL eP/ . clxn] d]/f] ;+;f/ oxL c“Wof/f] sf]7f afx]s cyf]{s s]xL 5}g . d cfkm"nfO{ lal;{G5' . 5fFof k"j{jt\ rln/xg]5g\ . d]/f] dgdf lah'nL rDsG5 / eG5 æs] x]/]sf] 5;\, df/ a]:;]nfO{ .Æ Ps}l5g kl5 5f]/f eG5— æcfdf p7g';\ ÛÆ km]l/ eG5 æaf–kfkf .Æ
– @)#@÷!@÷&
lkmgLsf“8f, ;'v]{t
8fo/Ldf o:tf] /x]5
h;/L hGtLsf] afhf ;'g]kl5 b'nxLdf km'lt{
cfp“5, cfh b]jf klg To;/L g} xlif{t lyOg\ . x'g t k|jL0fsf] 3/df xlif{t
gx'g] cfh sf]xL lyPg . xlif{t gx'g\ klg lsg / < k|jL0fsf af t lbp“;} ufp“df uPsf lyP /] . cf7
dlxgfdf hGd]sf] afnv af“R5 ls af“Rb}g eg]/ a'em\g .
cfh bLkfnfO{ k|;j j]bgfn] ;tfPsf] lyof]
. ufp“el/sf cfOdfO{x¿ cfp“b} lyP, hf“b} lyP . b]jf cfh :s'n cfOgg\ . cfˆgf] 3/df
efO cfp“5 egL ufp“3/df af]s]/ v]nfpg] /x/
k"/f x'G5 eGg] lyof] . Ps} l5gkl5 eL8 la:tf/–la:tf/ 36\b} hfg yfNof] .
bLkf s'lGg, s] af]s]/ vf]nflt/ uOg\ . ;fydf Ps–b'O{ cfOdfO{ klg uPsf b]lvg\
b]jfn] . 3/el/df Ps tdf;sf] lg/jtf 5fPsf] lyof] . ;a} hgf af]Ng ghfg]e}Fm,
efiffsf] dfWod g} gePem}F cyjf gaf]Ng] j|t lnPem“}
r'krfk 5g\ . Psl5g cl3sf] jftfj/0f Ps}l5gdf kl/jt{g x'G5, lbg / /ftem“} . s]xL l5gkl5 bLkfx¿ klg kms{G5g\ vf]nfaf6 .
b]jfn] glhsaf6 Pp6f n6\7L lnP/ lah'nL
rDs]em“} bLkfsf] 6fpsf]df xfGg' / ¿g' Ps}rf]6L eof] . s;}n] Totf Wofg lbg;Dd
klg kfPg . nf]Ug] dflg; t sf]xL 5“b} lyPg .
k|jL0f lxhf]b]lv 3/ cfPsf] 5}g . k|jL0f 3/df eP b]jfn] atfp“yL Sof/ Û
b]jfsf] ?g' a9\b} hfG5, ptf bLkfsf]
3fpaf6 /ut cfp“5 . /ut b]v]kl5 Psl5g b]jf r'k nflug\ .
;a} :jf:gLdfG5]x¿sf] ;xfg'e"lt bLkflt/ g} ePsf] b]v]/ b]jfdf vlkg;Sg' x'G5
. pm emg\–emg\ ?g yfN5] / bLkfnfO{ s]s] xf], ufnL ug{ yfN5] .
6fpsf]af6 /utsf] wf/f aU5 . dgleq Joyf a9b}
hfG5 . o:t}df bLkf ;DemG5]— b]jf lxSsf 5f]8\b} cfPsL, cfkm\gf] kml/ofsf] 5]p
tfGb} eGb} u/]sL, æefph' Û xfd|f]
efO lsg 5}g <Æ
clg b]jfsf] lgwf/df RjfSs DjfO vfP/ cg]s
km'nfpg] s'/f ;'gfPsf] clg cfkm"n] gfgLnfO{ u/]sf] jfrf, bLkfsf] cf“vfaf6 cf“;' aUg yfN5g\ ægfgL, d kfO{
lbOxfN5' lg efO Û x} gfgL,
Psbd /fd|f] efO, clg gfgLn] af]Sg], v]nfpg], x]g'{, ufp“3/ 3'dfpg], /ftL ;“u} ;'tfpg] . Psl5g klg
g5f]8\g] x} gfgL Û xfd|f] gfgL t /fd|L, Tof] df]/L ;]tLsf] efO{
Xof===cf g/fd|f] . xfd|f] gfgLsf] efO t ;fx|} /fd|f] x'g]5, Tof] t ?Gr] 5 sfnf]
l;“ufg] Xof====cf . To;nfO{ lsg af]Sg k/]sf] 5 gfgL olt /fd|L dfG5]n]
< cfkm\gf] efOnfO{ 5'g klg glbg' x} gfgL, Tof] c;QL ;]tLnfO{ . cfhb]lv
;]tLsf] 3/df klg ghfg] x}, To;sf] efOnfO{ 5'“b} g5'g]
x} . Sof g/fd|f] xuL gfgL ============ ÛÆ
b]jfsf] lxSsf cem} /f]lsPsf] 5}g . oL ;a
s'/f ;'lg;s]kl5 cfdfsf] cf“vfaf6 cf“;' au], b]jfnfO{ tL cf“;'n]
;DemfP Sof/, æg/f]pm 5f]/L Û csf]{ efO kfOlbOxfN5] lg efph'n] .Æ
3/el/ df}gtf 5fPsf] 5 . k|jL0f cfO{ dfq
k'U5 . b]jf bf}8\b} uP/ va/ ;'gfp“5]–
æbfO======, efph'n] efOnfO{ vf]nfdf kmfn]/ cfpg' ef] .Æ b]jfsf] cf“;' km]l/
aUg yfN5 clg eGb} hflG5g\ æbfO Û
bfO Û efOnfO{ lsg
kmfn]sf]======== lxF===lxF=== eGgf];\ g bfO ÛÆ
– @)#@÷!!÷@)
cfTdxTofdf af“r]sf] d[To'
xf], d}n] oxL k|Zg u/]y]“ klxn] æd ltdLnfO{ ljjfx
u5'{ ÛÆ dnfO{ yfxf 5,
s'g} klg cfOtaf/ olt l56} ;xdt eOxfNg] 5}g . t/ klg d}n] of] k|Zg u/]“ / d'vsf] ptf/r9fj k9\g yfn]“ . dnfO{ nfUof] p;n] elglbg'
kg]{ æltdL klg nf]Ug] t xf} lg < nf]Ug]l;t ljjfx ug'{ ljwjf agfO{ efUg' xf]
. k|To]s nf]Ug] Pp6f o'4 xf] . Pp6f d[To' xf], k'~h xf] .Æ p;sf] sf“wdf em'lnO /x]sf] emf]nfdf
ljwjf af]s]sf] 5 / pm :jf:gLsf] sf“wdf la;fpg 56kl6Psf] x'G5 t/ p:n] To;f] elgg . pm
r'k lyO{ . d}n] ;f]rfO km]g{ gkfp“b} dgn] ljrf/ hGdfof] . p;n] elglbg ;S5] ls Tolt
;lhn} ljjfx x'g ;Sg] eP lsg o:tf] eO/xGYof] s]6f < oxf“ t ljjfx ug{ s]6L x}g, wg
rflxG5 . xf], o;f] klg eGg ;S5], æs] ltdL d/]kl5 ltd|L :jf:gL kf]On rfxG5] eg
ltdL :jLs[lt lbg ;S5f} / < To;n] eGg kg]{ nf]Ug]x¿ cfkm\gL :jf:gLn] c¿l;t
af]n]sf] ;Dd x]g{ g;Sg] csf{sL :jf:gL h;n] nf]Ug]l;t /dfOnf] ;+;f/sf] sNkgf
u/]sL x'G5], To;l;t slt ;lhn} elglbG5 æd ltdLnfO{ ljjfx u5'{ .Æ t}klg df}g
b]Vbf cfkm}nfO{ 56k6L nfUof] .
pgLl;t d}n] o:tf] k|Zg ug{ gx'g] < pgsf] cg'xf/df cg]s efjgfx¿sf] dNno'4 x'g'kg]{ t/ dfgf}+ Tof] cg'xf/ xf]Og Pp6f d"lt{ xf] . x'g;S5, Tof] cfkm\gf] ljut ;lDem/x]sL xf];\ Û To;sf] ljut 5}g s] / < hGdg' h:sf] pm sNkgf;Dd ug{ ;lSbg, arkg ;DemgfeGbf k/sf], a}++;sf] s'Ts'tfO, sNkgfdf Pp6f s]6fsf] cg'xf/ a;fpg vf]H5], glrg]sf s]6f klg pkl:yt x'g k'U5g\ . cGt{jftf{df ;fob To;nfO{ o; lsl;dsf] kl/l:ylt k/]g Sof/ < kg'{ kg]{ . oxf“ t s]6f vf]Hg k};f rflxG5 . x'g ;S5, pm ;fgL 5“b} p;sf afafn] a]lr;s]sf] xf];\ cyjf p;n] ufp“sf s]6fl;t g} k|]d u/]/ efu]sf] xf];\ . olb o;f] xf] eg] p;sf] ljutn] p;nfO{ elg/x]sf] xf]; . /rgf ljjfx t Psrf]6L dfq ul/G5, k|]d t Psrf]6L dfq ul/G5 . To} Tof] s]6fl;t v';L aGg ;lSbg;\ Û cflv/ pm klg s]6} xf] . p;sf] dgdf of] efjgf klg p7]sf] x'g;S5 / pm cfkm}nfO{ lwSsf/L /x]sL x'g;S5] ls Û p;n] lhl:sg gx'g], pm n8] t s] eof] < xf], d}n] gxf“:g ;lsgF . t/ ;fob Tof] ckl/lrtnfO{ nfh nfu]sf] lyof] Sof/ lsg eg] d}n] < ædf5f dfg{' xf]nf x} ÛÆ ;lS5g\ xf]nL slt ;lhn} pQ/ lbg ;s]sf] . æca t cfkm" df5f eO;s]“ . s;}sf] hfndf k5'{ ls eGg] kL/ dfq 5 .Æ xf], oL s]6fx¿ s] ;DemG5g\ < o'jtL af]nL eg] lgDTofPsf] ;lDemlbG5g\ / af]lng eg] c;Eo tyf nf6L ;lDemlbG5g\ .
oxf“ s]6L hlGdg' gkg]{ Û cyjf of] klg ;f]r]sL x'g;S5], of] klg s'g} s]6LnfO{ ljjfx unf{ Û hLjg wfGg cyjf cfTdxTof ug{ nfx'/ hfnf . o;sL :jf:gLnfO{ klg sf]xL
;lhn} elgb]nf, æd ltdLnfO{ laxf u5'{ . tkfO“{ nfx'/
ghfg'xf]; x} ÛÆ of] s'/fn] ;f]rfOsf] tf/
r'“l8lbof] . olt a]/sf ;f]rfOx¿ a]sf/ eP, pgn] oL s'g} s'/f klg
g;f]r]sf] x'g;S5 . ta s] p;n] d;“u ljjfx
ug{ ;lSbg, a'em\g' eof] . tkfO“{n] o:tf] b':;fx; s;/L
ug{ ;Sg'eof] < dnfO{ crDd nfU5, of] 3f]if0ffn] d]/f] hLpel/ kl;gf cfof] .
cfkm}nfO{ nfh nfUof] . Pp6f cfOdfOsf] ;Gd'v xf/ vfg' k/]sf]df . cfOdfO{x¿ s]
rfxG5g < p;n] t xf] lg dnfO{+ Toltsf s'/f u/L . æo;/L xf]6n yfk]/ pm af“Rg ;lSbg . ;+;f/sf] h'7f] k'5\g', Kof;f cf“vfdf af“r]/ jf;gfnfO{ xf“;]/ dfq ;lxlbg' . of] r'/f] / /S;Ldf cfkm"nfO{ lal;{lbg', d oL
;a ug{ ;lSbg . s] dnfO{ /dfOnf] ;+;f/sf] nf]e nfUb}g t < ljzfnhL xf], dnfO{
cfdf–afn] a]Rg yfn] . ljzfnhL, xfd|f] g]kfndf t 5f]/Lsf] k};f vfg kfO“b}g eG5g lg Û oL
;a s'/fnfO{ la;]{/ t xf] lg . d Tof] l;t
k|]d u/]“, ljjfx u/]“ . p;n] dnfO{ dL7f k|lt1fx¿
lbof], Pp6f 3/af/Ln] nf]Eofof] .
pm ul/a t lyof] g} t/ df]/f] :jfledfgL
lyof] . p;sf] :jfledfgn] dnfO{ g} j}wJo af]sfof] . oL nf]Ug] df]/fx¿
cfO{dfO{nfO{ s] ;DemG5g s'lGg dnfO{ yfxf
5, p;n] /S;L vfPsf] lyPg . a'em\g g;lsg] s'/f s] eg] oL cfOdfO{x¿ s'/f t u5{g\
nf]Ug]x¿nfO{ a'em\g g;s]sf t/ v} oL cfOdfO{x¿ a'em\g ;lsPg .
æs] cfOdfO{ nf]Ug]sf] ;xf/f lagf af“Rg ;Sb}gg\ eG7fGg' efÚ5 / <Æ ;f]rfOsf] l;nl;nf r'“l8G5, p:sf s'/fx¿n] . ;f“Rr} klg xf] lg s'g} ljwjf, o;f] eg"“ s'g} cfOdfO{ nf]Ug] geO{ af“Rg ;lSbg t < olb cfk;df oL cfjZostfsf] vf“rf] gkg]{ eP lsg cfh oxf“ oL b'3{6gf eO/xG5g\ t < oL ;a s'/f d}n] /rgfnfO{ eGg सकिनँ / lrQ cGt klg ug{ सकिनँ .
æxf], ljzfnhL Û d d]/f] j}jWosf] abnf lnG5',
Tof] sfn;“u h:n] d]/f] ;+;f/ df:of] . dnfO{ dfg{
vf]H5 t/ d o;/L ;tfp“5' sfnnfO{ ls d}n] eg]sf]
a]nf dnfO{ n}hfg afWo xf];\ / oL cf“vfx¿ hf]
dnfO{ k5fp“5g\, logLx¿sf] af“w km'6f];\ Û k|To]sn] tkfO“{em}F
3f]if0ff u¿g\ dl;t k|]d ug]{, ljjfx ug]{, ;+ef]u ug]{, d}n] k:s]sf] eft vfP/
;kgfdf dnfO{ g} b]v]“ eg]/ km“;fpg vf]Hg] . x'g ;S5 eg] To;kl5 tkfO{“sf] s'/f k'/f u5'{ xf]nf .
To;kl5 dfq clxn] ;Sg'x'G5, dnfO{ dfkm ul/lbg' xf];\ lsgeg] dnfO{ w]/} sfd ug{
af“sL 5 .Æ
olt xf] xfdL b'O{ hgfsf] lrgfkrL{ /
s'/fsfgL t/ dnfO{ b'Mv 5, cfh /rgf y'g'jf l5g\ . OG;k]S6/ ;fx]a o;f] x'g ;Sb}g ls /rgfnfO{ hdfgtdf 5f8\g
ldNb}g < d pgsf] hdfgt a:b5' .
æIfdf ug'{xf]nf, /rgfh:tf] rfnrng ePsL
/ ;fy} Hofgdf/fnfO{ hdfgtdf 5f8\g ldNb}g .Æ
ef]lnkN6sf] uf]/vfkqsf] d'vk[i7df
5flkPsf] lyof], æh]ndf cfTdxTofÆ
dnfO{ /rgf d/]sf]df g/dfOnf] nflu/xG5 .
– @)#@÷(÷@!
;ftbf]af6], g'jfsf]6
ddtf 56\kl6G5
Xboel/
!! j}zfv @)#@—
/ftx¿ laltlbG5g\, k|]d lr;f cfsf+Iff / aflkmnf :jf;x¿ l;t 7]lnP/ . cGtxLg,
pQ]hgfljxLg ef]ufOx¿, uGxfpg] :jf;sf DjfO{x¿ . c¿0fsf tLtfdL7f ;Demgfx¿, ;kgfdf
a8\a8fpg] afgLx¿, dflQPsf k'+;Tjx¿, cK7\of/f :vngx¿, s'lGg x} o;} eGg ;lSbg .
o} ;8sn] d]/f] uNtL ;Dd 8f]¥ofpnf eg]/, cgfo; k|i6ofpnf eg]/, cgfo; k|li6g]
ljutx¿, 3f]lr/xg] eljiox¿, lj>flGtdf af“Rg cfb]z
lbg] jt{dfgx¿l;t 6fpsf] p7fpg vf]H5g\ d]/f ljlIfKt efjgfx¿ / s'¿k /x/x¿ . dnfO{
3l/3/L 6f]S5g\ ljdnfsf jfT;No ljxLg ue{wf/0fx¿n] / sfg vfO/xG5g\ au/sf
lrRofOx¿n] . To;}–To;} cf“vf kl/lbG5 leQfsf] xf“:g] cg'xf/df . :jefj aGg an u5{ oxL sfo{qmd / cfZro{ nfU5 l;“pbf] /fVg] cg'xf/b]lv . d]/f] cg'xf/el/ Gof;|f] kf]ltlbG5g\ k}tnf
ldnfP/ lx“8\g] bDktLx¿n] . ;"o{ lj>fd
ubf{ lIflthsf] k5fl8 uP/ d]/f efjgfx¿nfO{ ljbf lbg . 5ftL gfªn] aGg k'U5 ljrf/
/ cltt s]nfpg . dfofsf] klg ;Ldf x'G5, k|]dsf] klg efiff x'G5 eG5g\ . oxf“ t /ut layf]lnG5, ljjz s'07fn] ljb|f]x u5{ / snd cl3 ;5{–o;/L 8fo/L
n]Vg] /x/ alglbG5 d]/f] hLjg–gL/f .
@&
j}zfv @)#@— x'g ;S5, ca e]6 gxf];\, ltdLl;t e]6 ug]{ OR5f klg dl/;s]sf] 5
ca t . Pp6f ;kgf d]/f] cf“vfdf cfp“Yof], Pp6f cfsfz d]/f] cufl8 pleGYof] / Pp6f 3/af/L, ;fgf] ;+;f/ /
au}“rf dnfO{ nf]Eofp“Yof] . d ltd|f]
k|ltd"lt{ hGdfpg rfxGy]“, d]/f] uGtJo :yfg
af]s]/ ltdL cfOlbG5f} d]/f] cufl8, ltd|f] cg'xf/df d]/f] lIflthsf] ememNsf]
knfof], cfh oL ;a s'/f dgnfO{ pQ]lht kf5{g\ . tL s'/fx¿ g/dfOnf] nfUbf–nfUb}
klg lsg ;Demgfdf pkl:yt x'g k'U5g\ clkm;sf] sfl/Gbfem“} . :s'nsf] lzIfsem}“ dfgfF] labfx¿ k]ZsL
vfO;s]sf 5g\ . xf], c¿0f Û ltd|f] d'v ;Dd x]g]{ /x/ dl/;s]sf] 5 cyjf o;f]
eg"“ 3[0ff pld|;s]sf] 5 t/ klg ltd|f] ;Demgf cfpg] lalQs} dnfO{ nfh nfU5
. ;f]R5', d}n] ltdLk|lt cGofo u/]“ . x}g,
ltdL lsg efUof} < k|To]s 6f9fx¿ glh:sfpg] ltd|f jrgx¿, k|To]s cK7\of/fnfO{
;x]/ Nofpg] ltd|f cleofgx¿, k|To]s If0fdf ;+;f/sf] lgdf{0f ug{;Sg] ltd|f
3f]if0ffx¿ ltd|} cljZjf;sf pkh ls t < ltd|f ljZjf;x¿n] dnfO{ arfO/fVg ;s]g,
aFFRg] /x/
klg 5}g, /x/ s]jn d[To'sf], cfcf];\ / dnfO{ uDd cËfnf] df/f];\, ljdnfsf ;Gtfgem“}, dnfO{ e|'0fxTof lsg lk|o ePgg\– gL/f <
( h]i7 @)#@— xf], d]/f] j}“;l;t OR5fx¿ a9f];\ Û d ;+3f/ gf3]/ leq k'u]“ clg yfxf kfP“, abnfsf] gfddf d}n] s]jn
cfkm"nfO{ 5sfP“, cfkm\gf] ¿ksf] k|bz{g u/]“ . o;df d]/f] s] bf]if 5 / < d t …b]psLÚ kf] .
c¿0f Û ltdLnfO{ s] vf“rf] lyof] / dnfO{ ;kgf lbof}
t/ ltdL k'?if t xf} < ltdLnfO{ o:tf] pkflw lb“bf d hlts} bf]ifL ltdL klg 5}gf“} / < b]psLnfO{ lszf]/fj:yfdf nf]Ug] alglbg', a}“;df k'?if alglbg' / 9Nb}
u/]sf] a}+;l;t xf“;f]x¿ eOlbg' k5{ eGg] s'/f s;/L la:of}{ < ltdLnfO{ yfxf gkfPsf] klg
5}g / g} s]xL rfx]sL lyP“, vf]h]sL lyP“ zfob ltdLnfO{, k'¿ifnfO{ . / t, d eG5', ltdL k'¿if t xf}+ . k'¿if egL
kfpg k'ª\;Tj rflxG5 / gf/L egL dfUg ddtf rflxG5 . ddtf clezfk xf], ha k'?ifn]
gf/LnfO{ a'em\g ;Sb}g–gL/f Û
!)
h]i7 @)#@– o;} k|sf/ d]/f cfsf+Iffx¿ lrofsf] afkml;t p8], r'/f]6sf] w'jf“l;t cNdlnP, /S;Lsf] lunf;l;t l/lQP, dnfO{ nfUof], ltdL;“u abnf lnpm“, ltd|} jl/kl/ rf/–kf“r hgf o'jsx¿ v]nfpg yfn]“ . hGdl;t
kfPsf] h'DNofxf rng, kl/j]zdf x's]{sf] cf1fkfng / ;+:sf/df kflnPsf] ljrf/nfO{–
gL/f .
!@
h]7 @)#@– ;f“em
cf]5\ofgn] ktLIff ug{ gkfp“b} nDk;f/ kl/lbG5'
p;sf] jIfdfly . efG;faf6 ef“8fx¿, l;/fgLlg/sf]
l6gsf] afs;, /ftf] df6f]n] kf]t]sf] e'“O{, d]/f]
l:yltk|lt df}gwf/0f u/]/ al;/xG5g\ . cy{xLg ef]ufO, r'/f]6 Zjf;x¿, /S;L
nf]Ug]x¿, cNnf/] l76fx¿, uGxfpg] sfvLx¿ / laemfpg] bfx|Lx¿ ;a} ;DemG5' . rngn],
/x/n] . lal;{G5g\ b'vfO{ / afWotfx¿ / ;'ltlbG5g\ 56k6Lx¿– gL/f .
!$
h]7 @)#@– ltdL efUof}, d]/f] z+sf alnof] eof], d]/f] 56\k6L lap“‰of] . cg'xf/x¿sf] cf“vfdf d s]jn b]psL,
zfob ltdL gf/L eGYof} Sof/ Û aa'/f,
b]psL klg gf/L x'G5] /] Û p;sf]
gf/LTj ef]ufO{ dfUg' / ;dk{0f eOlbg', p;sf] sNkgf ltvf cf“vfsf] clZnn Ozf/f p;sf] ;+;f/ / dflQPsf] /ft, ;]js 5 p;sf] k|To]s /ft
/ pkxf; aGg k'U5 k|To]s lbg, pHofnf] x'g cl3sf ;f}Gbo{ / c“Wof/f] x'g' cl3sf kvf{O, nfd nfu]sf ;+ef]u– gL/f .
@
c;f/ @)#@– c?0f Û d]/f]
;+;f/ ;kgf, cfsfz, afgL / 3/af/L k|To]s cf“vfsf]
Ozf/fl;t 9N5g\ uNof{Ddu'n'{Dd . k|To]s lunf;sf] hf]8fOl;t 6'6\5g\ / k|To]s
3'6sf]l;t lrl;G5g\ / d]/f /x/x¿ alglbG5g qmdzM– gL/f .
@$ c;f/ @)#@– æc¿0f efUg' gkg]{ ÛÆ grfx“b} klg d]/f] dg elglbG5 .
;fob p;df ef]Ug] /x/ lyPg . dft]sf] a}“; cledfgL
t/ c;Gt'i6 a'9\of}nL lyPg . s] dfgjtf klg lyPg / p;df < c¿0f Û cfpm d]/f] /fhf Û d]/f
;Dk"0f{ OR5fx¿ ltd|f] gfddf /flhgfdf n]lvlbO;s]“ Û l9nf] gu/] d]/f] xh'/– gL/f
.
@*
c;f/ @)#@– cf}“;L v:5 dgel/, lx“p hD5 hLpel/ / afkm aG5g\ cfsf+Iffx¿ . h"gls/L cfp“5 / lubLdf d]/f uf]8fx¿nfO{ lx“ufp“5g\ ddtfsf] glhs k'¥ofOlbg] nf]e b]vfP/ . / ;f]R5', kv{g kYof]{ a}“;df t/ a}“; / kvf{O{ . d[To' / cfgGb
OToflb– gL/f .
$
>fj0f @)#@– d]/f] clGtd OR5f 5, d]/f] d[To'kl5 d]/f] lrxfg vf]tNg] sfd
gul/of];\ Û o;} sf/0f c¿0fsf] t:jL/
;fb}{5' leQfaf6 ;Gb'sdf . d]/} cf“vfdf hLjg
d5{, af“Rg] /x/ 56\k6fp“5, c¿0f cfO k'u]g lar/L
ladnf klg d/L ef]ufO ;s]/ uPsfx¿ kmls{g] eP– gL/f .
*
>fj0f @)#@– of] cf]5\ofgdf sfnl;t} ltdLnfO{ klv{a;]“, c¿0f . cfpm / 3f]if0ff u/, of] ;+;f/ lgdf{0f ug]{ k|To]s If0fdf,
d]/f] Åbo h;n] sf]nfxnsf] z"GotfnfO{ la;{g ;Sof] . j/bfg /ft / clezfk
lbgnfO{ wldNofpg ;Sof] . lsg / lsg ltd|f] d':sfgnfO{ la;{g lbPg . clGtdkN6 eg
d]/f] /fhf ls …ltdL b]psL x}g, gf/L xf}, ltdL klg cfdf x'g ;S5f}Æ eg]/ .
n Û l;Gb'/ /fv d]/f] l;“pbf]el/ . yfk lgwf/, d DjfO vfOlbG5' ltd|f] k'ª\;Tje/L, labf .
– @)#@÷(÷!^
;ftbf]af6], g'jfsf]6
v08– % M n]v
b]psLaf/] s]xL wf/0ff M s]xL rrf{
@)##
;fndf dxfsfnL c~rnsf] Pp6f kxf8L lhNnfsf] ;b/d'sfddf k"jL{ g]kfnsf Pshgf
o'js clws[t kbdf lgo'lQm lnP/ cfP . k'u]sf] @÷$ lbgleq Pshgf k;n] If]qLl;t
pgsf] emu8f eof] . sf/0f a'em\bf kl5 o:tf] ePsf] yfxf kfOof], tL k;n]sL t?gL
5f]/L k;ndf al;g\, Pslbg s'/}s'/fdf tL clws[t dxf]bon] ætkfO{sL 5f]/L b]psL
r9fO{ lbgf];\ g ÛÆ
eg]5g\ . oxL ljifodf tL k;n]n] l/;fP/ s'6\g hfgnfUbf aLrdf c¿ JolQmx¿n] dWo:ytf
u/]/ emu8f ;fDo eof] .
em§
x]bf{ emu8fsf] sf/0f ;fdfGo b]lvP klg of] ljifo dfgxfgL, ufnL, a]OHhtL /
laxfaf/Ldf ;d]t cGt/ ug]{ k|Zg lyof] . oxfFsf] hghLjg / rngl;t ulxl/P/ ufFl;Psf]
k|Zg xf] . k;n]sf] tkm{af6 emu8f yflng' cfkm\gf] OHhtsf] arfj dfq lyof] .
emu8fsf] lgxF' xf]Og . To;f] eP clws[t dxf]bon] o:tf] uNtL lsg u/] t < eGg]
k|Zgn] s]xL lbg d]/f] dgdf c;/ ul//Xof] .
k'/fgf]
8f]6L /fHoleq b]psLsf] rng 8f]6]nL /fhf gfu dNnsf] kfnfb]lv g} cBfjlws sfod
/x]s} 5 . oL If]qsf] o:tf] rngnfO{ xfnsf] g]kfn clw/fHosf] c¿ e"efudf a:g]
dfG5]x¿n] s'/Llt, ck/fw OToflbsf ¿kdf kl/ro kfP klg b]psL af/] k|i6 hfgsf/L
gePsf] / ;'g]s} cGbfhsf e/df st} s]xL k|sfzg ePsf] ;f]xL cfwf/df k9]n]v]sf
o'jsx¿n] cfkm\gf] wf/0ff agfPsf] k|i6 b]lvG5 / ;f]xL sf/0fn] k;n] / clws[t
dxf]bosf] emu8f x'g uPsf] xf] .
of]
If]qdf -xfnsf] ;'=k= If]qdf_ JofKt b]psL k|yfaf/] hgwf/0ff / ltgsf] oyfy{
ljj/0f k|:t't ug{ yfn]sf] 5' . h;af6 o; k|yfaf/] 5f]6s/Ldf eP klg 7f]; hfgsf/L
k|fKt x'g]5 .
cfw'lgs
g]kfn lgdf0f{ / k|hftGq :yfkgfsf s]xL jif{ otfb]lv g]kfndf b'/–;'b"/
;Ldfsf hghLjgsf /Lltl:yltaf/] hfGg] sf}t'xn pTkGg eof] . w]/} eP ;fwg klg pknAw
xF'b} uof] / 8f]6L If]qsf] b]psL k|yfaf/] klg rrf{ kl/rrf{ x'g yfn] . o;} qmddf
æ;j{k|yd 5f]/L hGd]df dflnsf b]jLnfO{ r9fpg] oxfFsf] cfkm\g} rng 5 . tL
b]jLnfO{ r9fPsL sGof cljjflxt /xlG5g\ / b]psL gfpFn] k'sfl/lG5g\ .Æ -wd{/fh
yfkf, d]/f] g]kfn e|d0f, kfgf @(#_ n] o; egfOdf k|To]s JolQmn] cfkm\g} h]7L
5f]/L b]psL r9fpg'kg]{ rngsf] efj k|s6 u/fOPsf] 5, h'g ;To xf]Og .
æpgLx¿n]
klxnf] k6s 5f]/L ePdf b]jLnfO{ r9fpg] / s;}n] 5f]/L gePdf jf g/x]df cfkm\gL
5f]/L geP/ csf{sL 5f]/L lsg]/ eP klg r9fpg] k|rng lyof] .Æ o;/L pgLaf6 hGd]sf
b]jsf / :jf:gL b]jsL ag] . -;"o{axfb'/ ;]g, b]z bz{g k|yd v08, kfgf g+ !#%
/ !#^_ of] egfO klg e|dfTds / q'6Lk"0f{ 5 .
@)#(
df k|sflzt ljho rfln;]sf] 8f]6]nL nf]s;+:s[lt / ;flxTodf ;d]t of] e|d k|i6 kfg{
sf]lzz ul/Pg / pQm e|dfTds egfO g} bf]x¥ofOof] . …log} b]jLb]jtfnfO{ l/emfpg,
v';L kfg{ wgL dflg;x¿ dgf}tL u/]/ ul/asL 5f]/L lsg]/ b]psLsf] ¿kdf r9fpF5g\
<Ú
ck]Iffs[t
s]xL hfgsf/L lbnfpg ;Sg] k"0f{k|sfz g]kfn …ofqLÚsf] dxfsfnL c~rn lbUbz{gsf]
kfgf g+ !#) sf] egfO 5 t/ Tof] n]vdf of] k|yfnfO{ s'/Llt / s'k|yf egL 3f]lift
ug'{ ;Lldt p2]Zo /x]sf]n] o;n] klg b]psL k|yfaf/] oyfy{ hfgsf/L lbnfpg ;s]sf]
5}g .
cfhef]ln
;dfhdf b]lvg] y/ g]uL, gfos, e'n, wfdL / vqL -of] dWo] wfdL, vqL / g]uL cGo If]qLsf
y/ klg x'G5g\ . uf]q km/s–km/s x'g ;S5 t/ b]psfx¿ sZok uf]qL eG5g\_ df 5f]/Lx+¿
pgLx¿ cfkm}n] jf cfkm\gf] clei6 l;4Lsf nflu b]jL b]jtfnfO{ efsn u/] afkt cGo
ju{sf JolQmx¿n] ;d]t lsg]/ r9fpF5g\ . / ;f]
lbgb]lv tL sGof b]psL cyjf b]pSofgL gfpFn] lrlgG5g\ . cGt rrf{ ePe}Fm
b]pr]nL cyjf b]jsGof xf]Og, r9fpg eg]/ 7Ls k/]sL sGofsf] l;Fuf/k6f/ u/L -b'nxLem}F_
tfdfsf] ufu|Ldf kfgL af]Sg nufP/ efsn u/]sL df0ff} -dlGb/_df nluG5 /
ljlwk"j{s k+ruJo / t]nsf] r/0ffd[t 6fpsf]b]lv v'§f;Dd k'Ug]u/L vGofPkl5 tL
sGof b]psL x'lG5g\ / ;f] lbgb]lv ltgsf] ToxL dlGb/sf] lnkkf]t ;/;kmfO{ ug'{ /
;f]xL b]jtfsf] ;]jf ug'{kg]{ x'G5 . ;f] u/] afkt r9fpg] JolQmaf6 hUuf c+z kfPsL
x'lG5g\ / ;f]xL hUufdf 3/ agfP/ a:g'kg]{ x'G5 .
dfgjLo
cfsf+Iff a9\g' :jefljs xf] . o;y{ tL b]psLdf of}g OR5f ljsl;t ePkl5 s'g} Ps
JolQmsf] ljlwjt clwsf/ gePsf]n] p;dfly ;a}lt/af6 cfqmd0f x'g;Sg] x'G5 / tL
;'nef x'lG5g\ . lxhf]cfh of}g Joj;fosf] ¿kdf ljsl;t eO/x]sf]n] cGo o'jsx¿eGbf b]psLx¿
g} o; sfddf cufl8 ;/]sf kfOPsf 5g\ . r9fpg] JolQmn] eg] tL b]psLl;t of}g ;Dks{
/fVg kb}{g eGg] g}lts dfGotf 5 . r9fpg] JolQmsf] d[To' xF'bf tL b]psLn] h'7f]
af/]sf] ;d]t b]lvG5 .
b]psL b'O{ lsl;dsf x'G5g\ . dfly pNn]lvt
ljlwaf6 r9fPsL b]psL / tL b]psLaf6 hGd]sL sGof kl5 uP/ v]n'jf b]psL . r9fPsL
b]psLn] ljjfx ug'{ xF'b}g . p;af6 hGd]sf] 5f]/f] r9fpg kfOFb}g . -b]jtfsf
lgodn] aGb]h x'G5_ / p;n] rfxL eg] Jofx ug{ kfpF5] gq v]n'jf b]psL eP/ ToxL
-cfdfs}_ 3/df al;/xg kfpF5] . o:tL b]psLaf6 hGd]sL sGof b]psL r9fpg / Aofx ug{
b'j} sfdsf] nflu of]Uo dflgG5] .
r9fPsL
b]psL / v]n'jf b]psLaf6 hGd]sf nf]Ug] b]psf elgG5 / p;n] ToxL hUuf sdfP/ a:g
kfpF5] . ;f]xL b]jtfsf] df0ff}sf] ;]jf ug'{k5{ .
b]psL r9fpg] vnssf] 3/df rf8kj{, Jofx–jt{gdf
tL b]psfx¿n] ;]jfsf sfo{x¿ ug'{kb{5 . ;f] sfd u/] afkt k|To]s afnLdf PsPs
;'Kkf] cGg lbg] ub{5g\, h;nfO{ vnf] elgG5 / k|To]s sGofbfg Aofx–jt{gdf gub as;
kfpF5 / To;nfO{ lwtf] elgG5 . oL b]psfx¿ 7fpFcg';f/ g} g]uL, gfos, e'n, wfdL /
vqL y/ /fV5g\ / uf]q sZok eGb5g\ .
;j{k|yd
b]psL sxfF, s;n] r9fP, ;aeGbf klxnf] b]psL sf] xf] < eGg] k|Zgsf] ;dfwfg
vf]Hg P]ltxfl;s sfn / ;f] eGbf klg e"tdf j}lbs sfndf k'Ug'kg]{ x'G5 . tL
gf/Lsf] gfd km/s eP klg sfd / st{Jo, clwsf/ / ;x'lnot ;dfg g} kfOG5 . ;]jfdf,
k|s[ltdf cGt/ kfOg ;S5 .
8f]6]nL
/fhf gfuL dNnn] efu]Zj/b]jtfl;tsf] 7"nf] ;fgf]sf] k|lt:kwf{df xf/ vfP/ b08
:j¿k b]psL r9fP/ cfw'lgs b]psLsf] z'¿jft u/]sf] elgG5 . tfklg b]psLx¿sf] ynf]
a}t8L lhNnfsf] tNnf] :j/f8, sf0ff / d]nf}nL ufpF k~rfot / o;sf] jl/kl/
b]psLaf/] 5'§} lsDjbGtL 5 .
;f] If]qdf Pp6f pvfg k|rlnt 5 . ænuef6sf] cfª xf]
b]jL gGbsf] wfs/LÆ of] pvfgaf6
b]psL k|yfsf] k/Dk/fdf k'Ug]
cfwf/ tof/ x'G5 . syf o;k|sf/ 5 . To;a]nf tNnf] :j/f8sf afl;Gbf b]jL rGb, nu
ef6 / lbjfs/ e§ a;L ab|L s]bf/ ltyf{6gdf uP5g\ . lbjfs/ e§ eGg] JolQm ck]Iffs[t
ul/a t/ hkWofg, k'hfkf7df a9L ;do vr{ ug]{ JolQm /x]5g\ . nu ef6 / b]jL rGbn]
if8oGq u/L lbjfs/ e§sf] efG;f 5f]O{ p;nfO{ b'O{ eft] agfO{ p;sf] hg}
lemlslbP5g\ . tLy{af6 kms]{/ eftefG;f sfl6Psf] lbjfs/ e§n] cfkm\gf] dfgxfgL
;DemL ;dfh alxisf/ u/]5g\ . o;k|sf/ :yfgLo d]nf}nL eujtLsf] k"hfkf7 afx|
jif{;Dd /f]lsP5 . kmn:j¿k ufpFdf a]lylt ePsf]n] ;a}n] khgL u/L pQm eujtLsf d'Vo
Joj:yfks lbjfs/ e§nfO{ agfpg], p;sL t?gL ;'Gb/ 5f]/L eujtLsf] ;]jfsf]
nflu /fVg] / lbjfs/ e§sf] eftefG;f km'sfO{ hGo} kmsf{O{ lbg] lg0f{o u/]5g\ .
pQm r9fPsL sGofnfO{ cfª8f] nu ef6n] lbg] / 3fs/f] b]jL rGbn] lbg] Joj:yf klg
u/]5g\ . lbjfs/ e§sf] ;Gtfg d'Vo Joj:yfkssf] gftfn] gfos aGof] . sfnfGt/df
gfossL sGofnfO{ o;/L g} eujtLsf] ;]jfdf r9fpg] u/]sf]n] o;sf] sfd ;]jf ug'{ /
of}g Jofkf/;d]t ug]{ ePsf]n] / cfly{s cj:yf ck]Iffs[t sdhf]/ /x]sf]n] cfh;Dd
cfOk'Ubf kfgL rNg] hftdf ;aeGbf tNnf] hflt b]psf aGg k'u]sf 5g\ .
dflysf]
tYoaf6 k|i6 x'g cfpF5 ls wgLn] ul/asL 5f]/L lsg]/ b]psL r9fpg] klg xf]Og / h]7L
5f]/L b]psL r9fpg] klg xf]Og .
s]xL cNnf/] o'jsx¿ t?0fL b]psLsf] ;Dks{df cfP/ cyjf
t¿gL b]psLx¿ g} klg ef/tsf] lkyf}/fu9,
aDa];Dd k'u]/ k};f sdfpg] of] k|yf ;fx|} ckdflgt 7xl/Psf] 5 . c¿nfO{ b]js} nflu
dlGb/df r9fpFbf p;df lhld, ljVof / h'u'x¿ 9'Fufdf /f]k]sf la?jfh:tf x'G5g\ / pm
of}jgs} cjlwel/ ;DklQ cfh{g ug{ pGdQ b]lvG5] . olt xF'bfxF'b} klg h;/L Pp6f
j]Zof 3/df cfpFbf k|To]s JolQm 3[0ff ub{5 . To;sf] ck]Iff b]psL cfpFbf p;nfO{
dfgdof{bf k|fKt x'G5 / ;kgfdf b]psL b]lvO{ eg] eujtLsf] bz{g eof] egL z'e nIf0f
dfGg] ul/G5 . ufpF3/df k/khgL, l/ltlylt x'Fbf klg b]psLsf] lg0f{o u|fXo x'g]
k/Dk/f x'G5 . aflx/L If]qdf b]psLaf/]] h]h:tf rrf{, kl/rrf{ / wf/0ffx¿ /x] klg
otfsf] ;dfhdf eg] c:tJo:t / cK7of/f]kg cg'ej ul/Psf] 5}g, t}klg b]psL r9fpg]
k/Dk/fnfO{ u|fXo dfGg sbflk x'Gg .
;+rf/ ;'ljwf / ef}lts ljsf;n] ljZj ;fF3'l/P/ Ps} 7fpFdf
cfOk'u]sf]n] hgljZjf; / rfnrngdf klg Jofks kl/jt{g b]lvg yfn]sf] 5 . b]psL k|yf s'/Llt xf] eGg] egfO rf/}lt/ /Gsg
yfn]kl5 o;} If]qsf b]psL x¿df klg s]xL rfnrng / Jojxf/df km/s kg{ cfPsf] b]lvG5
. ca dlGb/df uP/ hUu] u/L b]psL r9fpg] b[Zo st} b]lvFb}g t/ b]psL r9fpg eg] aGb
ePsf] 5}g . ca b]jtfsf] dlGb/af6 hdfgL -k+ruJo / t]n cyjf r0ff{d[t_ NofP/ 3/d}
sGofsf] 6fpsf]df vGofO{ b]psL agfpg] rng cBfjwL 5“b}5 .
* jif{sL sIff ! df kl9/x]sL sGof b]psL r9fO{ ;s]sf] yfxf
kfOPsf] 5 . tNnf] :j/f8 sf0ff ufpFsL !# jlif{o % j6f 5f]/LsL cfdf hoGtL
g]uL b]psL k|yf b]jtf / o; If]qdf cfpg]
;/sf/L sd{rf/Lsf] sf/0fn] hLljt 5 eGg] /fo JoQm ul5{g\ / ef]ln uP/ j]Zofj[lt
eg] aGb x'g;S5 t/ b]psL r9fpg /f]Sg ;lsFb}g eGg] /fo JoQm ul5{g\ . pgsf] xfnsf]
cfly{s cj:yf ;fx|} sdhf]/ 5 / cfkm\gf] % 5f]/L hGd]sLn] hLpn] u|fxs cfslif{t
ug{ g;s]sf]n] lgs6 eljiodf % j6f b]psLsf] ;+Vof
ykL cfly{s bzf ;'wfg]{ ;'/;f/df b]lvG5] .
o:t} bfr'{nf lhNnf UjfgL uf=k= UjfgL ufpFsL ^% jlif{of sn'
gfos b]psL cfkm\gL #% jlif{o 5f]/L ufpFd} Ps hgfsf] leq]gL eO{ al;;s]kl5 gfltgL
!^ jlif{o dfgdtLnfO{ ljjfx ul/lbFbf cfkm\gf] x]/ljrf/ s;n] ug]{ < eGg] k|Zg
cl3 ;fl5{g\ / cgGt k|lqmofdf Ps hfgL{ ylkG5 .
xfn}
tNnf]:j/f8 d]nf}nL eujtLsf] yfgdf >L % sf] ;/sf/, >d tyf ;fdflhs sNof0f
dGqfnosf] dftxtdf # hf]8L b]psf–b]psLx¿sf] ljjfx %÷% xhf/ vr{ ug]{ u/L ;DkGg
ePsf] 5 . o;}n] b]psL k|yf pGd'ng tkm{ >L % sf] ;/sf/n] cfkm\gf] pQ/bfloTj k"/f
u/]sf] 7fg] klg oL s'g} gf}nf] kfOnf] x'g;s]sf] 5}g . xfn;Dd klg b]psf–b]psLsf]
ljjfx eO{/xGYof] g} . o; lsl;dsf] k|f]T;fxg cyjf of] k|yf pGd'ng k|lt s8f sfg'g
aGb]h -k"0f{k|sfz g]kfn ofqLHo"n] ;'emfpg] ePem} k"j{jt_ n] of]
k|yfdf cfzfltt ;kmntf kfpg g;Sg] sIff ! df k9g] s]6LnfO{ 3/d} b]psL agfO{;s]sf]
syfn] k|i6 kf/]sf] 5 .
olb
;fwg;DkGg ;+:yfn] jf >L % sf] ;/sf/n] g} klg of] k|yfsf] pGd'ngsf] k|of;
ug]{ xf] eg] o;nfO{ s'/Llt dfq gegL ;fdflhs rng / dfgjLo ;d:of ;DemL ulxl/P/
o;sf] ;dfwfg vf]Hg'kg]{ x'G5 .
b]psf–b]psLsf
ljBfno pd]/sf ;GttLx¿nfO{ Joj;flos ljBfno–x¿df egf{ u/fO{ cfly{s kIfdf ;Ifd
agfO{ b]psL gx'g] If]qdf laxfjf/L rnfpg k|of; yfNg'k5{ . h;af6 pgLx¿sf dgdf
xLgefj g/xf];\ . k|f}9 b]psf–b]psLx¿ cfly{s sf/0fn] gofF lkF9Ldf e/ kg'{kg]{
ePsf]n] tL k|f}9x¿nfO{ s'g} Onddf tfnLd lbnfO{ afFsL hLjg lgjf{xsf] ;'ud ;'ljwf
pknAw u/fOlbg' kg]{ x'G5 .
;dfhdf
ljBdfg hftkft l/tLl:yltsf] tn dfly, ;fgf] 7"nf]sf] h'g ;+3if{ rln/x]sf]
b]lvG5, tL ;asf] d"ndf cfly{s ;d:of g} k|d'v /x]sf]n]] g} cfly{s ;d:ofsf]
lgSof}{n gu/L ;d:ofnfO{ hyfefjL lh:Sofpg' s'g} klg cy{df ;dfhdf >]o:s/ b]lvFb}g
.
– dnfl;gL, c+s *, @)$! kmfu'g–r}q
afnf] /fhf / ljZj zflGt
ældqx¿ Û tkfOF{x¿n]
c¿nfO{ eGbf dnfO{ a9L ;Ddfg ug'{kg]{ lyPg eGg] d]/f] dgzfo /x]sf] 5, lsgeg]
dflg;dfly zf;g ug{ x}g ls dflg;sf] enfOsf nflu d}n] wg, dfg -zlQm_ ;'ljwf TofuL
;s]sf] s'/f tkfOF{x¿nfO{ yfxf 5Fb} 5 . dl;t xfn ePsf Ps–b'O{ pkflw wfs, /jfkmsf
nflu xf]Og, a? kl/ro;Ddsf nflu x'g\ .Æ pQm s'/f g]kfnsf] b'u{d e]udf hGd]sf
/fh3/fgfsf tk:jL k'?ifn] ;g\ !(## cu:t * sf lbg cfw'lgstfn] lt/ld/fPsf] ;x/
l;sfuf]df ljZj–;Dd]ngnfO{ ;Daf]wg ubf{ JoQm ug'{ePsf] xf] . tL o'uk'?if x'g\—
/fhf hok[YjLaxfb'/ l;+x .
aemfËL /fhf ljqmdaxfb'/ l;+xsf]
3/df -hËaxfb'/sL 5f]/Ltkm{af6_ lj=;+= !(#$ efb| & ut] /fhs'df/sf] hGd eof],
h;nfO{ g]kfn tyf ljZjd} /fhf hok[YjLaxfb'/ l;+xsf] gfdn] ax't} cfb/;fy lrGb5g\
. -8f= O{Zj/ a/fn tyf k"0f{k|sfz g]kfn_ k|e[ltx¿n] /fhf hok[YjLaxfb'/sf]
hGd !(#% n]v]sf 5g\, t/ pgsf] hGd–klqsfdf !(#$ efb| & ut] n]lvPsf] 5 .
-pQdaxfb'/ l;Fx–dfgjtfjfbL /fhf hok[YjLaxfb'/ l;+x, k|sfzs >LdtL ;fljqL l;+x–@)#%_
ljqmdaxfb'/ l;+x / pgsL h]7L /fgLaLr dgf]dflnGo ePkl5 /fgL 5f]/f lnP/ dfOtL uOg\
/ !($^ df sf7df8f}Fdf xfQLdf r9fO{ l;Gb'/ ofqf u/fO{ afns hok[YjLaxfb'/nfO{ aemfË
/fHosf] /fhf 3f]lift u/]sfn] aemfËdf ltgnfO{ æafnf] /fhfÆ -afns /fhf_ eGg yfn]
. cfh;Dd klg ;f]xL gfdaf6 pgnfO{ ;Daf]wg ul/G5 .
/fhfsf] hGdsfn tyf sfo{sfntfsf g]kfndf /f0ff zf;g /x]sf],
cfkm" /fhs'df/sf ¿kdf k}bf ePsf]
tyf hËaxfb'/ /f0ffsf] gfltsf] ;'ljwf;d]t k|fKt ePsfn] afnsfndf ;'ljwf sd
ePg . kmn:j¿k cfkm\gf bf}Ft/L u'G6] a'9f, xl/dn df]Onf -lai6_ h:tf cfF;'sljx¿sf]
t'ngfdf /fli6«o tyf cGt{/fli6«o If]qdf kl/lrt x'g] df}sf k|fKt eof] .
/fhkl/jf/df hGd] klg bLg–b'MvLk|lt ;dtfsf] efjgf /fVby] eGg]
s'/f pgsf] arkgsf] Pp6f 36gfn] k|i6 kf5{ . cfkm\gL cfdfsf ;fy v]ln/x]sf] a]nf
Pp6f dfUg] JolQm cfP/ ljnfk ubf{ æg/f]pm, d 7"nf] ePkl5 dfgj ;dfgtf /
zflGt sfod x'g] Joj:yfsf] sfddf nfUg]5' .Æ egL dfUg]nfO{ ;fGTjgf lbO{ k7fPaf6
pgL arkgb]lv g} /fhsfhsf] ljnfl;tfk|lt cfslif{t x'g'eGbf dfgj b'Mvk|lt lrlGtt
lyP eGg] k|i6 kf5{ .
rGb| zdz]/sL 5f]/Ll;t ljjfx ePkl5 ;Djt\ !(%& df uf]/vfkq
5fkfvfgf dflns / !(%* df uf]/vfkqsf] k|sfzgb]lv g} dflns / ;Dkfbs agfOP .
efg'eQmsf] …/fdfo0fÚ af6
g]kfnL -v;_ efiffdf sfJo n]lvg ;S5 eGg] k|efj k/] tfklg lzIffsf] dfWod g]kfnL
x'g ;s]sf] lyPg . lzIff;Fu ;DalGwt s]xL JolQmx¿ lzIffsf] dfWod c+u|]hL x'g'k5{
eGy] eg] s]xL k'/ftgkGyLx+¿ lzIffdf ;+:s[t dfWodsf] ckl/xfo{tfdf hf]8 lbGy] .
o:tf] lvrftfgLdf al9/x]sf] lzIff b/af/ / ef/bf/;Dd ;Lldt lyof] . o;} cj;/df
/fhf hok[YjLaxfb'/ l;+xn] æcIf/dfnfÆ eGg] g]kfnL kf7\ok':ts tof/ kf/L >L #
b]j zdz]/nfO{ b]vfpFbf ærfs/L eg]sf] o:tf] kf] ug'{k5{Æ eGg] :ofaf;L;d]t kfPsf
/ b]j zdz]/sf] cg's"n wf/0ff hfg]/ …k|fs[t–Jofs/0fÚ, …af]wlzIffÚ tyf …;|]:tflzIffÚ
eGg] k':ts tof/ kf/] . !(^# df cfkm\g} lgjf; gS;fndf ;TojfbL k|fylds kf7zfnf
vf]nL cfkm} k|d'v eO{ ;j{;fwf/0fnfO{ ;d]t g]kfnL kf7ok':tsaf6 lzIff lbg yfn] .
ltg}tfsf æod k+rs k|k~rÆ gfds pkGof; uf]/vfkqdf k|sflzt u/fP . h;df h'jf8]x¿sf]
cj:yf / tTsfnLg gf/L pTkL8gsf] lrq0f u/]sf] kfOG5 . o;} ;dodf /fhf ef/bf/L
;efsf] ;b:o;d]t /x]sf lyP .
rGb|zdz]/sf] h'jfOF /fhf hok[YjLsf] sfd sfo{jfxL hgd'vL xF'b}
uPsf] tyf hgtfsf] enfOsf] sfddf dfq nflu/xg] b]v]/ pgnfO{ cfˆgf] kIfdf ;fd]n u/fpg
uf]/vfkq 5fkfvfgf / cvaf/sf] xfnLd'xfnL d's/{/ u/]sf] nfndf]x/ hf/L u/] . t/
/fhfn] cfkm\gf] sfo{df st} km/s gkf/]sf], ltg}tfs /fhfaf6 tof/ kfl/Psf] k':ts
ælzIff bk{0fÆ sf] kf08'lnlk v'lkmofx¿af6 rGb|zdz]/;Dd k'u]sf], To;df lg/+s'z
zf;gsf] lj/f]wdf ;Dk"0f{ hgtf Psh'6 eOnfu]sf] ljifoj:t' k/]sf]n] w"t{
rGb|zdz]/n] HjfFOsf] lqmofsnfkaf6 qmf]lwt eO{ ef/bf/L ;efsf] ;b:otfaf6 lgisf;g
ul/lbP . o:tf] jftfj/0f cfkm\gf] k|lts"n 7fgL pgL ef/tsf] a}+unf]/df uO{
a:g yfn] .
gS;fndf :yfkgf ul/Psf] pQm ;TojfbL k|fylds
kf7zfnfkl5 aemfËdf ;fl/of] / dfWolds sIff;Dd cWofkg x'g yfNof] . a+}unf}/af6
pQm ;TojfbL df=lj=sf k|=c=>L /fdbQ cj:yLnfO{ n]v]sf] kqdf ljBfno ;+rfng af/]
/fhfn] cfkm\gf] …thlahÚ o;/L n]v]sf 5g\– æ:s'ndf cg'zf;g ldRg] ljBfyL{nfO{
zf/Ll/s / dfgl;s sfo{ yKg'k5{, cfly{s b08 glbg' lsgeg] of] ck/fw / ;hfosf]
Goflos k|lqmofh:tf] x'g hfG5 . ljBfnoaf6 ljt/0f ul/g] lgMz'Ns ;fdu|L /fh3/fgf
tyf k'lu;l/ cfPsf] ;Gtfgx¿nfO{ glbg', c;xfonfO{ dfq ljt/0f ug'{, k'uL cfpg]af6
nfut d"No lng' .Æ
cfkm\gf] /fhwfgLtkm{ d]Nn]vdf gofF b/af/
agfO{ udL{ ;dodf /fhwfgL d]Nn]vdf / lxpFbdf au8ufpFdf /fhwfgL sfod u/fP .
/fhwfgLdf rflxg] afF8f, j}B, wf]aL, Rofd]x¿ NofP/ a;fn] tyf cfkm\gf] ljBfnoaf6
pQL{0f u/]sfx¿nfO{ l;sdL{, 8sdL{, ;'lrsf/ tyf h'nfxf tfnLd lbnfO{ :yfgLo tyf
3/]n' pBddf hf]/ lbPsf], s't ldgfxf tyf wf} -vfgL_ af6 kmnfd tyf tfdf lemsL efF8fsF'8f
agfpg] sfd yfn] tyf 8fF;] kmnf}0f]sf] eL/ km'6fnL oftfoftdf ;/nLs/0f u/]sf]
s'/f cfh;Dd klg rrf{ ul//x]sf] kfOG5 . ;b/d'sfd r}gk'/df ;/]kl5 d]Nn]vsf]
b/af/df s]xL lbg sf/fuf/ /x]sf], xfn pQm b/af/ v08x/ ¿kdf Oltxf;sf] ;fIfL
al;/x]sf] 5 .
k|yd
ljZjo'4sf] ljlelifsfaf6 u|l;t ljZjdf zflGt :yfkgf ug]{ p2]Zon] yflnPsf] /fi6«;+3n]
cfkm\gf] p2]Zodf cfzfg's"n ;kmntf k|fKt ug{ g;s]sf]n] ;g !(@* df -lj=;=
!(*^ df_ a+}unf]/sf] cfkm\gf] lgjf; ho ejgdf dfgjtfjfbL ;+3 -Humenesty
club_sf] :yfkgf u/] / h]=kL=
;+:yfg -J.P. Institute_ sf] :yfkgf u/L dfgjtfjfbL ;+3sf p2]Zox¿sf]
k|rf/–k|;f/ yfn] . pQm ;+3af6 dfgj ;xof]u / zflGt af/]df tLg j6f k':ts k|sflzt
u/L ;g !(@( b]lv o'/f]k tyf cd]l/sfsf ljleGg /fi6«x¿sf] e|d0f u/L tL ljrf/x¿sf]
k|rf/ u/] .
¿;sf] af]N;]les ;/sf/n] pgsf] …/fhfÚ pkflwnfO{
cfkm\gf] k|lts"n -zf]if0fsf]
k|tLs_ 7fgL ¿; k|j]zsf] cg'dlt glbPkl5 kf]n]08sf] ¿;L b'tfjf; uO{ ¿;L hgtfsf]
gfddf ;Gb]z k7fP . h;df pgn] eg]sf 5g\ æ¿;df ;fDojfbL ;/sf/ u7g ePkl5 tkfFO{x¿n]
ug'{ePsf] k|ult cfkm\g} cfFvfn] x]g]{ pT;'stf lyof] tyf dfG5]af6 dfG5]k|lt
ul/g] zf]if0f tyf pTkL8gsf] lj/f]wk|lt d]/f] wf/0ff tkfFO{x¿nfO{ atfpg rfxGy]F,
t/ d]/f] …/fhfÚ pkflw tkfFO{x¿sf] Joj:yfsf] ¿k/]vf k|lts"n 7xl/Psf]n]
k|j]zaf6 jl~rt u/fOPF .Æ
oxL 36gfaf6 cfGbf]lnt eP/ g} lzsfuf]df
dfly p4/0f ul/Psf efjgf JoQm ul/Psf] x'g'k5{ . lzsfuf]sf] ;f]xL ;efdf pgn]
eg]sf 5g\– æd]/f] ljrf/df zf;g hgtfsf] enfOsf nflu x's'dL zf;g x'g'k5{ .Æ pQm
egfOaf6 pgn] pTkLl8t hgtfsf] enfOsf -d'lQmsf_ nflu ;Qfsf] clwgfosTjnfO{ g}lts
;dy{g u/]sf] b]lvG5 .
o'/f]k tyf cd]l/sfsf sltko d'n'sx¿df
dfgjtfjfb;DaGwL cfkm\gf k':ts ljt/0f, JofVofg tyf ljrf/sf] cfbfgk|bfg u/]sf] /
adf{ tyf hfkfgdf h]=kL= ;+:yfg :yfkgf;d]t u/]sf] b]lvG5 .
efg'eQmn]
sfJodf k|of]u u/]sf] v; efiff -g]kfnL efiff_nfO{ lzIffsf] dfWod agfO{,
kf7ok':ts tof/ kf/L, ljBfnosf] :yfkgf u/L, ;fwg / zlQmsf] pT;u{;d]t u/L hgtfsf]
enfOsf] sfo{df hLjgko{Gt nflu/xg] /fhfn] cGt{/fli6«o If]qdf zflGt / ;xof]usf]
;+:yfut ljsf;sf nflu dfgjtfjfbsf] l;4fGt k|ltkfbg u/]sf] / pQm l;4fGt k|r'/
dfqfdf k|rf/ u/]sf] b]lvG5 .
/fi6«sf nflu b]zdf ;k"tx¿n]
k|f0fsf] afhL yfk]sf] jif{ -lj=;= !((&_ df /fi6«sf Ps csf{ ;]js /fhf
hok[YjLaxfb'/ l;+xsf] klg d[To' eof] . dx]Gb|ljqmd zfxn] ;f] cj;/df uf]/vfkqdf
n]Vg'eof]– æg]kfndf Ps csf]{ uf}td a'4sf] d[To' eof] .Æ
– ;fKtflxs jftf{, dx]Gb|gu/
@)$^ ebf} !^
g]kfnLn] uf}/j ug{
x'g] j:t'
æg]kfnLx¿n]
uf}/j ug{ ;lsg] j:t' b'O{ j6f dfq 5g\, tL x'g\— lxdfn / b]jsf]6f .Æ 8f=
l8NnL/fd ltldlN;gf eGg'x'G5 .
!(^^
sflt{s @& ut] nIdLk"hfsf lbg hGd]sf tLy{dfwj b]jsf]6fnfO{ lzlIft
g]kfnL hltn] nIdLk|;fb b]jsf]6fsf gfdn] lrGb5g\ . g]kfnL ;flxTo kmfF6df ;aeGbf
a9L s[lt lbg] / cGo JolQmx¿af6 klg ljifoj:t'sf] ¿kdf k|of]u ul/Psf b]jsf]6f
bGTosyfsf kfqh:tf sfNklgs nfUb5g\ . r'/f]6 / u'8 pxfFsf lk|o j:t' lyP .
b]jsf]6f
bGTosyfsf kfqh:tf nfUg'sf] sf/0f ljrf/ ubf{ b]jsf]6fsf] cfkm\g} cfgLafgL,
efjgfTds l9kLx¿ tyf b]jsf]6f h:tf] k|ltefnfO{ cfkm\gf] k]jf ;Demg] ljleGg
cfnf]rsx¿n] dgu9Gt syf sy]/ klg o:tf] x'g uof] .
;+:s[t
;flxTosf kl08t kl/jf/df hGd]/ c+u|]hL lzIffdf :gfts / sfg'gdf ;d]t :gfts x'g
k'u]sf b]jsf]6f !(*^ df3df eLd zdz]/sf] k|wfgdGqLTj sfndf ;fj{hlgs hLjgdf b]vf
k/] . klAns k':tsfno vf]n]/ cfkm\g} ;fyL /fdrGb| clwsf/Ln] kf]n] afkt
;+:yfksx¿n] ¿ !))÷!)) b08 ltg'{k¥of] eg] b08af6 p7]sf] cfwf /sd kf]nfxfn] as;
kfP .
æ;fu
/ l;:g' vfPsf] a]; cfgGbL dgn] ÛÆ -d'gfdbg_, æ;'vsf] demF} wgL 5}g ;+;f/el/ st} klg .Æ -levf/L_ h:tf
zf]if0fnfO{ eljtJo egL ;Gtf]if ug]{ b]jsf]6f !((& df3sf] zxLb sf08kl5
cfGbf]lnt x'G5g\ / …af3n] aRrf lsg vfG5 <Ú, …;fF9]Ú h:tf sljtf n]Vg k'U5g\
eg] æKof/f] nfU5 dnfO{ t syf k|frLg ;+;f/sf]Æ egL k/Dk/fjfbL wf/0ffsf] ;dy{g
ub{5g\ . @))$ ;fndf g]kfnL /fli6«o sf+u|]; -cljeflht_ df k|j]z u/]/ agf/;
hfG5g\, 3/df va/ ;d]t gu/L . @))& ;fnsf] lbNnL ;Demf}tfaf6 c;Gt'i6 eP/
ækfunÆ tyf æk|e'hL dnfO{ e]8f] agfpmÆ h:tf sljtf n]v]/ cfkm\gf] cfqmf]z JoQm
u5{g\ . # xhf/ jif{ k'/fgf] zs'Gtnf b'ioGtsf] ljifodf sfJo n]Vg] slj cfkm\g} cfFvfn]
b]v]sf /fli6«o :jfwLgtf ;+u|fdaf6 k|efljt x'g k'U5g\ aNn t/ ckm;f]r g]kfnL
cfnf]rsx¿n] o:tf] k|ultzLn ¿emfgnfO{ sfns'6 ljif vfPsf] eGg;d]t kl5 k/]gg\ -‰ofnaf6_.
hLjgdf
;Nnfxsf/ ;efsf] ;b:o, lzIffdGqL;d]t ePsf b]jsf]6f 6\o'zgaf6 tyf cGo
kfl/>ldsaf6 *) xhf/ hlt cfDbfgL ug]{ g]kfnL sfJo hut\sf dxf/yLsf] 5f]/f
cf}ifwf]krf/sf] cefjdf rf]nf km]5{ . cfkm"n] cys kl/>d u/]/ :yfkgf
u/]sf] k|1f k|lti7fgsf] ;b:o ePkl5 klg lagf s'g} pko'Qm sf/0f cf7–cf7 dlxgf;Dd
kfl/>lds gkfP/ pkrf/ ug{ gkfO{ cfkm\gf] hLjg cGTo ug{ k'U5g\ . @)!^ ;fn ebf}
@( ut]df hLjgsf] pQ/fw{df ;dfhjfbL b]zx¿sf] e|d0f ePsf], PlzofnL slj ;Dd]ngdf
g]kfnsf] / cfkm\gf] k|lti7f sfod u/fpg ;kmn ePsf b]jsf]6fsf] k|ltef cfkm\g}
hLjgsf] nflu clezfk eof] . tf;sGb ;Dd]ngdf uP afkt ;fdGtzfxLsf] cjz]if ;d
l/;fP/ eQf /f]lslbP k|lti7fgaf6 .
/f]uz}ofdf
e]6\g hfg] sltko JolQmx¿df tTsfnLg dGqL o:tf] eGg'x'G5– æ@)!^÷)!& ;fnlt/
b]jsf]6fnfO{ e]6g hfFbf hGd]kl5 Pslbg dg}{k5{, dnfO{ cf}ifwL pkrf/ rfFlxb}g .Æ
b]jsf]6fsf] o:tf] s'/f ;'g]/ tL dGqL n';'Ss kms]{/ cfP5g\ . slt ;lhnf] xF'bf]
/x]5 dGqLsf] cf}krfl/stf, hals tL dGqL :jo+ eGg'x'G5, æb]jsf]6fn] ubf{ g]kfn /
k|jf;df ;d]t sf+u|];sf] k|rf/df Hofbf ;lhnf] eof] .Æ
tTsfnLg
ef/tLo /fhb"t lzjd+unl;+x ;'dg klg e]6\g hfG5g\ b]jsf]6fnfO{, æ;'dghL Û d
;fDojfbL d'n'sdf ePsf] eP o:tf] cj:yf x'g] lyPg .Æ
b]jsf]6fsf] egfO .
cfhef]ln b]jsf]6fsf] clGtd sljtf eg]/ k|zl:t ufOG5,
æd z"Godf z"Go;l/ lanfP“ ÛÆ s] of] n]Vg'eof] xf]nf b]jsf]6fn] < ;d cyjf r'8fgfy
e§/fO{ afx]s of] k|Zgsf] cflwsfl/s hjfkm s:n] lbg ;S5 / < ckm;f]r ;Dd ca
x'Gg .
æb]jsf]6fn]
n]v]sf s[ltx¿ s;–s;l;t sxfF–sxfF 5g\ < Tof] dnfO{ yfxf 5 .Æ eg]/ xfn} k|=d=
e§/fO{n] eGg' ePsf] 5 . d'n'ssf] k|wfgdGqLnfO{ yfxf ePsf] o:tf] /fli6«o ;DklQsf]
kSs} klg ;b'kof]u x'g]5 eGg] cfzf ug'{ ;dLrLg x'G5 cfhnfO{ .
– ;fKtflxs jftf{, dx]Gb|gu/,
@)$& sflt{s (
cGTodf s]xL s'/f, o; s[lts} af/]df
@ k'is/
/fh e§
k|]dl;+x wfdL;Fu hLjgdf PskN6 dfq e]6 ePsf] 5—@)%#
;fndf, wgu9Ldf . dfq ;fdfGo lrghfg . @)%$ df wfdLsf] lgwg xF'bf pgsf]
>4f~hnL ;df/f]xdf, s~rgk'/df d klg ;xefuL lyPF .
@)^# ;fndf d klg dxfsfnL ;flxTo ;+udsf]
;ldltdf lgjf{lrt ePF . dxfsfnL ;flxTo ;+udsf] ;+:yfks cWoIf k|]dl;+x wfdL eGg]
yfxf eof] . wfdLsf] n]vgsf af/]df Psfw hgf afx]s c¿nfO{ s]xL yfxf gePsf]
b]lvof] . æ/fhgLlt ug]{ dflg;nfO{ ;flxTosf/ eGg] <Æ eg]/ s]xL dflg;x¿n]
lj/f]w u/]sf] klg ;'lgof] . ddf k|]dl;+x wfdLsf] ;flxTo n]vgsf] af/]df hfGg]
lh1f;f k|an eof] . ;fyL sNofg cf]emfn] cfkm\gf] klqsfdf wfdLsf ;flxlTos /rgf
k|sflzt u/]sf] b]vF] . To;kl5 wfdLsf ;flxlTos /rgf ;+sng ug]{ sfo{df nfluof] .
o; sfo{df cf]emfhLsf] ;xof]u cd"No /Xof] . o; afx]s ljleGg ldqx¿, z'elrGtssxfF
uP/ ;fdu|L ;+sng ul/of] . o; qmddf ;/;xof]u, ;'emfj k|bfg ug]{ ;Dk"0f{
ldqx¿ k|lt s[t1tf 1fkg ub{5' .
o; ;+sngdf k|fKt ;fdu|LnfO{ h:tfsf] t:t}
/flvPsf] 5 . ;fdfGo efiff ;Rofpg] sfd ul/Psf] 5 . æsyfÆ gfds syfsf] gfd æcefjÆ
/fVg] afx]s cGo ;fdu|L h:tfsf] To:t} /flvPsf] 5 . ;'emfj, ;Nnfxsf] ck]Iff
/fVb5' .
–wgu9L, s}nfnL
s[t1tf M
sNofg
cf]emf– ;Dkfbs M …hdsf]{Ú÷…cfkmGtÚ .
jf;'b]j
efO;fa– ;Dkfbs M …dnfl;gLÚ .
ef]h/fh
e§– ;Dkfbs M …uf]/fÚ .
ch'{g rGb
…ljof]uLÚ– ;Dkfbs M …/}jf/Ú .
gf/fo0f
zdf{ uh'/]n– ;Dkfbs M …ul/dfÚ .
z/b\
clwsf/L– ;Dkfbs M …s= k|]dl;+x wfdL >4f~hnL :dfl/sfÚ .
jL/axfb'/
rGb– ;fdu|L ;+sngdf ;xof]u .
v]d/fh
kf08]o– dxTTjk"0f{ ;'emfj Pjd\ ;fdu|L ;+sngdf ;xof]u .
hgs /l;s–
cfj/0f lrq tyf z'esfdgf dGtJo .
bLk;fu/
kGt …Kof;LÚ– dxTTjk"0f{ ;'emfj, ;xof]u .
3gZofd
kf}8]n– dxTTjk"0f{ ;'emfj .
jf;'b]j clwsf/L– k|efjsf/L e"ldsf .
/fh]Gb| tf/ls0fL– cfj/0f ;Hhf÷sDKo'6/ ;]l6Ë .


No comments:
Post a Comment